Norweskie słowo roku 2024
A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Norwedzy nie Gęsi, iż swoje… młodzieżowe słowo roku mają? Tak, to prawda! Choć może słowo „młodzieżowe” nie jest tutaj najtrafniejsze, bo w Norwegii słowo roku wybiera się w oparciu o całkiem poważne kryteria. Wyobraźcie sobie konkurs na najbardziej charakterystyczne, zabawne, a czasem wręcz prorocze słowo, które idealnie oddaje ducha mijającego roku. Jeśli to brzmi jak językoznawczy odpowiednik „piosenki lata”, to macie rację – ale w wydaniu skandynawskim, z lekką nutą refleksji i powagi.
Czym w zasadzie jest to norweskie słowo roku?
Norweskie słowo roku to coroczny konkurs organizowany przez Språkrådet (Norweską Radę Języka), we współpracy z profesorem Gisle Andersenem z Norges Handelhøyskole (w skrócie: NHH, po polsku: Norweska Szkoła Biznesu). Wybierane jest jedno słowo, które najlepiej oddaje wydarzenia, trendy i zmiany społeczne danego roku. Ciekawe jest to, że słowo wcale nie musi być zupełnie nowe, żeby zwyciężyć – wystarczy, że zyska nowe znaczenie lub popularność.
Jak wygląda proces cały proces? Eksperci analizują teksty prasowe za pomocą zaawansowanego oprogramowania lingwistycznego, obserwują język w mediach i codziennym życiu, a także przyjmują zgłoszenia od mieszkańców Norwegii. W efekcie powstaje lista dziesięciu słów, spośród których jedno zostaje uhonorowane tytułem „słowa roku”.
A w sumie to po co to wszystko? Żeby pokazać wszystkim, że język norweski wcale nie jest ubogi, ale bogaty i nieustannie się rozwija. A rozwija się poprzed reagowanie na zmieniającą się rzeczywistość.
Zwycięzca roku 2024 – Beredskapsvenn
W tym roku tytuł „słowa roku” otrzymało beredskapsvenn, czyli „przyjaciel na czas kryzysu”. Pomysł tego słowa narodził się w związku z rządowymi kampaniami dotyczącymi tzw. własnej gotowości na wypadek kryzysów. Norweski rząd jesienią 2024 roku rozesłał do gospodarstw domowych broszury z poradami, jak radzić sobie w sytuacjach nadzwyczajnych. Jednym z zaleceń było znalezienie beredskapsvenn, kryzysowego przyjaciela z którym można dzielić zapasy lub wspólnie stawić czoła trudnościom.
Lista wszystkich nominowanych w roku 2024
Oprócz zwycięskiego beredskapsvenn, na liście słów roku znalazło się też 9 innych, które według ekspertów oddają ducha czasów i najważniejsze trendy mijającego roku. Oto one:
- Dyphavsgruvedrift – „górnictwo głębinowe”, związane z kontrowersjami wokół wydobycia minerałów z dna oceanów.
- Exitskatt – „podatek emigracyjny”, odnoszący się do nowego podatku dla osób przenoszących majątek za granicę.
- Tinderifisert – „tinderizacja”, czyli wpływ aplikacji randkowych na relacje i kulturę społeczną.
- Kjøleferie – „wakacje chłodzące”, termin powstały w wyniku fali upałów i rosnącej popularności chłodniejszych destynacji wakacyjnych.
- Inflasjonsmat – „inflacyjne jedzenie”, określenie na podstawowe produkty spożywcze, których ceny drastycznie wzrosły.
- Værfast – „utknięcie z powodu pogody”, zwłaszcza w kontekście ekstremalnych zjawisk pogodowych.
- Bærekraftsbløff – „zrównoważony blef”, czyli działania lub strategie pozorujące troskę o środowisko, często bez faktycznych efektów.
- Kunstig intelligens – „sztuczna inteligencja”, która w 2024 roku pozostawała gorącym tematem w wielu dziedzinach życia.
- Strømflyktning – „uchodźca energetyczny”, odnoszące się do osób zmuszonych do zmiany miejsca zamieszkania z powodu wysokich kosztów energii.
Cała lista, z dokładnym opisem poszczególnych słów jest dostępna na strånie Språkrådet – tutaj!
Dla ciekawskich, tutaj znajdziecie również listę ze zwycięstami z poprzednich lat. A trochę ich jest, ponieważ konkurs na norweskie słowo roku istnieje już od roku 2009!