Russ – jak Norwegowie świętują koniec szkoły średniej?
Zastanawiał_ś się kiedyś, w jaki inny sposób można świętować ukończenie szkoły średniej? Norwegowie mają w tej kwestii wiele do powiedzenia! U nich studniówka w eleganckiej sali nie jest typowym elementem klasy maturalnej. Zamiast tego obchodzą tzw. russetiden – kilkutygodniowe święto pełne muzyki, kolorowych kombinezonów, zabawnych i szalonych zadań oraz imprez. 🥳🎉
Chcesz dowiedzieć się więcej o russ? Zapraszam do przeczytania tego wpisu! 🩷
🎉 Kim są russ?
Russ to norwescy maturzyści – uczniowie kończący szkołę średnią, którzy obchodzą tzw. russetiden. Długość świętowania często zależy od regionu, ale zazwyczaj rozpoczyna się pod koniec kwietnia i trwa aż do 17 maja – norweskiego Święta Konstytucji. 🇳🇴
Russ łączą się w grupy – mogą być to znajomi z tej samej szkoły, klasy, a nawet gminy. Ścisłych reguł tu nie ma. Liczebność takiej paczki jest różna (może być to od kilku do kilkudziesięciu osób), a każda grupa wybiera unikalną nazwę, motyw przewodni, projektuje logo i – trzeba przyznać – wydaje przy tym sporo pieniędzy. 💸 Ale w zamian otrzymują coś bezcennego – wspomnienia, które pozostają na całe życie. 💖
Źródło zdjęcia: https://frokenfrihed.wordpress.com/2017/05/23/russerne-kommer/
Historia russ
Tradycja ma swoje korzenie w XVIII wieku, a nazwa ,,russ’’ wywodzi się z dawnego akademickiego rytuału. Norwegowie zdawali tzw. examen atrium, aby dostać się na studia w Kopenhadze. Po jego zdaniu kandydatom symbolicznie zdejmowano róg przypinany wcześniej do czoła – znak, że ,,dzikie zwierzę’’ w nich zostało okiełznane i mogą nazywać się studentami. 🐯🧑🏻🎓
A co z bardziej współczesną formą obchodów? W 1905 roku po raz pierwszy założono charakterystyczne czerwone czapki. 🧢 Stało się to w Kristianii (dzisiejsze Oslo), kiedy uczniowie ostatnich klas nosili je po raz pierwszy. Przez wiele lat jedynym symbolem russ była czapka i bambusowy kijek z kolorową kokardką. Dziś tradycja ewoluowała i russ mają bardziej złożony ubiór. 👚
Źródło zdjęcia: https://no.wikipedia.org/wiki/Russefeiring#/media/Fil:R%C3%B8druss_1977.jpg
👗 Ubiór russ
👚 Russedress – najbardziej charakterystyczny element stroju russ. Jest to specjalny kombinezon, a kolory oznaczają typ szkoły średniej, którą kończy dana osoba. Z biegiem lat granice między nimi nieco się zatarły i wielu uczniów wybiera barwy bardziej według własnych preferencji.
Najpopularniejsze kolory to:
- czerwony (rødruss) – uczniowie kierunków ogólnokształcących (odpowiednik polskiego liceum),
- niebieskie (blåruss) – szkoły ekonomiczne,
- zielone (grønnruss) – kierunki rolnicze.
Istnieją też inne warianty, np.: czarny (svartruss), złoty (gullruss), fioletowy (lillaruss).
Ciekawostką jest to, że podczas całego russetiden…… nie wolno prać kombinezonu. ❌ Ma to symbolicznie przynieść szczęście na egzaminach końcowych – choć w praktyce oznacza to, że pod koniec tego szalonego okresu (albo nawet już nawet na początku!) wyglądają i pachną naprawdę ekstremalnie. 🫢
🧢 Russelue – charakterystyczna czapka z długim sznurkiem. To właśnie do niej przypina się węzły i drobne przedmioty za wykonane zadania (więcej o tym w dalszej części wpisu!).
Źródło zdjęcia: https://russ365.no/produkt/russelue-unisex/?srsltid=AfmBOor6hDIk71iHpG-w3hWSNmnATiMpUsI1qiMo03TtVqXVlmTDWSQB
🚍 Russebiler i russebusser
Jedną z największych atrakcji są russebiler i russebusser. 🚍 Każda ekipa ma własne logo, nazwę i indywidualny wystrój pojazdu, a koszty często sięgają setek tysięcy koron. 💵 Samochody i autobusy wyposażone są w nagłośnienie, światła dyskotekowe, a czasem nawet w minibary, co sprawia, że wyglądają dosłownie jak mobilne kluby. 🔊🍺 Służą nie tylko jako środek transportu na imprezy z innymi grupami russ, ale stają się także centrum zabaw w węższym gronie.
