Dialekty w Szwecji
Dialekty w Szwecji potrafią być naprawdę fascynującą i zaskakującą sprawą, ale trzeba też przyznać, że ich bogactwo potrafi przysporzyć nieco kłopotów przy nauce języka. Dlatego dzisiaj postaramy się nieco je przybliżyć i to trudne zadanie połapania się w nich ułatwić!
Standardowy szwedzki, a więc szwedzki bez naleciałości dialektalnych, to rikssvenska. Oprócz niego występuje jednak znaczna liczba dialektów, które dzieli się zwykle na sześć grup – poniżej ich nazwy i obszary występowania:
- Sydsvenska mål: południowe prowincje Szwecji, m.in Skåne, Blekinge i południowyHalland
- Götamål: Västergötland, Dalsland, Bohuslän, północna część Halland i Smålandii,
- Sveamål: Uppland, Dalarna, Gästrikland, południowa część Hälsingland, Södermanland, Västmanland, Närke, Östergötland i Öland (Olandia)
- Gotländska mål: Gotlandia i wyspa Fårö
- Norrländska mål: prowincje północne, tj. północ Hälsingland i Härjedalen, Medelpad, Jämtland, Ångermanland, Västerbotten, Norrbotten i szwedzka część Laponii
- Östsvenska mål: szwedzkojęzyczne obszary Finlandii
Część ze specyfiki dialektów dotyczy wymowy, np.:
W gotländska niektóre dźwięki są wymawiane przy użyciu dyftongów, np. lök – /loyk/, podobnie w dialektach ze Skåne, np. fin – /fein/
W Skåne możemy też usłyszeć charakterystyczne tylne R, podobne nieco np. do francuskiego
Specyficzna dla dialektu göteborskiego jest wymowa k oraz y jako e, np. fisk – /fesk /, kyrka – /kerka/
w Göteborgu możemy też usłyszeć charakterystyczną melodię, która idzie do góry na koniec zdania – m.in. przez to brzmienie Göteborczycy są stereotypowo przedstawiani jako weseli i zabawni
W östsvenska mål dźwięk /ś/ jest zastępowany przez /ć/, t.ex. kött – /ćot/,tjugo – /ćugo/
Podczas wizyty w Norrlandii usłyszeć można bardzo specyficzny dźwięk – ja, a więc przytaknięcie, wymawiane jest tam na wdechu. Posłuchać tego można tutaj.
Różnice widać też w gramatyce i słownictwie:
W norrländska mål nie odmienia się przymiotnika – prawidłowe jest tam np. zdanie de är fin (zamiast standardowego de är fina z końcówką liczby mnogiej w przymiotniku)
W dialekcie z Älvdalen, który bardzo różni się od standardowego szwedzkiego, możemy w zdaniach opuścić podmiot, np. vi äter nu to jötum nu
W Göteborgu natknąć się możemy na rozmaite regionalne słowa, np. bamba zamiast skolmatssalen jako określenie na szkolną stołówkę.