Odniesienia do Polski i języka polskiego w języku duńskim
Dzisiaj mamy dla was wpis, który jest przede wszystkim sympatyczną ciekawostką i który ma też pokazać, że, nawet jeśli w dość niewielkim stopniu, to Polska i język polski nadal ubogaciły duńszczyznę paroma ciekawi słowami i wyrażeniami.
A jakie to wyrażenia? To przedstawimy w tymże wpisie.
Z drugiej strony może od razu warto się przyznać i powiedzieć wprost, że niektóre przedstawione tutaj przykłady są trochę naciągane😬 (np. w przypadkach, kiedy słowo zdaje się być powiązane z polskim językiem i kulturą, ale pochodzi z innego języka słowiańskiego)
1. At leve på polsk (dosł. żyć po polsku) – a jak to jest żyć po polsku według Duńczyków? Najwyraźniej mieszkając ze swoją drugą połówką bez ślubu.
Zatem gdybyśmy szukali podobnego frazeologizmu po polsku, to znaleźlibyśmy wyrażenie żyć na kocią łapę.
Skąd się wzięło to powiedzenie, do końca nie wiadomo, są co najwyżej domysły. Jedna z teorii mówi, że zaczęto tak mówić po tym, jak polscy imigranci czy imigrantki w XX w. zaczęły wchodzić w związki romantyczne z Duńczykami/Dunkami. A że praktycznie bez wyjątku wyglądało to tak, iż polska strona była katolicka a duńska protestancka, to odpadała wtedy możliwość wzięcia ślubu kościelnego między tymi osobami.
Przykład zdania: Tak sobie tutaj żyjecie po polsku od 5 lat, a ślub to kiedy będzie? – I har levet sådan her på polsk i fem år nu, men hvornår skal I giftes?
2. Polsk rigsdag (dosł. polski parlament) – tłumacząc prosto z internetowego słownika języka duńskiego oznacza to: Niespokojne i zagmatwane spotkanie, na którym nie można podjąć żadnych decyzji; niezgodny, hałaśliwy tłum.
Brzmi sensownie?
Przykład zdania: Wszyscy się kłócili i obrażali, nikt się z niczym nie zgadzał. Prawdziwy polski parlament! – Alle skændtes og skældte hinanden ud, ingen var enige i noget som helst. En rigtig polsk rigsdag!
3. Pirog – będziecie mieć rację, jeśli zauważycie tutaj podobieństwo do polskiego pieroga. Podobieństwo też widać w samej potrawie, bo chociaż nie jest to dokładnie to samo – duński pirog jest pieczony i zazwyczaj jest pokaźnych rozmiarów – to wciąż swoim kształtem i farszem mocno przypomina nasze polskie danie narodowe.
Przykład zdania: Pirogger bages i en forvarmet ovn på 200 grader varmluft i cirka 10-15 minutter. – Pierogi pieczemy w piekarniku nagrzanym do 200 stopni przez około 10-15 minut.
4. Vodka – wiadomo…
5. Grænse – słowo to oznacza po duńsku granicę i przyszło z języka niemieckiego. Zaraz… jak to z niemieckiego? Co tu robi jakieś niemieckie słowo? A dlatego, że to nie do końca tak, że ten wyraz pochodzi pierwotnie z tego języka. Niemieckie die Grenze zostało bowiem zapożyczone przez German od ludów słowiańskich.
Zaczyna nam się zatem tworzyć całkiem ciekawy obraz. Bo czyż nie mogło się wydarzyć tak, że Niemcy wzięli słowo granica od ludzi, z którymi ją dzielili na wschód, a Duńczycy zaś od ludzi, z którymi dzielili ją od południa? Może… nie wiem… to tylko teoria autora, któremu daleko od jakiegokolwiek autorytetu.
Przykład zdania: Alle har deres grænser, men ikke alle på samme sted. – Każdy ma swoje granice, ale nie każdy w tym samym miejscu.
6. Agurk – z ogórkiem jest podobna sytuacja jak powyżej. Duńczycy zapożyczyli to słowo z niemieckiego die Gurke, ale die Gurke przyszło do niemieckiego z języka dawnych Słowian (sytuacja 1 na 100, bo zazwyczaj to my zapożyczaliśmy słowa od naszych zachodnich sąsiadów, a nie na odwrót).
Przykład zdania: I Polen bliver vodka ofte serveret med syltede agurker. – W Polsce wódka często podawana jest z ogórkami kiszonymi.
7. Kvark – zapożyczone z niemieckiego der Quark, a der Quark pochodzi zaś od naszego pysznego, patriotycznego twarogu.
Przykłady zdania: Twaróg do jedzenia to nie to samo co kwark w fizyce, chociaż oba te elementy są potrzebne to zaistnienia farszu do pierogów. – En kvark til at spise er ikke det samme som en kvark i fysikken, selvom begge dele er nødvendige for at kunne opnå fyld til pirogger.
8. Polka, polonæse og mazurka – kiedyś bardzo popularne rodzaje tańców w całej Europie. Bardzo możliwe, że polka pochodzi od czeskiego słowa na półkrok, a nie od Polki (taki drobny redaktorski przypis)
Przykłady zdania: Po przetańczeniu polki, poloneza i mazurka padł na ziemię ze zmęczenia. – Efter at have danset polka, polonæse og mazurka faldt han til jorden af ren udmattelse.