Dialekty w Szwecji – przykłady i ciekawostki
W dzisiejszym poście zajmujemy się tematem, który jest naprawdę ciekawy, ale też rozbudowany. Na tapet bierzemy dialekty w Szwecji – przykłady i ciekawostki, które znajdziesz poniżej, pomogą Ci poruszać się w temacie!
Tradycyjnie dialekty szwedzkie dzieli się na kilka głównych grup:
Sydsvenska mål (dialekty południowoszwedzkie)
Obejmują regiony takie jak Skåne, Blekinge, południowy Halland i południowy Småland. Dialekty te cechują się wpływami języka duńskiego, co wynika z historycznych powiązań tych terenów z Danią. Charakterystyczna jest m.in. wymowa głoski „r” czy obecność dyftongów, a więc podwójnych dźwięków, których nie ma w rikssvenska, a więc „standardowym” szwedzkim. Skåński (w przesadzonej i humorystycznej formie przedstawia m.in. Henrik Walström na swoim kanale.
Götamål (dialekty Götalandu)
Spotykane w regionach takich jak Västergötland, Dalsland, Bohuslän, północny Halland, północny Småland, południowo-zachodni Östergötland i Värmland. Cechują się specyficzną intonacją oraz wymową niektórych liter (np. „g”, które wymawiane bywa jako /j/, np. skog – /skoj/, mage – /maje/.
Sveamål (dialekty środkowoszwedzkie)
Dialekty sveamål dominują w regionach takich jak Uppland, Södermanland, Närke czy Dalarna. Dialekt sztokholski, zaliczający się do tej grupy, stanowi bazę standardowego szwedzkiego, więc słuchając szwedzkiej telewizji czy radia najczęściej natkniesz się prawdopodobnie na niego. Charakterystyczne dla dużej części tych dialektów jest m.in. brak litery -t w wymowie na końcu wyrazu (ätit – /äti/, kastat – /kasta/) czy (w niektórych regionach) dyftongi, np. bil -/beil/, gul – /gäul/.
Norrländska mål (dialekty północnoszwedzkie)
Norrländska mål to grupa dialektów używanych w północnej części Szwecji, od regionu Gästrikland aż po granicę z Laponią. Mają charakterystyczną melodię, mogącą kojarzyć się z norweskim, a do innych typowych cech należy brak tylnego „sz” (a więc np. „sju” wymawiane jest przez przednie „sz”, podobne jak w języku polskim) czy pomijanie końcówki -a w liczbie mnogiej (np. „de är fin” zamiast „de är fina„).
Gotländska mål (dialekty Gotlandii)
Unikalne dialekty wyspy Gotlandia, znane z zachowania wielu archaicznych cech językowych oraz obecności dyftongów, np. „haust” zamiast standardowego „höst” (jesień). Więcej o tym dialekcie – i innych, polecam sprawdzić też inne odcinki! – możesz posłuchać w programie Svenska förklarad.