Mowa zależna w języku duńskim
Mowa zależna, czyli przytoczenie czyjejś wypowiedzi za pomocą zdania podrzędnego. Możemy ją porównać z mową niezależna, gdzie przytaczamy słowa drugiej osoby bezpośrednio (jako cytat). W tym wpisie dowiesz się jak poprawnie używać mowy zależnej w języku duńskim.
Mowa niezależna – Simon sagde: „Jeg kan købe ind næste mandag.” // Simon powiedział: „Mogę zrobić zakupy w następny poniedziałek.”
Mowa zależna – Simon sagde, at han kunne købe ind i dag. // Simon powiedział, że może zrobić zakupy w następny poniedziałek.
Na tych dwóch przykładach możemy od razu dostrzec istotne cechy odróżniające mowę zależną od niezależnej w języku duńskim.
Po pierwsze – tak jak w języku polskim – zamiast dwukropka wprowadzającego cytat mamy do czynienia ze spójnikiem at (pol. że). Nie jest to jedyny spójnik jakiego możemy użyć w kontekście mowy zależnej. Oprócz tego mamy spójniki zaczynające się na hv- (te same wyrazy, które również używamy jako zaimki pytajne), np.: hvad, hvem, hvordan… oraz spójnik om (pol. czy)
Przykłady:
Mowa niezależna – „Hvad laver du her?” – spurgte Mads. // „Co tutaj robisz?” – zapytał się Mads.
Mowa zależna – Mads spurgte, hvad jeg laver her? // Mads zapytał się, co ja tutaj robię.
Po drugie – i co może ważniejsze, bo jest to coś, co przez pryzmat języka polskiego może wydawać się czasem nielogiczne – w zdaniach podrzędnych czas gramatyczny powinien być taki sam jak w zdaniu nadrzędnym.
Oto przykłady:
Simon sagde, at han kunne købe ind i dag. // Dosł.: Simon powiedział, że mógł zrobić zakupy dzisiaj.✅
Simon siger, at han kan købe ind i dag. // Simon mówi, że zrobi dzisiaj zakupy.✅
Han siger, at suppen ikke er lavet med kød. // On mówi, że zupa nie jest zrobiona z mięsem. (czas førnutid er lavet jest czasem teraźniejszym i dopasowuje się z siger w zdaniu nadrzędnym)✅
Han sagde, at suppen ikke var lavet med kød. // On mówił, że zupa nie jest (była) zrobiona z mięsem. (tutaj w zdaniu nadrzędnym mamy sagde, zatem czasownik at lave musimy także przemienić na czas przeszły, a dokładniej w tym przypadku førdatid var lavet)✅
Simon sagde, at han kan købe ind i dag.🟡❓(jest to raczej niepoprawna, chociaż prawda jest też taka, że można ją od czasu do czasu usłyszeć u Duńczyków)
Simon siger, at han kan købte ind i går.✅(czas teraźniejszy w zdaniu nadrzędnym + czas przeszły w zdaniu podrzędnym jest poprawne)