Konstrukcja täytyy / ei tarvitse w języku fińskim
W tym wpisie przyjrzymy się kolejnemu zagadnieniu gramatycznemu w języku fińskim – wyjaśniamy, jak działa konstrukcja täytyy / ei tarvitse 😀
Täytyy – musieć , ei tarvitse – nie musieć
W dużym skrócie – słowa „täytyy” i „ei tarvitse” możemy przedstawić jako przeciwieństwa – „täytyy” można przetłumaczyć jako „musieć”, „ei tarvitse” jako „nie musieć” / „nie trzeba” / „nie ma potrzeby”. Ważne jest, by wspomnieć, że oba wyrażenia wymagają użycia genetiivi dla wyrazu stojącego przed nimi (G + täytyy, G + ei tarvitse). Np.:
Annan täytyy ostaa uusi tietokone. – Anna musi kupić nowy komputer.
Sinun ei tarvitse maksaa mitään. – Nie musisz nic płacić.
Poniżej przedstawiamy, jak będzie wyglądała konstrukcja „täytyy” w zestawieniu z zaimkami osobowymi:
minun täytyy – ja muszę
sinun täytyy – ty musisz
hänen täytyy – on / ona musi
meidän täytyy – my musimy
teidän täytyy – wy musicie
heidän täytyy – oni muszą
Oraz jak będzie wyglądała konstrukcja „ei tarvitse”:
minun ei tarvitse – ja nie muszę
sinun ei tarvitse – ty nie musisz
hänen ei tarvitse – on / ona nie musi
meidän ei tarvitse – my nie musimy
teidän ei tarvitse – wy nie musicie
heidän ei tarvitse – oni nie muszą
UWAGA! Wyrażenia „täytyy” nie można używać w przeczeniach (nie możemy powiedzieć np. „sinun ei täyty”)! Przeczeniem dla słowa „täytyy” jest po prostu wyrażenie „ei tarvitse”.
Jeśli chcemy powiedzieć, że musimy coś zrobić, słowo „täytyy” można zastąpić również jego synonimami, np. „pitää” (musieć) lub „on pakko” (musieć, mieć obowiązek). Te wyrazy również wymagają użycia genetiivi (G + pitää, G + on pakko).
Jak budować zdania z konstrukcją täytyy / ei tarvitse
Nieco problematyczną kwestią przy omawianiu tego zagadnienia może być dopełnienie. Gdy mówimy o konstrukcji täytyy / ei tarvitse, możemy mieć do czynienia z trzema sytuacjami:
- dopełnienie pozostaje w mianowniku (nominatiivi). To najczęstsza sytuacja, a mamy z nią do czynienia, gdy wyraz jest policzalny. Np.:
Sinun täytyy maksaa tämä lasku. – Musisz zapłacić ten rachunek.
Hänen täytyy siivota keittiö. – On/ona musi posprzątać kuchnię.
Sinun täytyy lähettää heille kutsu. – Musisz im wysłać zaproszenie.
- dopełnienie jest w partitiivi, jeśli dopełnienie to tzw. ainesana (czyli słowo niepoliczalne, na ogół nazywające jedzenie, picie, materiał czy substancję) / to, o czym mówimy, to dłuższy proces / mamy do czynienia ze zdaniem przeczącym. Np.:
Minun täytyy ostaa pesuainetta. – Muszę kupić płyn do prania.
Sinun täytyy auttaa häntä. – Musisz mu/jej pomóc.
Aapon ei tarvitse ostaa uutta autoa. – Aapo nie potrzebuje kupić nowego samochodu.
- dopełnienie jest w akkusatiivi, gdy jest to zaimek osobowy. Np.:
Teidän täytyy kutsua hänet. – Musicie go/ją zaprosić.
Minun täytyy viedä hänet lääkäriin. – Muszę zabrać go/ją do lekarza.