Źródło zdjęcia: https://www.journalisten.no/sjeiken-dagbladet-date-rape/sug-floyta-mi-hore/312253
🎶 Russelåter – hymny grup russ
Każda grupa russ zamawia również własny utwór – russelåt. 🎧 Zazwyczaj tworzą je popularni norwescy artyści, a teksty są prowokacyjne, wulgarne i pełne odniesień do imprezowego stylu życia. Piosenki te towarzyszą grupom podczas wszystkich wydarzeń, a rynek russelåter stał się osobną gałęzią norweskiego przemysłu muzycznego.
Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do tego wpisu! 💙
🎊 Landstreff Stavanger
Trudno wyobrazić sobie russetiden bez największego festiwalu, czyli Landstreff Stavanger. To trzy dni (w 2026 roku od 1 do 3 maja) czystej zabawy! 🍾
Na scenie pojawiają się zarówno gwiazdy norweskie – TIX, Ballinciaga, Undergrunn, Soppgirobygget, Alan Walker, Stig Brenner, Sigrid czy Karpe – jak i zagraniczne nazwiska: Martix Garrix, Timmy Trumpet, bbno$, Tiësto i wielu innych. 🌍
Źródło zdjęcia: https://www2.landstreff.no/
📈 Russeknuter – wyzwania dla russ
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów są tzw. russeknuter – ,,węzły’’ na russelue. 🧢 Russ wykonują zabawne, czasem szalone wyzwania. Do sznurka przyczepionego do czapki trafiają drobne przedmioty albo supełki, które oznaczają wykonanie zadania. ✅ Wyzwania mogą być bardzo różne – od rozdawania karteczek z miłymi wiadomościami, po czołganie się przez miasto (wbrew pozorom nie jest to dziwny widok dla Norwegów w tym czasie, więc jeśli wybierasz się do Norwegii w okresie russetiden – nie przejmuj się, oni tak mają!). Im więcej wyzwań ktoś zrealizuje, tym większy prestiż. 🏆
📇 Russekort – wizytówki russ
Podczas russetiden młodzież zamawia setki tzw. russekort, czyli specjalnych wizytówek. Na kartach można umieścić imię i nazwisko, numer telefonu, adres, zdjęcie oraz zabawny cytat – choć w praktyce większość informacji jest fałszywa i ma charakter żartobliwy. 😜 Tradycją jest rozdawanie russekort znajomym, rodzinie, innym russom, a przede wszystkim dzieciom, które traktują je jak kolekcjonerską zdobycz. Kolor russekort odpowiada kolorowi kombinezonu.
Źródło zdjęcia: https://www.aftenposten.no/sport/i/nyxg4B/russekortet-hennes-er-blitt-en-snakkis-i-garderoben-toeffeste-russekortet-i-byen
😬 Krytyka
Choć russefeiring jest ważną częścią norweskiej kultury młodzieżowej, nie wszyscy patrzą na nią przychylnie. Podczas obchodów często dochodzi do głośnych imprez, nadużywania alkoholu, a czasem nawet aktów wandalizmu. 😐 Coraz częściej krytykuje się także komercjalizację całego przedsięwzięcia – kosztownych busów, russelåter czy drogich strojów. Wielu zwraca uwagę na fakt, że zabawa ta może wykluczać tych, które po prostu nie mają na to środków.
💡Ciekawostki o russ
– Podczas norweskiego Święta Konstytucji odbywa się tzw. russetog, czyli parada russ, którzy maszerują wraz z russebusser. To świetny kontrast do spokojnych, dziecięcych pochodów barnetog. 🧒🏻
– Rosaruss to dzieci kończące ostatni rok przedszkola. Dziewczynki noszą różowe kombinezony, a chłopcy – jasnoniebieskie. Bez obaw – rzecz jasna obchody nie wyglądają tak samo jak w przypadku russ! 🩵
– Myśleliście, że norweska rodzina królewska nie potrafi się bawić? Przyszła królowa Norwegii, księżniczka Ingrid Alexandra, była członkinią grupy Studio 23 (2023 rok), dla której TIX stworzył piosenkę o tym samym tytule. Jej brat, Sverre Magnus, również brał udział w russetiden w 2024 roku. 🥳
Źródło zdjęcia: https://www.kongehuset.no/nyhet.html?tid=218765&sek=26939
Choć dla niektórych russefeiring może wydawać się szaleństwem, dla młodych Norwegów to czas pełen wspomnień, śmiechu i przyjaźni, a to z kolei zostaje w pamięci na całe życie. To wyjątkowy rytuał przejścia, który pozwala wyszaleć się przed wejściem w dorosłość.
Chcesz poznać norweską kulturę jeszcze bliżej? Zachęcamy do zapisania się na nasze kursy językowe oraz śledzenia nas na: