Imperfekti w języku fińskim
Jeśli uczysz się języka fińskiego, jednym z pierwszych czasów przeszłych, które poznasz, jest imperfekti – czyli czas przeszły prosty. Używa się go, by opisać czynności, które wydarzyły się w przeszłości i zostały zakończone. W tym wpisie wyjaśnimy, jak tworzyć imperfekti w języku fińskim, jakie są reguły i wyjątki oraz podamy kilka przykładów.
Kiedy używamy imperfekti?
Imperfekti odpowiada polskiemu czasowi przeszłemu, np. „robiłem”, „jadła”, „mówiłeś”. Używamy go, gdy mówimy o:
- zakończonych czynnościach w przeszłości:
Eilen satoi vettä. – Wczoraj padał deszcz. - wydarzeniach jednorazowych lub powtarzających się:
Lapsena leikin usein metsässä. – Jako dziecko często bawiłem się w lesie.
Jak tworzyć imperfekti?
Czasownik w imperfekti tworzy się na kilka różnych sposobów. W większości sytuacji wychodzimy od rdzenia czasownika (rdzeń to forma czasownika, do której wystarczy już jedynie dodać końcówkę osobową. Jak go tworzyć – możesz sobie przypomnieć w tym wpisie) – musimy w nim dokonać drobnych modyfikacji, następnie wystarczy już tylko dodać końcówkę osobową.
- jeśli rdzeń czasownika (typu 1.) kończy się na -o/-ö/-u albo -y ⟶ dodajemy „i” (np. „nukkua” ⟶ rdzeń „nuku-” ⟶ „minä nukuin”)
- jeśli w rdzeniu czasownika (typu 1.) występują dwie litery „a” (np. w czasowniku „maksaa” rdzeń to „maksa-„, w którym występują dwie litery „a”), to stojące na końcu „a” zamieniamy na „oi”, a następnie dodajemy końcówkę osobową (np. „maksaa” ⟶ rdzeń „maksa-” ⟶ „minä maksoin”)
- w czasownikach typu 1, 3, 5, 6 – jeśli rdzeń jest zakończony za -a, -e, -ä albo -i ⟶ podmieniamy tą literkę na „i” (np. „tulla” ⟶ rdzeń „tule-” ⟶ „minä tulin”)
- w czasownikach typu 2. – wyrzucamy ze rdzenia pierwszą samogłoskę, następnie dodajemy „i” (np. „juoda” ⟶ rdzeń „juo-” ⟶ „minä join”)
- w czasownikach typu 4. – z bezokolicznika usuwamy końcówkę -ta/-tä, na jej miejsce wstawiamy „si” (np. „haluta” ⟶ „halusin”)
- czasowniki typu 1., w których dzieje się zmiana stopnia, a kończą się na -taa/-tää/-tea ⟶ usuwamy -taa/-tää/-tea, na jego miejsce wstawiamy „si” (np. „tietää” ⟶ „tiesin”).
UWAGA! Należy pamiętać, że czasowniki w czasie imperfekti również podlegają zmianie stopnia (tak samo, jak czasowniki w czasie teraźniejszym)(np. „nukkua” ⟶ „minä nukuin”, „hän nukkui”).