Wyrażanie przynależności w języku duńskim
W tym wpisie opowiemy trochę o zaimkach dzierżawczych i w jaki sposób ich poprawnie używać. Ogółem w języku duńskim nie jest to skomplikowane, aczkolwiek niektóre aspekty mogą sprawić pewne trudności i zdecydowanie warto poświęcić im więcej uwagi, gdyż znajomość zaimków jest kluczowa przy nauce nowego języka.
Liczba pojedyncza:
pierwsza osoba (mój, moje) – min, mit, mine
druga osoba (twój, twoje) – din, dit, dine
trzecia osoba – hans (jego), hendes (jej), dens, dets (tego, jego, jej w odniesieniu do przedmiotów albo zwierząt), sin, sit, sine (swój, swoje)
Odmiana zaimków przez rodzaje:
W języku duńskim mamy do czynienia z dwoma rodzajami – rodzajem wspólnym (zwanym też męsko-żeńskim) oraz rodzajem nijakim. Rzeczowniki rodzaju wspólnego mają rodzajnik en, podczas gdy rzeczowniki rodzaju nijakiego mają rodzajnik et. En oraz et odpowiadają przedimkowi nieokreślonemu w języku angielskim (a/an), np. en gulerod = a carrot / et hindbær = a raspberry (w języku angielskim nie ma rozróżnienia na rodzaje).
To jaki rodzaj ma dany rzeczownik jest istotne, gdy chcemy użyć poprawnego zaimka w liczbie pojedynczej. Do rzeczowników rodzaju wspólnego (en) przylegają zaimki min, din, sin. Przykłady:
Det er en orange gulerod. Jeg spiser min gulerod. – To jest pomarańczowa marchewka. Ja jem moją marchewkę.
Det er en kartoffel. De spiser din kartoffel. – To jest ziemniak. Oni jedzą twojego ziemniaka.
Det er en blomme. Hun spiser sin blomme. – To jest śliwka. Ona je swoją śliwkę.
Do rzeczowników rodzaju nijakiego (et) przylegają zaimki mit, dit, sit. Przykłady:
Det er et æble. I spiser mit æble. – To jest jabłko. Wy jecie moje jabłko.
Det er et rødt hindbær. Vi spiser dit hindbær. – To jest czerwona malina. My jemy twoją malinę.
Det er et æg. Han spiser sit æg. – To jest jajko. On je swoje jajko.
Odmiana zaimków przez liczbę mnogą:
Jeśli chodzi o rzeczowniki w liczbie mnogiej to w języku duńskim rodzaj przestaje mieć znaczenie. W przypadku zaimków w liczbie pojedynczej odnoszących się do rzeczowników w liczbie mnogiej użyjemy zawsze mine, dine albo sine. Przykłady:
Det er mine æbler. – To są moje jabłka.
Det er dine kartofler. – To są twoje ziemniaki.
Han har sine grønne bukser på. – On ma na sobie swoje zielone spodnie.
Sin, sit, sine vs hans, hendes, dets, dens
Choć rozróżnienie między zaimkami w 3. osobie liczby pojedynczej jest dosyć logiczne – Han elsker sin kæreste – On kocha swoją (własną) dziewczynę. vs Han elsker hans kæreste – On kocha jego (jakiegoś innego mężczyzny) – to może ono nadal sprawić wiele kłopotów, zwłaszcza, że w języku polskim często możemy użyć swój vs jego, jej w takim samym znaczeniu, np.: On kocha swoją dziewczynę vs On kocha jego dziewczynę.
Ba! W języku polskim możemy użyć swój, swoja, swoje… nawet poza 3. osobą, np.: Ja jem swoje (moje) jabłko. Dlatego użytkownikom języka polskiego może się także przydarzyć błąd typu: ❌Jeg spiser sit æble❌. W języku duńskim możemy wyłącznie powiedzieć: ✅Jeg spiser mit æble✅.
W języku duńskim sin, sit, sine można użyć tylko w 3. osobie liczby pojedynczej.
Z drugiej strony NIE MOŻNA użyć tych zaimków w 3. osobie liczby mnogiej, choć mogłoby się to wydawać całkiem sensowne… no bo jeśli można powiedzieć: ✅Han har sin kartoffel ✅ – On ma swojego (własnego) ziemniaka., to czemu nie można powiedzieć: ❌De har sine kartofler❌? Po szwedzku i norwesku można…
No nic… koniec końców najważniejsze jest to, żeby zapamiętać, że po duńsku można powiedzieć jedynie: ✅De har deres kartofler✅ – Oni mają swoje ziemniaki (dosł.: Oni mają ich ziemniaki).
Poza tym sin, sit, sine nie można używać w miejscu podmiotu (ale w sumie tak samo jest w polskim z zaimkami swój, swoja, swoje…). Nie można przecież powiedzieć: ❌Sit hus er blå ❌ –dosł.: ❌ Swój dom jest niebieski ❌.
Liczba mnoga:
Jeśli chodzi o liczbę mnogą to sprawy mają się tutaj o wiele łatwiej. Nie ma tutaj odmiany przez rodzaje albo liczbę mnogą. Są po prostu trzy konkretne słowa:
pierwsza osoba (nasz) – vores, np.: Det er vores cykel. – To nasz rower.
druga osoba (wasz) – jeres, np.: Det er jeres blommer. – To wasze śliwki.
trzecia osoba (ich) – deres, np.: Det er deres æbler. – To ich jabłka.