Czas przeszły w duńskim

Jeśli udało Ci się opanować czas teraźniejszy i znasz już pewne czasowniki, to warto przejść o poziom wyżej i dowiedzieć się, jak tworzymy czas przeszły w duńskim. We wpisie znajdziesz wskazówki dotyczące budowy zdania, odmiany czasownika oraz okoliczników czasu, więc pora na zapoznanie się z nimi!

Czasowniki w czasie przeszłym

Większość czasowników w duńskim w czasie przeszłym przyjmuje końcówkę -de lub -ede:

  • at lave – lavede
  • at arbejde – arbejdede
  • at spille – spillede
  • at snakke – snakkede
  • at ringe – ringede
  • at vente – ventede

Drugą typową końcówką dla czasu przeszłego będzie końcówka -te:

  • at spise – spiste
  • at læse – læste
  • at tale – talte
  • at købe – købte
  • at køre – kørte

W duńskim występują również czasowniki odmieniające się nieregularnie, o których pisaliśmy w tym wpisie. Czasowniki posiłkowe odmieniają się następująco: at være – var, at have – havde.

Szyk zdania

Jeśli chcemy utworzyć zdanie w czasie przeszłym, musimy pamiętać o poprawnym szyku, który występuje w języku duńskim, tj. w uproszczeniu: podmiot, orzeczenie, przysłówek centralny, okolicznik miejsca, okolicznik czasu. Gdy zdanie rozpoczyna się inną częścią zdania niż podmiot, pamiętajmy o inwersji!

  • Jeg besøgte mine venner i går. – Wczoraj odwiedziłam/łem moich przyjaciół.
  • I går besøgte jeg mine venner.

Zdanie przeczące tworzymy za pomocą słówka IKKE po orzeczeniu:

  • Jeg besøgte ikke mine venner i går. – Nie odwiedziłem/łam wczoraj moich przyjaciół.

Pytania tworzymy przez inwersję (w duńskim nie ma słówka pytającego do czasu przeszłego).

  • Besøgte du dine venner i går? – Czy odwiedziłeś/łaś wczoraj przyjaciół?

Okoliczniki czasu:

  • i går – wczoraj
  • i forgårs – przedwczoraj
  • i morges – rano (przeszłość)
  • sidste år – w zeszłym roku
  • i sidste uge – w zeszłym tygodniu
  • for en uge siden – tydzień temu
  • for en time siden – godzinę temu
  • i mandags, i tirsdags, i onsdags osv. – w poniedziałek, wtorek, środę itp. (przeszłość)
  • i weekenden – w weekend (taka sama forma w odniesieniu do przyszłości i przeszłości)
  • før – przed
  • da – gdy (przeszłość)

Kiedy używamy czasu przeszłego?

Gdy mówimy o wydarzeniu, które wydarzyło się w konkretnym czasie w przeszłości:

  • Jeg så en rigtig god film i går aftes. – Wczoraj wieczorem widziałam naprawdę dobry film.
  • I maj havde vi smukt vejr. – W maju mieliśmy ładną pogodę.
  • Det regnede meget for fem dage siden. – Pięć dni temu mocno padało.

W opowiadaniu z chronologią następujących po sobie wydarzeń:

  • I går morges spiste jeg morgenmad. Bagefter gjorde jeg rent og lavede mad. Til sidst gik jeg ud i byen. – Wczoraj rano zjadłam śniadanie. Później posprzątałam i zrobiłam obiad. Na koniec wyszłam na miasto.

Referując pewne wydarzenia, które powtarzały się w zamkniętym przedziale czasowym:

  • Hver lørdag mødtes vi i parken. – W każdą sobotę spotykaliśmy się w parku.
  • Vi spiste tit pizza i weekenden. – Często jedliśmy pizzę w weekend.

Używając czasu przeszłego prostego DATID, odpowiadamy na pytanie KIEDY dana czynność miała miejsce, w odróżnieniu od czasu przeszłego złożonego FØRNUTID, który ma związek z teraźniejszością. Po przeczytaniu tego wpisu z pewnością masz już sporą wiedzę na temat tego, jak wygląda czas przeszły w duńskim

Zajrzyj do poprzednich wpisów gramatycznych dotyczących np. odmiany czasownika lub czasowników złożonych. Działamy też w social mediach: Instagramie i YouTubie, więc wpadaj do nas!

Kategorie wpisów