Języki mniejszości narodowych w Szwecji
Szwecja, oprócz oczywiście samego języka szwedzkiego, jest domem dla kilku historycznych mniejszości narodowych i ich języków. Jakie są te języki mniejszości narodowych w Szwecji? Przeczytasz o nich poniżej!
W 2000 roku Szwecja oficjalnie uznała pięć języków za języki mniejszości narodowych, zapewniając im specjalną ochronę prawną oraz wsparcie w edukacji i kulturze. Są to: fiński, meänkieli, języki saami, język romani oraz jidysz.
Fiński
Język fiński jest najliczniejszym językiem mniejszościowym w Szwecji – szacuje się, że ma on dzisiaj około 460 000 użytkowników.. Jego obecność wiąże się przede wszystkim z długą wspólną historią Szwecji i Finlandii, które przez kilka stuleci było częścią państwa szwedzkiego. W XX wieku wielu Finów wyemigrowało do Szwecji w poszukiwaniu pracy, co jeszcze zwiększyło liczbę użytkowników języka. Dziś fiński ma szczególnie silną pozycję w północnej Szwecji, m.in. w miejscowościach Gällivare, Haparanda, Kiruna, Pajala i Övertorneå .
Meänkieli
Meänkieli – używa się go głównie w dolinie rzeki Torne na północy kraju, przy granicy z Finlandią. Powstał on z lokalnych odmian fińskiego, które rozwijały się w Szwecji po tym, jak granica między krajami została ustalona w 1809 roku. Z czasem język ten zaczął rozwijać się niezależnie od standardowego fińskiego. Doprowadziło to do uznania go za osobny język mniejszościowy, a nie jedynie dialekt fińskiego. Szacuje się, że posługuje się nim dzisiaj ok. 70 000 ludzi.
Języki saamskie
Języki saamskie należą do ludności rdzennej północnej Skandynawii – Saamów. Są używane w regionie Laponii (nazywanym w językach saamskich Sápmi), obejmującym północną część Szwecji, Norwegii, Finlandii oraz fragment Rosji. W Szwecji funkcjonuje kilka odmian języków saamskich. Przez wiele lat język i kultura Saamów były marginalizowane, dlatego przyznanie im statusu języka mniejszości narodowej miało znaczenie symboliczne i praktyczne – umożliwiło rozwój edukacji i mediów w tych językach. Jeśli ciekawi Cię temat Saamów, sprawdź koniecznie ten post na naszym blogu i obejrzyj film Sameblod (Krew Saamów):
Język romani
Język romani to język społeczności Romów, która żyje w Szwecji od kilku stuleci. Występuje w wielu odmianach, trudno też wskazać jeden konkretny rejon, w którym w Szwecji się go używa. Status języka mniejszości narodowej ma pomóc w ochronie tej różnorodnej tradycji językowej oraz w przeciwdziałaniu marginalizacji społeczności romskiej. Mówi nim w Szwecji około 9 500 osób.
Jidysz
Jidysz do Szwecji trafił wraz z żydowskimi migrantami przybywającymi głównie od XVIII wieku, a później także w XX wieku – szczególnie w czasie II wojnie światowej i po jej zakończeniu. Choć liczba jego użytkowników nie jest dziś duża – badacze szacują ją na między 2000 a 6000 osób. Język ten ma jednak ogromne znaczenie kulturowe i historyczne, dlatego został objęty ochroną jako język mniejszości.