Rekcja w języku fińskim
Rekcja w języku fińskim (verbin rektio) to jedno z ważniejszych zagadnień gramatycznych. Czym jest rekcja i jak stosować jej zasady? Dowiesz się z dzisiejszego wpisu!
Czym jest rekcja?
Rekcja to zbiór zasad, według których dany czasownik musi łączyć się z konkretnym przypadkiem. W praktyce oznacza to tyle, że pewne czasowniki, które mają przypisany „swój” przypadek (lub sporadycznie 2, a czasami 3 przypadki) z którym mogą się łączyć, a użycie ich w zestawie z „nieswoim” przypadkiem będzie błędem.
Przykładowo, w języku fińskim powiemy „Minä rakastan sinua“ (czasownik „rakastaa“ łączy się z przypadkiem partitiivi, w związku z tym wszystko, co następuje po czasowniku „rakastaa” musi być w partitiivi) – nie możemy powiedzieć np. „Minä rakastan sinun“, ponieważ wiemy, że według zasad rekcji języka fińskiego czasownik „rakastaa” łączy się wyłącznie z przypadkiem partitiivi, a nie np. genetiivi.
Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze czasowniki podlegające zasadom rekcji, pogrupowane według przypadków.
Czasownik + PARTITIIVI
- rakastaa (kochać) + P
Minä rakastan sinua. – Kocham cię. - odottaa (czekać) + P
Minä odotan bussia. – Czekam na autobus. - pelätä (bać się) + P
Minä pelkään pimeää. – Boję się ciemności. - ymmärtää (rozumieć) + P
Ymmärrätkö englantia? – Rozumiesz angielski? - häiritä (przeszkadzać) + P
Anteeksi, että häritsen sinua. – Przepraszam, że ci przeszkadzam. - opiskella (uczyć się) + P
Anna opiskelee biologiaa. – Anna uczy się biologii. - puhua (mówić) + P
Minä puhun suomea. – Mówię po fińsku. - soittaa (dzwonić) + P
Maija soittaa kitaraa. – Maija gra na gitarze.
Czasownik + STA/-STÄ
- nauttia (cieszyć się, rozkoszować się) + sta/-stä
Minä nautin tosi paljon kuumasta säästä. – Bardzo cieszę się gorącą pogodą. - pitää (lubić) + sta/-stä
Pidän suomalaisesta musiikista. – Lubię fińską muzykę. - olla kiinnostunut (interesować się) + sta/-stä
Olen kiinnostunut historiasta. – Interesuję się historią.
Czasownik + -LTA/-LTÄ
- näyttää (wyglądać) + lta/-ltä
Se näyttää tosi hyvältä! – To wygląda bardzo dobrze! - kuulostaa (brzmieć) + lta/-ltä
Kuulostaa vähän vaaralliselta! – To brzmi trochę niebezpiecznie! - tuoksua (pachnieć) + lta/-ltä
Tämä hajuvesi tuoksuu ihanalta! – Te perfumy pachną cudownie!
Czasownik + ILLATIIVI
- osallistua (brać udział) + illatiivi
Osallistun arvontaan. – Biorę udział w rozdaniu. - rakastua (zakochać się) + illatiivi
Rakastuin sinuun, koska olet todella ihana henkilö. – Zakochał_m się w tobie, ponieważ jesteś wspaniałą osobą. - tutustua (poznać) + illatiivi
Viikonloppuna saat vihdoin tutustua minun äitiin! – W weekend poznasz wreszcie moją mamę!
Czasownik + -SSA/-SSÄ
- käydä (pójść, chodzić) + -ssa/-ssä
Käyn nopeasti kaupassa. – Pójdę szybko do sklepu. - viihtyä (czuć się dobrze w jakimś miejscu) + -ssa/-ssä
Viihdyn hyvin uudessa työpaikassa. – Czuję się dobrze w nowej pracy.
Czasownik + -STA/-STÄ
- ostaa (kupować) + -sta/-stä
Ostin verkkokaupasta läppärin. – Kupił_m laptopa w sklepie internetowym. - löytää (znaleźć) + -sta/-stä
En löydä mistään tietoa. – Nie mogę nigdzie znaleźć informacji. - päästä (dostać się, przyjść) + -sta/-stä
Pääsen koulusta kotiin kello 16.00. – Przychodzę ze szkoły do domu o 16.00. - valmistua (ukończyć (o szkole)) + -sta/-stä
Valmistuin lukiosta vuonna 2010. – Ukończył_m liceum w 2010 roku.