Miesiące po fińsku
Fińskie nazwy miesięcy są niezwykle ciekawe, bo – w przeciwieństwie do wielu języków europejskich – nie pochodzą z łaciny. Zamiast tego wyrastają z natury, zjawisk pogodowych i rytmu życia dawnych Finów. Ucząc się ich, poznajesz więc nie tylko słowa, lecz także sposób postrzegania świata przez mieszkańców północy. Przyjrzyjmy się bliżej każdej nazwie.
Kuu – księżyc
Na początek warto zaznaczyć, że każda z nazw fińskich miesięcy kończy się cząstką -kuu. Oznacza to dosłownie „księżyc”, co, jak można się domyślić, ma duży związek z tym, że nowa faza księżycowa następuje mniej więcej co miesiąc.
Tammikuu – styczeń
Dosłownie „miesiąc dębowy” (tammi – dąb), choć najprawdopodobniej nie chodzi o drzewo. Przypuszczenia co do pochodzenia słowa są dwa: „tammi” w dialekcie Häme może oznaczać „oś”, „rdzeń” – który dzieli zimę na dwie połowy, ponieważ styczeń przypada mniej więcej w połowie zimy. Druga hipoteza dotyczy po prostu skojarzenia ze słowem „dąb”. Drewno dębowe jest twarde, sugeruje się, że nazwa „tammikuu” symbolicznie wskazuje na silne przymrozki stycznia.
Helmikuu – luty
Słowo helmi oznacza „perłę”. Skojarzenie to dotyczyło często widywanych w lutym na gałęziach drzew małych, zamarzniętych na kształt perły kropelek wody.
Maaliskuu – marzec
Pochodzi od „maa” – ziemia. To moment, kiedy ziemia zaczyna wyłaniać się spod śniegu. Maaliskuu to dosłownie „miesiąc ziemi”.
Huhtikuu – kwiecień
Huhta odnosi się do starego sposobu uprawy – wypalania lasu, by przygotować grunt pod zasiew. Kwiecień był czasem takich prac, stąd „miesiąc wypalania”.
Toukokuu – maj
Od touko – prace wiosenne, siew. Toukokuu to „miesiąc siewu”, gdy pola znów zaczynają żyć.
Kesäkuu – czerwiec
Kesä oznacza lato, więc to po prostu „miesiąc lata”. Na północy lato przychodzi wcześnie, a dni są bardzo jasne.
Heinäkuu – lipiec
Heinä to siano. To tradycyjny czas sianokosów, więc heinäkuu można przetłumaczyć jako „miesiąc siana”.
Elokuu – sierpień
Od elo – plon. Jest to więc „miesiąc plonów” i zbierania owoców pracy lata. Niektórzy wskazują również na powiązanie słowa „elo” z czasownikiem „elää”, czyli „żyć”. Zgodnie z tym spostrzeżeniem sierpień, poza miesiącem plonów, miałby być również świętem życia.
Syyskuu – wrzesień
Syys oznacza jesień. Syyskuu to „miesiąc jesieni”, czyli początek chłodniejszej, melancholijnej pory roku.
Lokakuu – październik
Od loka – błoto. Nie da się ukryć, że to logiczne skojarzenie – w październiku pogoda zaczyna być naprawdę mokra i błotnista.
Marraskuu – listopad
Marras oznacza „umarły, umierający”. To „miesiąc śmierci”, kiedy przyroda zasypia, a dni są krótkie i mroczne.
Joulukuu – grudzień
Joulu oznacza po fińsku Boże Narodzenie. Joulukuu to więc „miesiąc świąteczny”.