Nyordslistan 2025, czyli nowe szwedzkie słowa z 2025 roku
Jak co roku Rada Języka Szwedzkiego i czasopismo „Språktidningen” wyłoniły listę nowych słów, które pojawiły się w szwedzkim i odzwierciedlają panujące trendy. Poniżej znajdziesz nyordslistan 2025, czyli nowe szwedzkie słowa z 2025 roku!
Co znalazło się na liście? Na pewno jest ona w dużej mierze oparta o międzynarodowe trendy, spora część słów jest więc wzięta bezpośrednio z angielskiego lub bezpośrednio z angielskiego przetłumaczona. Wiele wyrażeń tyczy się szeroko rozumianego bezpieczeństwa (drönarmur, digital suveränitet czy beredskapsodling), kilka słówek zahacza też o gorące polityczne tematy z ostatniego roku (hämndtull, Trumpviskare, handelsbazooka). Oczywiście trochę miejsca musiało się znaleźć dla sztucznej inteligencji (AI-agent, vibbkoding), kilka jest też słów, które… po prostu są i trudno je szczególnie sensownie wyjaśnić (six-seven, skibidi).
A pełną listę znajdziesz poniżej:
AI-agent
➡️ AI-agent – oprogramowanie, które samodzielnie wykonuje zadania i podejmuje decyzje z wykorzystaniem sztucznej inteligencji
balkongkraftverk
➡️ balkonowa elektrownia – mały system paneli słonecznych generujący prąd do użytku prywatnego, np. na balkonie.
beredskapsodling
➡️ uprawa na wypadek kryzysu – uprawa warzyw i innych roślin w celu zwiększenia gotowości na niedobory żywności.
broligark
➡️ broligarcha (połączenie angielskiego „bro” i „oligarchy„) – bardzo bogaty mężczyzna (głównie z branży technologicznej), który współpracuje z innymi takimi osobami, by mieć większy wpływ polityczny i społeczny.
DEI
➡️ DEI – skrót od angielskiego diversity, equity and inclusion (różnorodność, sprawiedliwość i włączenie). Używane w kontekście polityki i działań społecznych, np. dbanie o to, żeby w danej firmie pracowali przedstawiciele mniejszości.
digital suveränitet
➡️ cyfrowa suwerenność – niezależność od obcych usług cyfrowych. Dotyczy bezpieczeństwa i kontroli danych cyfrowych.
drönarmur
➡️ mur przeciwdronowy – system techniczny uniemożliwiający nieautoryzowanym dronom przekraczanie granic.
dunkelflaute
➡️ ciemna flauta – okres bez słońca i wiatru, w którym panele słoneczne i turbiny wiatrowe nie produkują energii.
existentiell hållbarhet
➡️ egzystencjalny zrównoważony rozwój – poczucie stałości dotyczące ludzkiej potrzeby sensu, bezpieczeństwa i więzi życiowych.
finfluerare
➡️ finfluencer (od ang. finance i influencer) – osoba, która przez media społecznościowe przekazuje informacje lub porady o finansach i inwestowaniu.
handelsbazooka
➡️ handlowa bazooka – silne narzędzie polityki handlowej używane do odpowiadania na działania handlowe innych.
hjärnröta
➡️ „gnicie mózgu” (od angielskiego terminu „brain rot”) – osłabienie zdolności intelektualnych spowodowane ciągłym oglądaniem trywialnych treści w mediach społecznościowych.
hämndtull
➡️ cło odwetowe – taryfa celna wprowadzana w odpowiedzi na cło lub barierę handlową z drugiego kraju.
klonförening
➡️ „sklonowany klub sportowy” – szkoła sportowa formalnie niezależna, ale w praktyce podporządkowana większemu klubowi. Używane w dyskusjach o strukturach klubów sportowych.
kulturljudzon
➡️ kulturalna strefa dźwiękowa – obszar w mieście, gdzie dopuszcza się wyższy poziom hałasu, aby wspierać działalność kulturalną.
mammakorv
➡️ „mamuśkowa kiełbasa” – określenie na płaszcz puchowy sięgający do kolan, najczęściej noszony przez kobiety w średnim wieku.
matskatteväxling
➡️ zmiana podatku żywnościowego – proponowana reforma VAT na żywność, mająca sprawić, że zdrowe produkty będą tańsze, a niezdrowe droższe.
pethtest
➡️ test PEth – badanie stosowane do oceny nawyków alkoholowych danej osoby poprzez oznaczanie markera alkoholu PEth we krwi.
quadrobics
➡️ czworonogi aerobik – forma treningu, w której biega się na czterech łapach i wykonuje ruchy przypominające zwierzęce.
ragebait
➡️ treść lub wypowiedź celowo prowokująca, by wzbudzić silne emocje i zwiększyć zaangażowanie odbiorców.
robusthöjande
➡️ zwiększający odporność – coś, co czyni bardziej wytrzymałym i lepiej przygotowanym na stres lub obciążenia. Termin stosowany w kontekście infrastruktury i bezpieczeństwa.
six seven
➡️ six seven – nonsensowne wyrażenie; może oznaczać obojętność lub coś przeciętnego, ale często nie ma konkretnego znaczenia.
skibidi
➡️ skibidi – nonsensowne słowo, używane czasem o czymś dziwnym, złym lub imponującym.
solsambruk
➡️ słoneczno-rolnictwo – metoda łączenia paneli słonecznych i upraw rolnych na tej samej ziemi, aby jednocześnie produkować energię i żywność.
Trumpviskare
➡️ podszeptywacz Trumpa – wpływowa osoba, która dobrze dogaduje się z prezydentem USA Donaldem Trumpem i przedstawia mu korzystne propozycje.
vibbkodning
➡️ programowanie oparte na vibie, na czuja (od angielskiego „vibe coding”) – programowanie z użyciem AI, które tłumaczy naturalny język na kod komputerowy.
Wokehöger
➡️ woke prawica – prawicowe osoby lub ugrupowania, których działania są oparte na emocjach, a nie na logice i zdrowym rozsądku (o co prawica często oskarża rozmaite ruchy „woke”)