Najważniejsze fińskie święta
Jakie święta są typowo obchodzone w Finlandii? Które z nich Finowie obchodzą najhuczniej? Zapraszamy do lektury dzisiejszego wpisu!
Vappu – fińskie Święto Wiosny (1 maja)
Vappu to jedno z najbardziej radosnych świąt w Finlandii. Mimo, że oficjalnie jest odpowiednikiem polskiego Święta Pracy, w rzeczywistości święto to jest kojarzone przede wszystkim ze studentami. W kalendarzu figuruje 1 maja, ale studenci typowo świętują już dzień wcześniej (vappuaatto – wigilia Vappu), a nawet parę dni wcześniej. Ubierają kolorowe kombinezony (haalarit), a absolwenci szkół średnich noszą białe czapki (ylioppilaslakki). Popularne są pikniki w parkach (np. w Helsinkach – tradycyjnie w Kaivopuisto), specjalne potrawy jak sima (napój miodowy) czy munkki (pączki), a także specjalne tradycje związane z Vappu, takie jak szorowanie znanego pomnika w danym mieście szczotkami (np. w Helsinkach jest to pomnik Havis Amanda) przez studentów podwieszonych na specjalnym dźwigu. O Vappu pisaliśmy również w jednym z wcześniejszych wpisów.
Juhannus – Noc Świętojańska
Juhannus obchodzony jest w weekend przypadający najbliżej 24 czerwca (tradycyjnie między 19 a 26 czerwca). To odpowiednik naszej Nocy Świętojańskiej (sama nazwa “Juhannus” również wzięła się od św. Jana). W ten sposób Finowie świętują najdłuższy dzień w roku. Wyjeżdżają wtedy na wieś, do domków letniskowych (mökki), by spędzać czas nad jeziorami, palić tradycyjne ogniska (juhannuskokko) i korzystać z sauny. Dodatkowo ze świętem tym powiązanym jest dużo przesądów i wróżb – jedna z nich mówi np. o tym, że jeśli dziewczyna wsadzi w noc juhannusową pod poduszkę 7 różnych kwiatków, przyśni jej się jej przyszły mąż. To jedno z najbardziej „fińskich” świąt.
Wielkanoc – Pääsiäinen
Wielkanoc w Finlandii łączy elementy chrześcijańskie z ludowymi. W Niedzielę Palmową dzieci przebierają się za małe “wiedźmy wielkanocne” (virpojat), odwiedzają domy i rozdają ozdobne gałązki wierzby, prosząc o słodycze. Popularnym zwyczajem jest również hodowanie rairuoho, symbolizujego odradzające się życie. Finowie obchodzą również Wielki Tydzień – składają się na niego Kiirastorstai (pochodzi od szwedzkiego skära, czyli “oczyszczać”, w tradycji ludowej kiiras był złym duchem, którego wyganiano właśnie w Wielki Czwartek), Pitkäperjantai (dosł. Długi Piątek), Lankalauantai (nazwa nawiązuje do starej tradycji prania ubrań czy pościeli po zimie, uważa się, że może też być fonetyczną transkrypcją szwedzkiego Långfredag), Ensimmäinen Pääsiäispäivä (pierwszy dzień Świąt Wielkanocnych) oraz Toinen Pääsiäispäivä (drugi dzień Świąt Wielkanocnych).
Boże Narodzenie – Joulu
Boże Narodzenie to w Finlandii wyjątkowo ważny czas. Wieczór wigilijny (jouluaatto) spędza się w gronie rodziny, często odwiedzając cmentarze i zapalając znicze. Tradycyjnym daniem jest świąteczna szynka (joulukinkku) oraz różne zapiekanki warzywne (laatikot). Według fińskiej tradycji Święty Mikołaj, czyli Joulupukki, mieszka właśnie w Finlandii – w Laponii.
Kekri – starofińskie święto plonów
Kekri to stare święto końca żniw, obchodzone jesienią wcześniej niż współczesne Halloween. Dawniej fiński rok kalendarzowy kończył się właśnie w Kekri. Kekri tradycyjnie był okresem przebieranek, np. zakładania masek (materiałowych zasłon) na twarze lub przebierania się za kekripukki (kozła typowego dla dnia Kekri). Młodzi ludzie chodzili dawniej po domach ubrani w futro odwrócone na drugą stronę i kozie rogi, prosząc o jedzenie.
Święto Niepodległości – Itsenäisyyspäivä (6 grudnia)
To jedno z najbardziej uroczystych świąt w Finlandii. Jest upamiętnieniem odzyskania niepodległości przez Finlandię 6 grudnia 1917. Co roku wieczorna transmisja z przyjęcia w Pałacu Prezydenckim (Linnanjuhlat) przyciąga miliony widzów. Zwyczaj zapalania dwóch świec w oknach jest symbolem pamięci o tych, którzy walczyli o wolność. Tradycyjnie tego dnia fińska telewizja nadaje również film “Tuntematon sotilas”, będący ekranizacją klasycznej fińskiej powieści Väinö Linny o tym samym tytule.