Podstawowe słownictwo prawnicze po duńsku
W tym wpisie przedstawiamy zbiór słówek, które mogą się przydać podczas rozmowy związanej z tematami prawniczymi albo podczas konsumowania duńskich kryminałów w najróżniejszych wydaniach.
Sądy w Danii:
Sąd po duńsku to en ret albo en domstol.
W Danii znajdują się 24 byretter (dosł. sądy miejskie) i to przez nie przechodzi większość spraw cywilnych i karnych.
Powyżej byretter znajduje się landsret (dosł. sąd krajowy), który podzielony jest na dwie części – zachodnią i wschodnią (Vestre Landsret oraz Østre Landsret). Rozpatrywane są tam sprawy, które zostały wcześniej rozstrzygnięte przez sąd niższej instancji, ale od którego decyzji się odwołano, a także większe sprawy cywilne oraz procesy przed ławą przysięgłych.
Powyżej landsretter znajduje się jeden Sąd Najwyższy, czyli po duński højesteret.
Podstawowe wyrażenia związane z prawem i sądownictwem:
prawo – en lov
prawa (np. człowieka) – rettigheder (menneskerettigheder)
prawo (do czegoś, np. wykonywania zawodu) – en ret til noget… (ret til at udøve sit erhverv)
prawo (jako nauka) – en jura
prawodawstwo – en lovgivning
.
system prawny – en retssystem
kodeks karny – en straffelov
prawo cywilne – en civilret
prawo rodzinne – en familieret
konstytucja / prawo zasadnicze – Grundloven (w Danii) / en forfatning (w innych krajach)
.
władza / organ – en myndighed
prokuratura – anklagemyndigheder
.
naruszenie prawa – en lovovertrædelse
przestępstwo / zbrodnia – en forbrydelse
wykroczenie – en forseelse / en forsyndelse
kara – en straf
przesłuchanie – et forhør / en afhøring
grundlovsforhør – przesłuchanie, które zgodnie z duńską konstytucją, może mieć miejsce nie później niż 24h po zatrzymaniu
.
odszkodowanie – en erstatning
odpowiedzialność – et ansvar
porozumienie – en aftale
.
grzywna / mandat – en bøde
więzienie – et fængsel
areszt tymczasowy – en varetægtsfængsling
.
pozew – en stævning
zeznania – vidneforklaringer
apelacja / odwołanie – en anke
decyzja – en afgørelse
.
małżeństwo – et ægteskab
rozwód – en skilsmisse
spadek – en arv
testament – et testamente
kuratela – et værgemål
.
Określenia na ludzi związane z prawem i sądownictwem:
.
sędzia – en dommer
adwokat – en advokat
obrońca – en forsvarsadvokat / en forsvarer
prokurator – en anklager
radca prawny – en juridisk rådgiver
notariusz – en notar
komornik – en foged
policjant – en politibetjent
prawnik – en jurist
psychiatra sądowy – en retspsykiater
.
świadek – et vidne
podejrzany – sigtet / mistænkt
oskarżony – tiltalt / anklaget
skazany – dømt
uniewinniony – frikendt / frifundet
zatrzymany – anholdt
(nie)winny – (u)skyldig
.
Przestępstwa po duńsku:
.
zabójstwo / morderstwo – et drab / et mord
umyślne spowodowanie śmierci – forsætligt manddrab
nieumyślne spowodowanie śmierci – uagtsomt manddrab
.
przemoc – en vold
napaść – et overfald
groźba – en trussel
napaść na tle seksualnym – et seksuelt overgreb
gwałt – et voldtægt
.
kradzież – at stjæle / et tyveri
włamanie – et indbrud
rozbój – et røveri
oszustwo – et bedrageri
handel narkotykami – en narkohandel
.
jazda pod wpływem alkoholu – en spirituskørsel
niebezpieczna jazda (dosł. szalona jazda) – en vanvidskørsel
.