Illatiivi w języku fińskim
Jak powiedzieć po fińsku, że dokądś idziesz lub jedziesz? Zapraszamy do lektury wpisu, w którym dowiesz się, czym jest illatiivi w języku fińskim!
Czym jest illatiivi?
Illatiivi to jeden z 14 (lub 15, jest to kwestia nieco sporna 😉) przypadków w języku fińskim. Odpowiada na pytanie „mihin?”, czyli „dokąd?”.
Jest to jeden z sześciu przypadków lokatywnych (o przypadkach lokatywnych pisaliśmy tutaj). Zalicza się do przypadków lokatywnych wewnętrznych. O przypadkach wewnętrznych mówimy na ogół, gdy ruch odbywa się wewnątrz czegoś lub do wewnątrz czegoś (w przypadku illatiivi najczęściej właśnie do wewnątrz czegoś).
Z racji, że tworzenie illatiivi jest nieco bardziej skomplikowane, niż tworzenie pozostałych przypadków lokatywnych, dziś poświęcamy mu specjalny wpis.
Jak tworzyć illatiivi?
Illatiivi tworzymy na 3 różne sposoby:
- Zasada Vn – vokaali (samogłoska) + „n”
Jeśli rdzeń słowa, z którego chcemy stworzyć illatiivi, kończy się na JEDNĄ samogłoskę, wówczas podwajamy ją i dodajemy –n.
kahvila – kahvilaan
koulu – kouluun - Zasada hVn – ”h” + vokaali + ”n”
Jeśli słowo jest bardzo krótkie, a jego rdzeń kończy się na dwie samogłoski, zastosujemy zasadę hVn. Oznacza to, że najpierw musimy do danego wyrazu dodać literkę „h”, w następnej kolejności wpisać literkę, na którą kończy się dane słowo, a na koniec dodać „n”.
maa – maahan
puu – puuhun
yö – yöhön - Zasada –seen
Jeśli słowo jest nieco dłuższe (ma co najmniej dwie lub trzy sylaby) i jego rdzeń kończy się na dwie identyczne samogłoski, wówczas, żeby stworzyć illatiivi, musimy dodać do tego słowa końcówkę -seen.
Espoo – Espooseen
Porvoo – Porvooseen
Lontoo – Lontooseen
Ważne jest też, by wspomnieć, że w illatiivi NIE ZACHODZI ZMIANA STOPNIA. Jeśli chcesz poczytać więcej o tym, czym jest zmiana stopnia, zapraszamy do lektury naszego starszego wpisu: Zmiana stopnia w języku fińskim.
Wyjątki i zasady, na które trzeba uważać
- Istnieją słowa–wyjątki, które odmieniają się nieregularnie, np. ulkona–ulos, takana–taakse, luo–luokse.
- Uważaj na słowa zakończone na -si typu uusi, vesi, vuosi. Odmieniają się one w nietypowy sposób: uusi – uuteen, vesi – veteen, vuosi – vuoteen.
- Uważaj na słowa zakończone na -ia/-iä, -io/-iö, -eo, -ea/-eä lub -ue/-ye. Odmienimy je według zasady numer 1. Dla niektórych mogłoby wydawać się kuszące, by użyć zasady numer 2. Nie możemy z niej jednak skorzystać chociażby wtedy, gdy słowo ma więcej niż 1 sylabę (a słowa kończące się na zbitki wymienione powyżej przeważnie będą miały więcej niż 1 sylabę). Zasady numer 3 nie możemy użyć, ponieważ wtedy potrzebujemy dwóch takich samych liter, w związku z czym została nam tylko zasada numer 1.
- Jeśli mamy do czynienia ze złożeniem, skupiamy się na jego ostatnim członie. Np. Thaimaa (Thai + maa) – Thaimaahan.
Przykładowe zdania w illatiivi
Minä menen (mihin?) kirjastoon. – Idę (dokąd?) do biblioteki.
Aino menee (mihin?) kahvilaan. – Aino idzie (dokąd?) do kawiarni.
Hän menee (mihin?) museoon. – On/ona idzie (dokąd?) do muzeum.
Raketti lentää (mihin?) kuuhun. – Rakieta leci (dokąd?) na księżyc.
Minä matkustan (mihin?) Thaimaahan. – Podróżuję (dokąd?) do Tajlandii.
Me matkustamme (mihin?) Lontooseen. – Podróżujemy (dokąd?) do Londynu.
Minä menen (mihin?) Porvooseen. – Jadę (dokąd?) do Porvoo.