Czym jest Kalevala?
Jeśli interesujesz się Finlandią, prawdopodobnie prędzej czy później natkniesz się na tytuł, jakim jest Kalevala. W dzisiejszym wpisie wyjaśniamy, czym jest Kalevala, kto ją napisał i jak powstała 😀
Kalevala to fiński epos narodowy, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości narodowej Finlandii. Powstał dzięki Eliasowi Lönnrotowi, nazywanemu przez niektórych pisarzem–zbieraczem. Lönnrot zebrał i spisał starodawne fińskie pieśni ludowe, podróżując po terenach Finlandii i Karelii, a następnie stworzył z nich spójną opowieść o mitycznych bohaterach i ich przygodach. Pierwsza wersja Kalevali ukazała się w 1835 roku, a ostateczna, rozszerzona edycja – w 1849 roku.
Treść eposu w skrócie
Kalevala opowiada o losach kilku bohaterów: Väinämöinena, Ilmarinena, Lemminkäinena oraz Joukahainena. Akcja toczy się w mitycznych krainach Kalevali i Pohjoli, które są ze sobą w ciągłym konflikcie.
Epos rozpoczyna się od stworzenia świata – Ilmatar, duch powietrza, rodzi Väinämöinena, który staje się wielkim pieśniarzem i szamanem. Następnie pojawia się Sampsa Pellervoinen, który sieje drzewa, a Joukahainen wyzywa Väinämöinena na pojedynek wiedzy, który przegrywa. W ramach zadośćuczynienia obiecuje mu swoją siostrę Aino, lecz ta woli rzucić się do morza.
Kolejną istotną postacią jest Ilmarinen, kowal, który tworzy Sampo – magiczny młynek przynoszący bogactwo. Jego wytworzenie jest warunkiem postawionym przez Louhi, panią Pohjoli, w zamian za rękę jej córki. Ostatecznie bohaterowie Kalevali podejmują wyprawę, by odzyskać Sampo, co prowadzi do dramatycznej walki, w której młynek zostaje rozbity, a jego szczątki trafiają do morza.
Epos kończy się narodzinami nowego bohatera, Marjattiego, który zostaje królem, a Väinämöinen odpływa, zapowiadając, że powróci, gdy Finlandia będzie go potrzebować.
Znaczenie Kalevali
Publikacja Kalevali miała ogromny wpływ na kształtowanie fińskiej tożsamości narodowej. Finlandia znajdowała się wówczas pod panowaniem rosyjskim, a epos wzbudził w Finach poczucie patriotyzmu oraz przynależności narodowej. Stał się też inspiracją dla wielu artystów, w tym kompozytora Jeana Sibeliusa.
Dzięki licznych tłumaczeniom, Kalevala zdobyła popularność na całym świecie i wpłynęła na literaturę fantasy – ciekawostką może być np. to, że J.R.R. Tolkien czerpał z niej inspirację przy tworzeniu „Silmarillionu”.
Dziś Kalevala pozostaje symbolem fińskiej kultury i tradycji, obchodzona jest nawet w Finlandii specjalnym świętem – Dniem Kalevali (28 lutego). To dzieło, które wciąż inspiruje i przypomina o bogatej mitologii północy.