Mniejszości etniczne w Norwegii
Choć Norwegia kojarzy się z blondynami w wełnianych swetrach i kawą na stacji benzynowej, kraj ten jest znacznie bardziej zróżnicowany etnicznie, niż wielu przypuszcza. Mimo że 80–85% obywateli ma etnicznie norweskie korzenie, pozostała część społeczeństwa to fascynująca mieszanka kultur, języków i historii.
Różnorodność w Norwegii nie jest jednak wyłącznie wynikiem współczesnych fal migracyjnych – to także efekt wielowiekowej obecności grup takich jak Samowie czy Kvenowie. W ostatnich dekadach wielokulturowość stała się też gorącym tematem politycznym, związanym z integracją, tożsamością i – niestety – uprzedzeniami.
Samowie – rdzenni mieszkańcy północy
Samiowie(dawniej znani jako Lapończycy) to rdzenny lud zamieszkujący tereny północnej Norwegii, Szwecji, Finlandii i Rosji. W Norwegii mieszka ich od 40 do 60 tysięcy. Mają swój własny język (a raczej języki – kilka dialektów), parlament (Sámediggi), flagę i rozwijającą się kulturę.
Co ważne:
- Norwegia przez wieki prowadziła politykę asymilacji wobec Samów, zakazując używania ich języka i tłumiąc kulturę.
- Dopiero od lat 80. XX wieku zaczęto odbudowywać i wspierać ich tożsamość.
- Dziś Samowie mają status mniejszości rdzennych i są chronieni międzynarodowymi konwencjami.
Ich kultura, choć obecna w mainstreamie (np. joik – tradycyjny śpiew Samów – pojawił się nawet na Eurowizji), nadal walczy o przetrwanie w globalizującym się świecie.
Kvenowie – fińska historia na północy
Kvenowie to potomkowie fińskich osadników, którzy w XVIII–XIX wieku migrowali z terenów dzisiejszej Finlandii i północnej Szwecji do północnej Norwegii. Przez lata uważani byli za „Norwegów drugiej kategorii” i podobnie jak Samowie – doświadczyli przymusowej asymilacji.
Fakty:
- Język kvenski (pokrewny fińskiemu) jest dziś językiem zagrożonym.
- Szacuje się, że od 10 do 15 tys. osób w Norwegii ma pochodzenie kvenowskie.
- W 2005 roku Kvenowie zostali uznani za mniejszość narodową.
Ich dziedzictwo przetrwało głównie w północnych regionach Finnmark i Troms, choć współcześnie wielu Kvenów wtopiło się w norweską większość.
Romowie i Romani
Norwegia uznaje dwie grupy cygańskie: Romów i taterów (są blisko spokrewnieni z Romami, ale mają norweskie korzenie). Obydwie te grupy były przez dekady marginalizowane i poddawane brutalnej polityce asymilacyjnej – w tym przymusowym adopcjom dzieci i zakazom koczowniczego trybu życia.
Współczesność:
- Liczbę Romów i taterów w Norwegii szacuje się łącznie na kilka tysięcy.
- Mają status mniejszości narodowej, z ochroną języka i kultury.
- Wciąż zmagają się z silną stygmatyzacją społeczną i wykluczeniem.
Dziś państwo stara się naprawiać błędy przeszłości, ale zaufanie tych społeczności do instytucji publicznych jest często mocno nadszarpnięte.
Imigranci – nowa twarz norweskiej różnorodności
Od lat 70. Norwegia stała się celem migracji zarobkowej i uchodźczej. Dziś ponad 18% mieszkańców kraju to imigranci lub dzieci imigrantów.
Największe społeczności pochodzą z:
- Polski
- Litwy
- Somalii
- Syrii
- Iraku
- Pakistanu
- Erytrei
Imigranci stanowią znaczącą część siły roboczej w budownictwie, przemyśle, usługach i opiece zdrowotnej. Ale wielokulturowość to nie tylko rynek pracy – to także nowe języki w szkołach, nowe smaki w sklepach i nowe napięcia społeczne.
Polacy w Norwegii – największa grupa cudzoziemska
Tak, to my. Polacy są największą grupą imigrantów w Norwegii – około 110–120 tysięcy osób (ok. 2% całej populacji). Od czasu wejścia Polski do UE, emigracja zarobkowa do Norwegii przybrała ogromną skalę.
Polacy w Norwegii:
- pracują głównie w budownictwie, przemyśle i usługach
- często zakładają własne firmy
- tworzą polskie sklepy, kluby, szkoły sobotnie, parafie
Chociaż z integracją bywa różnie (część Polaków żyje w „bańkach”), nasza obecność w Norwegii jest nie do przeoczenia.