Dialekty w Danii

Każdy, kto uczy się duńskiego ten wie, jak wiele kłopotów może sprawić porozumiewanie się z Duńczykami oraz zrozumienie ich. Żarty na temat języka duńskiego krążą w skandynawskim środowisku, a to za sprawą słynnej duńskiej wymowy – „połykania” głosek poszczególnych wyrazów, występowania zwarcia krtaniowego, które zmienia znaczenie wyrazu, długości dźwięku danej samogłoski oraz po prostu bardzo szybkiego tempa mówienia 😉. W tym wszystkim nie ma oczywiście powodów do zmartwień, ponieważ ze względu na występujące dialekty w Danii oraz znaczne różnice w wymowie między nimi, sami Duńczycy mają często problemy w zrozumieniu siebie nawzajem! Więc głowa do góry, śmiało kontynuuj naukę duńskiego, a dziś dowiesz się trochę na temat dialektów w Danii 😊

Podział na dialekty w Danii

Zazwyczaj dialekty dzielimy na trzy główne grupy: Jutlandzki (Jysk), Ømål (można przetłumaczyć jako dialekt „wyspiarski”) i Bornholmski (Bornholmsk). Te główne grupy można następnie podzielić na podgrupy, np. dialekty „wyspiarskie” można podzielić na dialekty Zelandii, dialekty południowej Zelandii i dialekty Fionii. Poniżej mapa duńskich dialektów oraz tabela z ich nazwami po duńsku.

ØmålJyskBornholmsk
AmagermålNørrejysk (vestjysk og østjysk) 
SjællandskVestjysk 
SydømålØstjysk 
FynskSønderjysk 

Królewski duński

Wśród dialektów i języków regionalnych znajduje się rigsdansk (królewski duński) – znany również jako rigsmål lub język standardowy, a wcześniej znany jako højkøbenhavnsk (wysoki kopenkaski) lub højdansk. Jest on bardzo podobny do języka używanego obecnie w Kopenhadze. Rigsdansk powstał jako dialekt w Kopenhadze, gdzie był językiem dworu i administracji. Kopenhaga była tradycyjnie podzielona na niski kopenhaski i wysoki kopenhaski, podczas gdy wysoki kopenhaski był używany przez ludzi o wysokim statusie, takich jak naukowcy czy politycy. Z kolei niski kopenhaski był językiem klasy robotniczej. Pierwotnie język rigsdansk był taki sam jak język wysoko kopenhaski, ale niektóre cechy języka nisko kopenhaskiego wprowadzono do języka rigsdansk, na przykład płaskie „a” i taka sama wymowa w słowach takich jak „ret” i „rat”. Z czasem rigsdansk  stał się „prawdziwym” dialektem, a dziś jest językiem o najsilniejszej pozycji jako normatywna forma językowa. Słyszymy go w mediach, instytucjach edukacyjnych i ogólnie w życiu publicznym Danii.

Rigsdansk i niski kopenhaski zyskują na popularności w całym kraju, spychając dialekty do jego odległych zakątków. Mimo że dialekty stopniowo znikają z językowej mapy Danii, duża grupa ludzi nadal musi codziennie przełączać się między dialektem a językiem rigsdansk, co może powodować problemy dla osób posługujących się dialektami. Różne inicjatywy koncentrują się na dialektach i dylematach osób mówiących dialektami w nadziei, że mówienie dialektem będzie bardziej powszechne – także w mediach, gdzie rzadko używa się dialektów.

Jedną z takich inicjatyw jest właśnie mapa dialektów opracowana przez Uniwersytet Kopenhaski, gdzie można odsłuchać różnic między poszczególnymi dialektami, klikając przycisk na mapie. Polecamy również ten filmik, w którym badacz języka Michael Ejstrup przedstawia brzmienie dialektów na podstawie filmów i seriali.

Podsumowując, dialekty w Danii to z pewnością bardzo ciekawy temat, który pozwala na zrozumienie różnic w wymowie między poszczególnymi częściami kraju. Warto o nich wiedzieć i traktować jako wyzwanie językowe 😊

Odwiedź nas również na Insta i FB! A jeśli rozważasz regularną naukę, zapraszamy do nas na kurs!

Kategorie wpisów