tekst

Walentynki – Alla hjärtans dag (Valentindagen) W związku ze zbliżającym się świętem zakochanych zapraszamy na krótki przegląd najważniejszych wyrażeń i słówek związanych z miłością (szw. en kärlek). att bli kär – zakochać sięatt förälska sig – zakochać sięen förälskelse – zakochanieatt förlova sig – zaręczyć sięen förlovning – zaręczynyatt gifta sig – wychodzić za mąż, żenić sięatt ingå äktenskap – zawrzeć związek małżeńskiett äktenskap – małżeństwoett bröllop – ślubatt förklara någon sin kärlek – wyznać komuś swoją miłośćen kärleksförklaring – wyznanie miłosneen kärleksförhållande – związek oparty na miłościkärleksfull – pełen miłościgammal kärlek rostar aldrig – stara miłość nie rdzewiejekärlek vid första ögonkastet – miłość od pierwszego wejrzeniakärleken är blind – miłość jest ślepaett kärlekslås – kłódka miłości (najczęściej wieszana na drzewie lub moście jako symbol miłości)kärlekskval – cierpienia (męki) miłosneen kärleksaffär – romansett kärleksgnabb – sprzeczka zakochanychett kärleksbrev – list miłosnyett hjärta – sercebrustet hjärta – złamane serceatt krossa någons hjärta – złamać komuś serce Trochę słówek się zebrało, ale nie ma co się dziwić. Któż z nas nie lubi mówić o miłości? Udanych Walentynek! Asia Kozik

Walentynki już za pasem, z tej właśnie okazji przygotowaliśmy dla was kilka słówek, które mogą się przydać w najbliższym czasie. Valentinsdagen/alle hjerters dag/kjærlighetsdagen – Walentyki Zacznijmy od tego jak zwrócić się do najbliższej nam osoby: Elskling – Kochanie Min kjære – Mój kochany/Moja kochana Kjære – Kochany/Kochana Min elskede – Mój ukochany/Moja ukochana Min eneste – Mój jedyny/Moja jedyna Min skatt – Mój skarbie Hjertet mitt – Moje serce Min skjønneste – Mój najpiękniejszy/Moja najpiękniejsza Min bedre halvdel – Moja lepsza połowo Du er mitt livs kjærlighet. – Jesteś miłością mojego życia. Søta – Słodka Søten – Słodki Gudinna mi – Moja bogini Kjekken – Przystojniaku Engel – Aniołku Engelen min – Mój aniele Pusen min – Mój kotku Pus – Kotek Pusekatt – Kicia Prinsessa mi – Moja księżniczko Prinsen min – Mój książe Kilka ważnych słów związanych z miłością: kjærlighet (en) – miłość kjærlighet ved første blikk – miłość od pierwszego wejrzenia Jeg elsker deg! – Kocham Cię! mann (en) – mąż kone (ei) – żona kjæreste (en) – chłopak/dziewczyna (jako druga osoba w związku) å forelske seg i – zakochać się w å falle for – zakochać się forelskelse (en) – zakochanie forelsket – zakochany/zakochana hodestups forelsket

Tym razem przychodzimy do Was z postem dotyczącym wymowy. A dokładnie skupimy się na literce „g”. Mamy nadzieję, że z poniższej grafiki w prosty sposób dowiedzie się w jaki sposób wymawiamy duńskie „g”, bo mamy na to wiele sposobów: Czy jesteście w stanie odnaleźć parę prostych zasad, które wpłyną na wymowę?Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu czas na wymowę! Wymowa jest jedną z najważniejszych i chyba też najtrudniejszych rzeczy w językach skandynawskich. Dlatego z pewnością warto poświęcić jej kilka chwil. A naszą przygodę rozpoczynamy od „g”, gdzie musimy zwrócić uwagę na trzy aspekty. „G” przed samogłoskami e, y, ä, ö i będziemy zawsze wymawiać jako „j”, np. att ge – dawać en gymnastik – gimnastyka en gäst – gość att göra – robić att gilla – lubić Zbitka „gj” występująca czasami na początku wyrazuW takim wypadku „g” nie czytamy i rozpoczynamy wymowę od dźwięku „j”, np. gjord – zrobiony • Warto też wiedzieć, że taka sama sytuacja występuje w zbitkach „dj”, „hj”, „lj”, gdzie również „d”, „h”, „l” nie są czytane i zaczynamy od „j”, np. ett djur – zwierzęett ljus – światłoett hjärta – serce „G” po „r” i „l” na końcu wyrazów. Tym razem „g” to również nie „g”. W podanych niżej przykładach wymowa „g” jest bliska dźwiękowi „i”. Mamy więc na przykład arg – zły [ari] en helg – weekend [heli] en älg – łoś [eli] Jednakże jeśli utworzymy formę określoną np. od rzeczownika en helg – helgen to „g” będzie wymawiane jako „j” i będziemy mieli [heljen]. Podobnie en

