O polityce po szwedzku
Chcesz bez problemu śledzić szwedzkie wiadomości czy rozmawiać o polityce po szwedzku? A może po prostu ciekawi Cię, kto aktualnie w Szwecji rządzi? Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje o szwedzkiej polityce, a także słowniczek, który pomoże Ci o niej mówić!
Na początek słowniczek: polityka po szwedzku
- en politik — polityka
- en politiker — polityk
- en regering — rząd
- en statsminister — premier
- en regeringschef — szef rządu
- en president — prezydent (w Szwecji nie ma prezydenta, ale słowo funkcjonuje w odniesieniu do innych państw)
- en kung — król
- en drottning — królowa
- en monarki — monarchia
- Riksdagen — szwedzki parlament (jednoizbowy)
- en riksdagsledamot — poseł do parlamentu
- ett parti — partia
- en opposition — opozycja
- en majoritet — większość
- en minoritet — mniejszość
- ett val — wybory
- en valdag — dzień wyborów
- att välja — wybierać
- en väljare — wyborca
- en röst — głos (np. w wyborach)
- att rösta — głosować
- ett valresultat — wynik wyborów
- en koalition — koalicja
- en demokrati — demokracja
- en konstitution/grundlag — konstytucja / ustawa zasadnicza
Największe partie polityczne w Szwecji
Obecnie w szwedzkim parlamencie (Riksdagen) znajduje się osiem głównych partii politycznych. Oto najważniejsze z nich:
- Socialdemokraterna (S – lub Sveriges socialdemokratiska arbetareparti, SAP) — Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza, tradycyjnie największa partia w Szwecji, centrolewicowa.
- Moderaterna (Moderata samlingspartiet, M) — Moderaci, czyli Umiarkowana Partia Koalicyjna, centroprawicowa.
- Sverigedemokraterna (SD) — Szwedzcy Demokraci, partia o profilu narodowo-konserwatywnym.
- Centerpartiet (C) — Partia Centrum, historycznie związana z ruchem agrarnym, obecnie liberalno-centrowa.
- Vänsterpartiet (V) — Partia Lewicy, wywodząca się z ruchu komunistycznego.
- Kristdemokraterna (KD) — Chrześcijańscy Demokraci, partia konserwatywna.
- Liberalerna (L) — Liberałowie, partia liberalna o długiej tradycji.
- Miljöpartiet de gröna (MP) — Partia Zielonych, skupiona na ekologii i polityce klimatycznej.
Ustrój polityczny Szwecji
Szwecja jest konstytucyjną monarchią parlamentarną (konstitutionell monarki). Oznacza to, że głową państwa jest król (kung), ale pełni on funkcje czysto reprezentacyjne i nie ma realnej władzy politycznej. Władza wykonawcza należy do rządu (regeringen), na czele którego stoi premier (statsminister).
Parlament, czyli Riksdagen, jest jednoizbowy i liczy 349 posłów (riksdagsledamöter). To właśnie Riksdagen uchwala ustawy, decyduje o budżecie państwa i powołuje premiera. Wybory parlamentarne odbywają się co cztery lata, zawsze w drugą niedzielę września.