Pluskvamperfektum – czas zaprzeszły w języku norweskim
Pluskvamperfektum to jeden z czasów przeszłych w języku norweskim, który służy do opisywania zdarzeń mających miejsce przed innymi wydarzeniami w przeszłości. Choć w języku polskim mamy tylko jeden czas przeszły, w norweskim różnicowanie takich czasów pozwala na precyzyjne określanie kolejności zdarzeń. Jego używanie może być dla nas nieintuicyjne, jednak warto go poznać!
Kiedy używamy pluskvamperfektum?
- Przede wszystkim czas zaprzeszły w języku norweskim jest używany, gdy chcemy podkreślić, że jakaś czynność lub wydarzenie miało miejsce wcześniej niż inne wydarzenie w przeszłości. Opisując zdarzenia w pluskvamperfektum, zazwyczaj mówimy o dwóch momentach w czasie: jedno wydarzenie już się zdarzyło, a inne miało miejsce przed nim.
Na przykład:
Jeg hadde spist før de kom. – Zjadłem, zanim oni przyszli. - Kolejnym zastosowaniem pluskvamperfektum jest wyrażanie hipotetycznych sytuacji, które nie miały miejsca, ale mogłyby się wydarzyć; sytuacji nierealnych lub mało prawdopodobnych.
Na przykład:
Hadde jeg vært deg! – Gdybym był tobą! - Pluskvamperfektum stosuje się również w mowie zależnej, gdy opowiadamy o czymś, co wydarzyło się przed momentem opisywanym w czasie preteritum lub perfektum.
Na przykład:
Han sa at han allerede hadde gjort det. – Powiedział, że już to zrobił. - Czas zaprzeszły w języku norweskim bywa także używany w niektórych zwrotach grzecznościowych.
Na przykład:
Hadde du hatt litt tid? – Czy miałbyś trochę czasu?
Jak tworzymy pluskvamperfektum?
Pluskvamperfektum jest czasem złożonym. Aby go utworzyć, potrzebujemy dwóch elementów:
- Czasownika posiłkowego „hadde”, czyli formy przeszłej czasownika „ha” (mieć).
- Perfektum partisipp (imiesłowu czasu przeszłego), czyli formy przeszłej głównego czasownika.
Schemat tworzenia wygląda następująco:
HADDE + PERFEKTUM PARTISIPP = ORZECZENIE W CZASIE PLUSKVAMPERFEKTUM
Jeszcze kilka przykładów
å se
Jeg hadde sett filmen før den ble populær – Widziałem ten film, zanim stał się popularny.
å reise
Hun hadde reist før vi ankom – Wyjechała, zanim przyjechaliśmy.
å gjøre
Vi hadde allerede gjort leksene før læreren kom – Zrobiliśmy już zadanie, zanim nauczyciel przyszedł.
å spise
De hadde ikke spist før festen begynte – Nie jedli, zanim rozpoczęła się impreza.
å bo
Han sa at han hadde bodd her. – Powiedział, że tam mieszkał.
Zadanie na tworzenie zdań w pluskvamperfektum
A teraz spróbuj przetestuj sam siebie i spróbuj uzupełnić luki odpowiednią formą czasu zaprzeszłego.
- De ……………….. (å spise) frokost før de gikk på skolen.
- Hun ……………….. (å lage) middag før foreldrene hennes kom hjem.
- Jeg ……………….. (å vaske) bilen før regnet begynte.
- Vi ……………….. (å reise) verden rundt før vi slo oss ned.
- Dere ……………….. (å gjøre) leksene før spillet begynte.