Förortssvenska, czyli szwedzki przedmieść
Jeśli oglądaliście współczesne szwedzkie seriale, słuchaliście szwedzkiego rapu albo spędziliście trochę czasu w większych miastach, być może zauważyliście, że nie wszyscy Szwedzi mówią w taki sam sposób. Jedną z najbardziej charakterystycznych odmian współczesnego języka szwedzkiego jest tak zwany förortssvenska, czyli szwedzki przedmieść.
Czym w zasadzie jest?
Termin förortssvenska odnosi się do odmiany języka szwedzkiego używanej przede wszystkim przez młodych mieszkańców wieloetnicznych przedmieść. Förortssvenska zaczęła rozwijać się od lat 70. i 80. XX wieku wraz z napływem imigrantów z różnych części świata. Dzieci i młodzież wychowujące się w tych samych dzielnicach stworzyły własny sposób mówienia, łącząc standardowy szwedzki z wpływami wielu innych języków. Często spotkać można również określenie rinkebysvenska pochodzące od sztokholmskiej dzielnicy Rinkeby.
Dosyć trudno förortssvenska zdefiniować – nie jest odrębny język ani dialekt w tradycyjnym znaczeniu tego słowa. Raczej sposób mówienia, który rozwinął się w wielokulturowych dzielnicach dużych miast i stał się ważnym elementem współczesnej kultury młodzieżowej.
Co jest charakterystyczne dla förortssvenska?
Wymowa
Jedną z najbardziej zauważalnych cech jest specyficzna intonacja. Dla osób przyzwyczajonych do standardowego szwedzkiego może ona brzmieć bardziej „płasko”, z mniejszym wykorzystaniem charakterystycznej dla szwedzkiego melodyjności.
Słownictwo
Förortssvenska słynie w dużej mierze z rozbudowanego slangu. Wiele słów pochodzi z języków używanych przez społeczności imigranckie, m.in. arabskiego, tureckiego czy perskiego. Kilka przykładów:
guzz – dziewczyna
- Hon är min guzz.
To moja dziewczyna.
Prawdopodobnie pochodzi z tureckiego słowa kız („dziewczyna”).
shuno – chłopak, koleś
- Han är en schysst shuno.
To spoko gość.
para – pieniądze
- Jag har inga para idag.
Nie mam dziś pieniędzy.
keff – słaby, kiepski
- Filmen var keff.
Film był kiepski.
Słowo pochodzi z arabskiego kif lub kaif.
abow! – wow!, ale szok!, nie wierzę!
- Abow, vad dyrt!
Ale drogo!
aina – policja
- Aina kommer!
Policja jedzie!
Gramatyka
W codziennej mowie użytkownicy förortssvenska mogą czasem upraszczać pewne konstrukcje gramatyczne, choć nie istnieje jeden sztywny zestaw reguł. W praktyce sposób mówienia różni się w zależności od miasta, wieku i środowiska. Charakterystyczne jest na przykład częste pomijanie zasady V2 mówiącej, że czasownik musi być zawsze drugim elementem zdania. Według książkowych reguł musimy więc powiedzieć chociażby sedan går jag hem (potem idę do domu), ustawiając czasownik na drugim miejscu, natomiast użytkownik förortssvenska powiedziałby raczej sedan jag går hem.
Förortssvenska, czyli szwedzki przedmieść, to naprawdę ciekawy i wart zgłębienia temat!
Jeśli dobrze już znasz „standardowy” szwedzki i chciał_byś posłuchać o temacie więcej, polecam na przykład odcinek podcastu Språket, w którym prowadzący właśnie o förortssvenska dyskutują.
Ciekawy w tym kontekście jest też szwedzki hip-hop, w którym znajdziesz mnóstwo slangowych wyrażeń.