Tym razem pod lupę weźmiemy norweską fonetykę, a dokładniej „stum g”, czyli „nieme g”. Postaramy się jasno i przejrzyście wyjaśnić wam, kiedy nie należy go wymawiać. Gdy słowo kończy się na -ig allsidig – wszechstronny, fattig – ubogi viktig – ważny Gdy słowo kończy się na -lig farlig – niebezpiecznysynlig – widoczny, widzialnyvanskelig – trudny Gdy występuje zbitka -gj å gjenta – powtarzaćå gjespe – ziewać å gjette – zgadywać Chcesz się sprawdzić? Polecamy wam kilka prostych interaktywnych ćwiczeń: https://ordriket.no/read/2aad4e8b-9111-49a2-9759-cb031d6c40ff https://ordriket.no/read_container/3e020518-12c7-4215-9692-6af098da3a9d https://www.lokus.no/open/Zeppelin3_DER/Lureord/Ord-med-stum-g Wskazówka! Nie wiesz jak przeczytać jakieś słowo? Zajrzyj na forvo, gdzie native speaker przeczyta je dla Ciebie: https://pl.forvo.com/search/ Mamy nadzieję, że nieco rozjaśniliśmy wam sprawę. Sylwia Nowak

Dzisiaj pod lupę bierzemy tryb rozkazujący, czyli tak zwany imperatyw. Stosujemy go wtedy, gdy chcemy wydać komuś polecenie, zakaz, rozkaz czy prośbę. Jak wyrazić to po duńsku? Tryb rozkazujący w języku duńskim tworzymy standardowy poprzez usunięcie końcówki -e. Gdy temat czasownika ma dwie takie same spółgłoski, jedna z nich ulega redukcji, czyli w tym przypadku usuwamy końcówkę np. -me, -pe, -de. Istnieje też niewielka grupa czasowników, która nie kończy się na standardową literę -e. Wówczas tryb rozkazujący wygląda praktycznie tak samo jak bezokolicznik. Zwróć jednak uwagę, że forma czasownika bezokolicznikowego zawsze posiada „at”, które tracimy przy tworzeniu trybu rozkazującego. Czas rozkazujący może w niektórych sytuacjach wydawać się dość niegrzeczny. Możemy więc w alternatywny sposób wyrazić nasze prośby czy rozkazy, np. – poprzez uprzednie użycie wyrazu „undskyld”– lub skorzystania z formuł typu: „vil du ikke” , „vil du godt” , ”vil du være så sød” Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu nadszedł czas na gramatykę, bierzemy na warsztat tryb rozkazujący. Czasowniki w języku szwedzkim dzielimy na 4 grupy (tak zwane grupy koniugacyjne). Warto wiedzieć, że tryb rozkazujący jest też nazywany tematem czasownika. W zależności od tego do jakiej grupy należy dany czasownik, jego tryb rozkazujący może wyglądać w następujący sposób. Koniugacja 1 (czasowniki – ar)W tej grupie temat czasownika, a więc jego tryb rozkazujący jest jednocześnie bezokolicznikiem.W czasie teraźniejszym czasownik otrzymuje końcówkę – ar. att tala – bezokolicznik, mówić jag talar – czas teraźniejszy tala! – tryb rozkazujący (temat) att städa – bezokolicznik, sprzątać jag städar – czas teraźniejszy städa! – tryb rozkazujący (temat) Koniugacja 2 (czasowniki – er)W przypadku tej grupy tryb rozkazujący (temat) nie jest jednocześnie bezokolicznikiem czasownika. W czasie teraźniejszym czasownik ma końcówkę – er. att stänga – zamykać jag stänger – czas teraźniejszy stäng! – tryb rozkazujący (temat) att köpa – kupować jag köper – czas teraźniejszy köp! – tryb rozkazujący (temat) Można więc łatwo zauważyć, że tryb rozkazujący otrzymamy odcinając końcówkę -er od formy czasownika w czasie teraźniejszym. Warto też wspomnieć o takich czasownikach jak na przykład czasownik att köra – prowadzić auto. W czasie teraźniejszym czasownik ma formę – kör, nie dodajemy

