Pierwiastki chemiczne po duńsku
W tym wpisie przedstawiamy listę najistotniejszych pierwiastków chemicznych w języku duńskim – ciężko jednak powiedzieć, jak bardzo można zaufać tejże ocenie „istotności”, zważając, że między autorem tego tekstu a chemią delikatnie mówiąc… chemii nie było.
Z nazewnictwem pierwiastków chemicznych w języku duńskim wiąże się też całkiem ciekawa historia, bowiem dwa „zduńszczone” wyrazy są dziełem bujnej wyobraźni jednego chemika o imieniu Hans Christian Ørsted, który w pierwszej połowie XIX w. samemu stworzył funkcjonujące do dziś duńskie synonimy, które często występują obok typowych łacińskich odpowiedników naukowych: brint (na podstawie czasownika brænde – palić się) = wodór, ilt (na podstawie rzeczownika ild – ogień) = tlen.
Oprócz rodzimych wyrazów na tlen i wodór Ørsted jest autorem m.in. takich wyrazów jak: vægtfylde – masa właściwa, rumfang – objętość, klangbund – pudło rezonansowe. Ørstedowi przypisuje się stworzenie około 2000 nowych duńskich słów.
Nazwy pierwiastków chemicznych po duńsku:
- wodór – en brint/et hydrogen
- hel – et helium
- lit – et lithium
- bor – et bor
- węgiel – et kulstof/et karbon
- azot – et kvælstof/et nitrogen
- tlen – en ilt/et oxygen
- fluor – en/et fluor
- neon – en/et neon
- sód – et natrium
- magnez – et magnesium
- glin – et aluminium
- krzem – en kisel/et silicium
- fosfor – en/et fosfor
- siarka – en/et svovl
- chlor – en/et klor
- potas – et kalium
- wapń – et kalcium/et calcium
- tytan – et titan/et titanium
- chrom – et krom
- żelazo – et jern
- kobalt – en/et kobolt
- nikiel – et nikkel
- miedź – et kobber
- cynk – en/et zink
- arsen – et arsen
- brom – et brom
- cyrkon – et zirkonium
- srebro – et sølv
- cyna – et tin
- jod – et jod
- cez – et cæsium
- platyna – et platin
- złoto – et guld
- rtęć – et kviksølv
- tal – et tallium
- ołów – et bly
- rad – et radium
- bohr – et bohrium (pierwiastek nazwany na cześć wielkiego duńskiego chemika Nielsa Bohra)