Jak mówić o godzinach, dniach i datach w języku norweskim
Według niektórych rozmawianie o czasie w języku norweskim jest skomplikowane, ale dziś udowodnimy, że wcale takie nie jest. Jak więc podać godzinę po norwesku albo zapytać o datę? Dowiesz się tego w dzisiejszym wpisie!
Jak podać godzinę po norwesku?
Zacznijmy od podstawowego wyrażenia „Klokka er…”, które oznacza „Jest godzina…”. To najczęstszy sposób mówienia o godzinach, np.:
- Klokka er ti. (Jest godzina 10:00)
- Klokka er fire. (Jest godzina 16:00)
Norwegowie w swobodnej rozmowie będą częściej posługiwać się zegarem 12-godzinnym niż 24-godzinnym. Natomiast jeśli ktoś podaje nam bardzo dokładny czas lub wypowiada się w sytuacjach oficjalnych (radio, telewizja) spotkacie się z 24-godzinnym zegarem. Dlatego usłyszeć możecie obie wersje:
- Klokka er ett. (Jest godzina 13:00, czyli pierwsza po południu)
- Klokka er tretten. (Jest godzina 13:00)
Zamiast „Klokka er…” możesz również powiedzieć „Den er…”. To skrócona forma używana równie często:
- Den er to. (Jest godzina 14:00)
- Den er åtte. (Jest godzina 20:00)
Kiedy mówimy o kwadransach, używamy słowa kvart. Oznacza to „kwadrans”:
- Den er kvart over ni. (Jest kwadrans po dziewiątej.)
- Den er kvart på seks. (Jest kwadrans do szóstej.)
Jeśli chcesz, możesz również użyć liczebnika piętnaście zamiast słowa kvart:
- Den er femten over ni. (Jest 15 minut po dziewiątej)
- Den er femten på seks. (Jest 15 minut do szóstej)
Podobnie, słowa halv używa się w kontekście „wpół do”:
- Den er halv tre. (Jest wpół do trzeciej, 14:30)
Innym sposobem podawania godziny, zwłaszcza w miejscach takich jak dworce kolejowe czy lotniska, jest tzw. „system dworcowy”:
- 9:15 to „ni femten” (dosłownie dziewięć piętnaście)
- 17:55 to „sytten femtifem” (dosłownie siedemnaście pięćdziesiąt pięć)
Jak powiedzieć, że coś będzie za ileś godzin albo było kilka minut temu?
Jeśli chcesz powiedzieć, że coś wydarzy się za określoną ilość godzin, użyj konstrukcji z przyimkiem „om”:
- Det skjer om to timer. (To wydarzy się za dwie godziny)
- Vi møtes om tre minutter. (Spotkamy się za trzy minuty)
Aby powiedzieć, że coś miało miejsce określony czas temu, użyj przyimka „for”:
- Det skjedde for fem minutter siden. (To wydarzyło się pięć minut temu)
- Jeg kom for to timer siden. (Przyjechałem_łam dwie godziny temu)
Dni tygodnia w norweskim
Dni tygodnia w języku norweskim są bardzo podobne do tych w wielu innych językach germańskich. Oto ich lista:
- mandag (poniedziałek)
- tirsdag (wtorek)
- onsdag (środa)
- torsdag (czwartek)
- fredag (piątek)
- lørdag (sobota)
- søndag (niedziela)
Co ważne, przed dniami tygodnia nie używamy rodzajników. Oto kilka przykładowych zdań:
- I dag er det fredag. (Dziś jest piątek)
- Vi møtes på lørdag. (Spotkamy się w sobotę)
Jutro, pojutrze, popojutrze, wczoraj, przedwczoraj
Aby wyrazić pojęcia takie jak „jutro”, „pojutrze” i podobne, w norweskim mamy odpowiednie wyrażenia:
- i morgen – jutro
- i overmorgen – pojutrze
- i går – wczoraj
- i forgårs – przedwczoraj
Przykłady zdań:
- Vi sees i morgen. (Widzimy się jutro)
- Jeg var der i forgårs. (Byłem tam przedwczoraj)
Jak powiedzieć, że coś miało miejsce w ubiegły piątek, będzie w przyszły piątek albo dzieje się co piątek?
Norweskie wyrażenia odnoszące się do dni tygodnia w przeszłości lub przyszłości używają przyimków forrige (ubiegły) i neste (przyszły). Dodatkowo, aby wyrazić coś, co ma miejsce regularnie, użyj „hver” (każdy):
- Vi møttes forrige fredag. (Spotkaliśmy się w ubiegły piątek)
- Jeg skal dra neste mandag. (Wyjeżdżam w przyszły poniedziałek)
- Vi trener hver tirsdag. (Ćwiczymy w każdy wtorek)
Podawanie dat
Podawanie dat w języku norweskim ma swoje zasady. Generalnie używa się liczebników porządkowych (których temat był już poruszany wcześniej, dlatego jeśli jeszcze nie wiecie co i jak, to kliknijcie tutaj!) do podawania dnia miesiąca:
- 13 stycznia 1510: Den trettende januar femtenti
- 22 kwietnia 1899: Den tjueandre april attennittini
Można także użyć konstrukcji:
- Den trettende i første (dosł. trzynasty w pierwszym, czyli 13 stycznia)
Używa się też liczebników głównych do podawania roku, np.:
- 2020: Tjuetjue lub to tusen og tjue
- 1968: Nittensekstiåtte