Norweskie spójniki podrzędne
Niedawno pisaliśmy o zdaniach złożonych podrzędnie, więc dzisiaj nadszedł czas na norweskie spójniki podrzędne.
W języku norweskim spójniki podrzędne, czyli subjunksjoner, odgrywają kluczową rolę w tworzeniu skomplikowanych i złożonych zdań. Używane są do łączenia zdania głównego z podrzędnym, tworząc zdanie złożone. W przeciwieństwie do spójników współrzędnych, wyznaczają one zależność między zdaniem nadrzędnym a zdaniami podrzędnymi. Istnieje wiele rodzajów spójników podrzędnych a najpopularniejsze z nich to:
AT – oznacza że. Przykład:
- Jeg håper at det blir fint vær i morgen. – Mam nadzieję, że jutro będzie ładna pogoda.
OM – oznacza czy. Przykład:
- Jeg vet ikke om hun kommer på festen i kveld. – Nie wiem czy ona przyjdzie na imprezę wieczorem.
Spójniki podrzędne dzielą się na grupy:
Spójniki czasu
Używamy ich do wyrażania związków czasowych między różnymi wydarzeniami.
DA – oznacza gdy, a używamy, kiedy chcemy powiedzieć o czymś co wydarzyło się jednokrotnie w przeszłości. Przykład:
- Hun ble glad da hun fikk jobben. – Była szczęśliwa, gdy dostała pracę.
NÅR – oznacza kiedy, gdy. Przykład:
- Jeg liker å gå på tur når været er fint. – Lubie chodzić na wycieczki, kiedy jest ładna pogoda.
Inne spójniki czasu to: før (zanim, przed), mens (podczas gdy), etter at (po tym jak), siden (od kiedy) oraz wiele innych. Przykłady:
- Han spiser frokost før han går på skolen. – On je śniadanie, zanim pójdzie do szkoły.
- Hun leser en bok mens hun venter på bussen. – Ona czyta książkę, gdy czeka na autobus.
- Hun gikk på jobben etter at hun hadde spist frokost. – Ona poszła do pracy, po tym jak zjadła śniadanie.
- Han har vært glad i å lese, siden han var liten. – On uwielbia czytać odkąd był mały.
Spójniki przyczyny
Stosujemy je do wyrażania związków przyczynowo-skutkowych. Najczęściej używane to: fordi (ponieważ), siden (ponieważ, skoro), ettersom (ponieważ) oraz wiele innych. Przykłady:
- Hun tar med seg en paraply fordi det regner i dag. – Ona bierze ze sobą parasolkę, ponieważ pada dzisiaj.
- Han valgte å bli hjemme i dag ettersom han ikke følte seg frisk. – On zdecydował zostać w domu dzisiaj, ponieważ nie czuł się zdrowy.
Spójniki warunkowe
Najbardziej używane to: hvis (jeśli), dersom (jeśli), i tilfelle (na wypadek), om (jeśli). Przykłady:
- Vi går ikke på tur hvis det regner. – Nie pójdziemy na wycieczkę, jeśli pada deszcz.
- Dersom du kommer tidlig, kan vi dra sammen – Jeśli przyjdziesz wcześnie, możemy pojechać razem.
- Jeg tok med eple i tilfelle jeg blir sulten. – Wzięłam jabłko na wypadek, jeśli zgłodnieję.
Spójniki celu
Służą do wyrażania celu, zamiaru: for at (aby), slik at (tak, żeby). Przykłady:
- Hun spiser sunt for at hun vil holde seg frisk. – Ona zdrowo się odżywia, aby zachować zdrowie.
- Jeg står opp tidlig slik at jeg rekker bussen. – Wstaję wcześnie, żeby zdążyć na autobus.
Spójniki przyzwolenia
Używane są do wyrażenia zgody, przyzwolenia lub akceptacji w zdaniach. Najbardziej znane: selv om (chociaż) til tross for at (mimo tego, że) oraz wiele innych. Przykłady:
- Selv om det regner ute, skal vi gå på tur. – Chociaż pada, pójdziemy na wycieczkę.
- Hun fikk en god karakter, til tross for at hun ikke lærte mye. – Dostała dobra ocenę, mimo tego, że nie uczyła się dużo.
Spójniki porównawcze
Używane są do zestawienia dwóch elementów w celu porównania ich między sobą. Są to m.in.: som (jak, niż), enn (niż), liksom (jakby), som om (jak gdyby). Przykłady:
- Han er like høy som broren hans. – On jest taki wysoki jak jego brat.
- Hun snakker bedre engelsk enn norsk. – Ona mówi lepiej po angielsku niż po norwesku.
- Han løper liksom raskt, men ikke så raskt som hun. – On biega jakby szybko, ale nie tak szybko jak ona.
- Han oppfører seg som om han eier hele verden. – Zachowuje się jakby był właścicielem całego świata.