Kim są Szwedofinowie?
Kim są Szwedofinowie? Dlaczego stanowią oficjalną mniejszość narodową w Finlandii? Jaką odegrali rolę w fińskiej historii? Dowiesz się z dzisiejszego wpisu!
Szwedofinowie (fiń. suomenruotsalaiset, szw. finlandssvenskar) to szwedzkojęzyczna mniejszość narodowa zamieszkująca tereny Finlandii. Stanowią około 5% populacji kraju (około 290 tysięcy osób). Choć są obywatelami Finlandii i w pełni identyfikują się z państwem fińskim, ich język, kultura i tradycje są silnie związane ze Szwecją.
Historia Szwedofinów sięga średniowiecza. Od 1150 roku tereny dzisiejszej Finlandii były częścią Królestwa Szwecji. Szwedzki był językiem administracji, edukacji i elit społecznych przez setki lat. Dopiero w 1809 roku, gdy Finlandia została przyłączona do Imperium Rosyjskiego, rozpoczął się proces wzmacniania języka fińskiego. Mimo to język szwedzki zachował swoją silną pozycję.
Dziś Finlandia posiada dwa języki urzędowe. Ten status mają zarówno język fiński, jak i szwedzki. W praktyce oznacza to, że dokumenty państwowe, edukacja czy oznaczenia nazw ulic funkcjonują w obu językach – szczególnie w regionach, gdzie mieszka więcej Szwedofinów, czyli na zachodnim wybrzeżu Finlandii, Helsinkach czy Porvoo.
Szwedofinowie mają własne instytucje kulturalne i edukacyjne. Przykładem jest Åbo Akademi – jedyny uniwersytet w Finlandii, w którym językiem wykładowym jest szwedzki. Istnieją także szwedzkojęzyczne szkoły, media, teatry i organizacje społeczne. Większość Szwedofinów zna jednak i płynnie posługuje się językiem fińskim, a na co dzień, w pracy i szkole, funkcjonuje pośród osób fińskojęzycznych.
Warto podkreślić, że Szwedofinowie nie są „Szwedami mieszkającymi w Finlandii”. To odrębna grupa etniczno-językowa z własną tożsamością. Wielu z nich czuje silną więź zarówno z Finlandią, jak i z kulturą szwedzką, tworząc most między tymi dwoma krajami.
Bardzo możliwe, że znacie paru znanych Szwedofinów. Poniżej wymieniamy kilka znanych przykładów.
Tove Jansson
Mimo, że tworzyła w języku szwedzkim, to właśnie jej nazwisko pozostaje najbardziej rozpoznawalnym w literaturze fińskiej. Tove Jansson była pisarką, ilustratorką i malarką. Zasłynęła przede wszystkim jako autorka uwielbianych na całym świecie Muminków. Mało osób wie, że pisała też dla dorosłych. W języku polskim zostały wydane m.in. zbiory jej opowiadań oraz powieści takie jak „Lato” czy „Córka rzeźbiarza”.
Carl Gustaf Mannerheim
Mannerheim był marszałkiem Finlandii i kluczową postacią w historii kraju. Odegrał ważną rolę podczas wojny domowej w 1918 roku oraz w czasie II wojny światowej. Choć był Szwedofinem i szwedzki był jego językiem ojczystym, jest uważany za jednego z największych fińskich bohaterów narodowych.
Kjell Westö
Na koniec przechodzimy do bardziej współczesnego przykładu – Kjell Westö to urodzony w 1961 roku pisarz tworzący w języku szwedzkim. W swoich powieściach często opisuje historię i życie społeczne Helsinek, ukazując relacje między różnymi grupami językowymi w Finlandii. Jest laureatem prestiżowych nagród literackich, a jego książki – takie jak „Den svavelgula himlen” („Niebo w kolorze siarki”, wydane również po polsku) – zostały przetłumaczone na wiele języków.