Rodzajniki w języku duńskim
Czym właściwie jest rodzajnik i jakie ma znaczenie? W języku polskim oczywiście nie istnieje takie zagadnienie jak rodzajnik, więc na początku może być on trudny do zrozumienia. Jednak z pewnością ułatwienie stanowi fakt, że w duńskim występują tylko dwa rodzaje gramatyczne, tj. rodzaj wspólny (EN) oraz rodzaj nijaki (ET). Przed każdym rzeczownikiem będzie więc stał rodzajnik nieokreślony EN lub ET i to właśnie te rodzajniki warunkują rodzaj gramatyczny rzeczownika w języku duńskim.
Na początek przyjrzyjmy się pewnym regułom, które mogą nam podpowiedzieć, jaki rodzajnik posiada dany rzeczownik. Pamiętaj jednak, żeby zawsze uczyć się nowego słowa wraz z rodzajnikiem!
Znaczenie i końcówka rzeczownika mogą nas informować o jego rodzaju gramatycznym:
Rodzaju wspólnego są:
- większość rzeczowników oznaczających osoby, zwierzęta i rośliny:
en pige (dziewczyna), en kat (kot), en pære (gruszka)
Uwaga! Od powyższej reguły istnieją wyjątki:
et menneske (człowiek), et får (owca), et træ (drzewo)
- rzeczowniki kończące się na: –E, -ELSE, -NING, -ING, -ION, -DOM, -HED, -INDE:
en taske (torba), en øvelse (ćwiczenie), en bygning (budynek), en stilling (stanowisko), en nation (naród), en sygdom (choroba), en kærlighed (miłość), en sangerinde (piosenkarka)
- rzeczowniki oznaczające osoby zakończone na –ER, oraz rzeczowniki odliczebnikowe:
en murer (murarz), en femmer (piątka)
Rodzaju nijakiego są:
- rzeczowniki kończące się na: –ERI, -UM, -SKAB:
et vaskeri (pralnia), et museum (muzeum), et køleskab (lodówka)
Uwaga! Wyjątkiem jest wyraz EN VIDENSKAB (nauka)
Rzeczowniki złożone mają taki sam rodzaj, jaki ma ich ostatni człon:
- et jern (żelazo) + en bane (kolej) = en jernebane (kolej żelazna)
- en måne (księżyc) + et lys (światło) = et månelys (światło księżyca)
Większość rzeczowników w języku duńskim jest oczywiście rodzaju wspólnego. Stanowią one około 70% wszystkich rzeczowników. Warto jednak nauczyć się najczęściej występujących rzeczowników rodzaju nijakiego, ponieważ ich znajomość pomoże Ci w łatwym rozpoznawaniu, jakiego rodzaju jest nowopoznane słówko. Poniżej lista:
