Czym jest puhekieli?
Język fiński możemy podzielić na 2 odmiany: język pisany (kirjakieli) oraz język mówiony (puhekieli). Z dzisiejszego wpisu dowiesz się, czym jest puhekieli!
Kirjakieli, język pisany (którego nazwę dosłownie możemy przetłumaczyć jako język książkowy), to wersja języka, z którą najczęściej spotkasz się w podręcznikach do nauki fińskiego. W kirjakieli sporządzona została większość tekstów pisanych, jednak w codziennym życiu nie jest on używany. Wtedy wkracza wariant puhekieli – rzadziej nauczany w podręcznikach, jednak niemniej ważny.
Puhekieli, język mówiony, to nic innego jak uproszczone formy kirjakieli. Na ogół jesteśmy w stanie ze słowa w kirjakieli stworzyć puhekieli, po prostu je skracając. Puhekieli bardzo dużo używa również litery „s” – można powiedzieć, że wciska ją się wszędzie, gdzie się da. Bardzo powszechne są też zapożyczenia – co w kirjakieli jest rzadkością. Głównie mówimy tu o zapożyczeniach z angielskiego, szwedzkiego czy rosyjskiego.
Po czym poznać, że mamy do czynienia z puhekieli?
- zmienione zaimki osobowe – zamiast „minä“ powiemy „mä”, zamiast „sinä” – „sä”, zamiast „hän” – „se” oraz zamiast „he” – „ne”
- nie używamy czasowników 3. os. liczby mnogiej (np. „he tulevat”), zamiast tego użyjemy liczby pojedynczej (np. „ne tulee”)
- bardzo często używamy strony biernej – mennään, tullaan
- zamiast przyrostka –ko/–kö używamy -ks („onks tää sun kirja?”)
- lekko zmieniona wymowa – można powiedzieć, że staje się bardziej niedbała, „zjadamy” niektóre litery. Np. często nie wymawiamy litery „d” („kaheksan” zamiast „kahdeksan”), czy też zlewamy dwie różne samogłoski w jedną („ihmisii” zamiast „ihmisiä”)
- skracanie dużej ilości słów – „mut” zamiast „mutta”, „et” zamiast „että”, „ku” zamiast „kun” itp.
- dużo słów zakończonych na „–ari”/”–äri” – kirppari, telkkari, Mäkkäri
- dużo zapożyczeń z angielskiego, szwedzkiego czy rosyjskiego – „frendi”, „fiilis”, „printti”.
Istnieją też słówka, które puhekieli stworzył „sam”. Często są odpowiednikami istniejących już wcześniej słów w kirjakieli. Np. „meininki” (jako atmosfera jakiegoś miejsca), „jengi” (ludzie), czy „naama” (twarz).
Czy nauka języka mówionego jest ważna?
Bardzo! Co prawda nauka puhekieli może być wyzwaniem, bo najlepiej się go uczyć w środowisku naturalnym, wśród Finów, ale nawet, jeśli nie masz takiej możliwości, dostępnych jest coraz więcej opcji nauki języka mówionego. Przykładem może być strona Puhutsä suomee? – kurs–samouczek, z którym przejdziesz przez podstawy puhekieli, słuchając nagrań i wykonując zadania.
Polecić możemy także nasz kurs – staramy się na nim już od samego początku przemycać wiedzę na temat puhekieli tak, by żaden z naszych kursantów nie przeżył szoku podczas wizyty w Finlandii 😀 podsumowując – puhekieli warto się uczyć, jeśli chcesz brzmieć swobodnie i naturalnie. Znajomość puhekieli bardzo pomoże Ci też w zrozumieniu Finów.