Słownictwo związane z sauną
Sauna to od wieków bardzo ważny element życia Finów. Warto poznać słownictwo związane z sauną, gdyby kiedyś przytrafiła Wam się okazja wybrania się do prawdziej fińskiej sauny podczas pobytu w Finlandii!
Dlaczego sauna jest dla Finów szczególnie ważna?
Moglibyśmy zacząć od tego, że samo słowo sauna pochodzi z języka fińskiego. Wiedzieliście o tym?
Finowie są narodem szczególnie kochającym saunę, odgrywaa ona również na przestrzeni wieków kluczową rolę w najróżniejszych aspektach życia – w saunie suszono zboże, leczono choroby (wierzy się, że sauna ma właściwości lecznicze), była także typowym miejscem, w którym odbywały się porody – można więc powiedzieć, że pełno pokoleń Finów urodziło się… w saunie.
Z sauną jest także związanych wiele wierzeń ludowych, jak np. to, że w Wigilię należy odbyć rytuał przedświątecznego oczyszczenia – właśnie poprzez skorzystanie z sauny. Ważne jednak, żeby zrobić to przed zapadnięciem zmroku – w wigilijny wieczór cała sauna należy do tzw. saunatonttu, czyli mieszkającego w saunie skrzata, którego nie wolno denerwować.
Dawniej wierzyło się, że w każdej saunie zamieszkuje jej duch – skrzat, nazywany właśnie saunatonttu. Z saunatonttu powinno się być w dobrych układach, ponieważ to od niego często zależał dobrobyt całego domostwa 😉
Obecnie kładzie się nacisk na właściwości zdrowotne sauny – sauna pomaga redukować stres, wzmacnia odporność, poprawia krążenie oraz ułatwia regenerację mięśni po wysiłku.
Po wstępnym zarysie znaczenia sauny dla Finów, przechodzimy do słówek związanych z korzystaniem z niej 😀
Części sauny i wyposażenie
• sauna – sauna
• kiuas – piec / piec saunowy
• puukiuas – piec opalany drewnem
• sähkökiuas – piec elektryczny
• kiuaskivet – kamienie w piecu
• lauteet – ławy w saunie
• laudeliina / pefletti – ręcznik / podkładka do siedzenia na ławce
• vesikauha / kauha – chochla do polewania kamieni
• ämpäri / sanko / kiulu – wiadro
• höyry – para
• löyly – para i gorąco powstające po polaniu kamieni wodą
• lämpömittari – termometr
• pesuvati – miska
• pesusieni – gąbka
• tervasaippua – mydło smołowe
• pyyhe – ręcznik.
Pomieszczenia i elementy wokół sauny
• pukuhuone – przebieralnia
• löylyhuone – pomieszczenie sauny (gdzie się saunuje)
• pesuhuone – pomieszczenie do mycia
• mökki – domek (np. letniskowy z sauną)
• puuvaja / liiteri – drewutnia
• avanto – przerębel w lodzie.
Czynności związane z saunowaniem
• saunoa – dosł. saunować (tak, Finowie mają specjalny czasownik nazywający tę czynność)
• lämmittää saunaa – nagrzewać saunę
• heittää löylyä – polewać kamienie wodą (robić parę)
• hikoilla – pocić się
• uida – pływać
• nauttia saunasta – cieszyć się sauną
• varata saunavuoro – zarezerwować godzinę sauny.
Tradycyjne akcesoria do sauny
• vihta / vasta – witka brzozowa do okładania ciała
• savusauna – sauna dymna
• puusauna – sauna opalana drewnem
• saunaolut – „piwo saunowe”.