Nadeszła pora na rozprawienie się z norweską gramatyką. Zagadnienie, jakie dzisiaj poruszymy, to tworzenie trybu rozkazującego, co wcale nie jest takie trudne, jak mogłoby się wydawać. Jak zatem powiedzieć/poprosić kogoś o zrobienie/nie robienie czegoś? Odpowiedź na to pytanie znajdziecie poniżej. Jak utworzyć tryb rozkazujący? 1. Odcinając końcówkę „-e” od bezokolicznika. å sette – Sett!Sett deg ned! Usiądź! å vaske – Vask!Vask hendene! Umyj ręce! Uwaga! W trybie rozkazujcym nie używamy „du”/”dere”. 2. Część czasowników będzie trudna do wymówienia, jeśli odetniemy od nich „-e”. W takim przypadku dopuszczalne jest użycie dwóch wariantów danego czasownika w trybie rozkazującym. å åpne – otwieraćÅpn/Åpne døren! – Otwórz drzwi! 3. Jeżeli bezokolicznik kończy się na podwójne „-mm”, to dodatkowo redukujemy jedno z nich. å komme – Kom!Kom i kveld! Przyjdź wieczorem! 4. A co w przypadku, jeśli bezokolicznik nie kończy się na „-e”? Wówczas nie dokonujemy żadnych zmian, a tryb rozkazujący będzie taki sam, jak bezokolicznik. å ta – Ta! Weź!Ta av deg jakka! Zdejmij kurtkę! å se – Se! Patrz/Spójrz!Se meg i øynene! Spójrz mi w oczy! 5. A co z „ikke”? W trybie rozkazującym występuje przed czasownikiem. Ikke gjør det! Nie rób tego!Ikke le av meg! Nie śmiej się ze mnie! Jak jednak

W tym roku w Danii otrzymamy 11 dodatkowych dni wolnych od pracy. Jest to wprawdzie o 2 mniej niż w roku ubiegłym, ponieważ część dni świątecznych wypada w weekendy. Mimo to, nadal nie jest to najgorszy wynik. Biorąc pod uwagę także fakt, że obecny rok jest przestępnym, w tym roku będziemy w Danii pracować 3 dni więcej niż w 2019. Spójrzcie na grafikę poniżej i planujcie długie weekendy! Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu coś, co wszyscy kochają, a więc… WOLNE! Mamy dla Was listę dni wolnych w Szwecji (szw. helgdagar) zwanych również röda dagar (dosł. czerwone dni, nazwa pochodzi od tego, że wolne dni w kalendarzu często zaznacza się na czerwono, a te zwykłe dni na czarno). Sprawdziliśmy też dla Was, kiedy te wolne dni przypadają w 2020 roku. Ruszamy! Nyårsdagen – Nowy Rok, 01.01 Trettondedag jul – (dosł. trzynasty dzień Świąt Bożego Narodzenia), 06.01 Långfredagen – (dosł długi piątek), Wielki Piątek, święto ruchome, w tym roku 10.04 Påskdagen – Wielkanoc, w tym roku 12.04 Annandag påsk – (dosł. drugi dzień Wielkanocy), w tym roku 13.04 Första maj – 1 maja, 01.05 Kristi himmelsfärdsdag – Wniebowstąpienie Chrystusa, jest to zawsze szósty czwartek po Wielkanocy, w 2020 roku wypada 21.05 Pingstdagen – Zielone Świątki, także ruchome święto, wypada zawsze w siódmą niedzielę po Wielkanocy, w tym roku 31.05 Sveriges nationaldag – Święto Narodowe Szwecji – 06.06 Midsommardagen – również święto ruchome, sobota pomiędzy 20.06 a 26.06, w tym roku 20.06. Alla helgons dag – Wszystkich Świętych, w Szwecji jest to święto ruchome, przypadające na sobotę między 31.10 a 06.11 Juldagen – Boże Narodzenie, 25.12 Annandag jul – (dosł. drugi dzień Świąt),

Wiemy, wiemy. Mamy dziś 22 stycznia, ale jak to mówią – lepiej późno niż wcale. W dzisiejszym poście przedstawiamy wam wszystkie dni wolne w Norwegii w 2020 roku, które określane są mianem „røde dager”. 2020 to rok wyjątkowy, gdyż jest to rok przestępny, liczący 366 dni. To, co od razu rzuca się w oczy, to znacznie mniej ustawowego wolnego niż w Polsce. Mamy też kolejną złą wiadomość – wiele dni wolnych wypada w weekendy, co niestety nie daje nam dodatkowej przerwy od pracy. Nie ma jednak co narzekać, tylko odpowiednio zaplanować i wykorzystać czas wolny. Dlatego czym prędzej wpisujcie te daty w swoje kalendarze, bierzcie urlopy i rezerwujcie bilety na wymarzony urlop! Mamy nadzieję, że 2020 rok będzie obfitował w wasze liczne sukcesy! Sylwia Nowak

Tym razem nie będziemy Was zachęcać do wkuwania naszej listy słówek, a przygotowaliśmy tekst nieco mniej związany językiem, a bardziej z samą Danią. Na tapetę wzięliśmy duńskie kino, które wbrew pozorom może zaskoczyć. Ten niewielki rynek nie może wprawdzie konkurować z kinematografią Hollywood, zdobywa on jednak uznanie na całym świecie. Poniżej pozycje, z którymi bez wątpienia warto się zapoznać! 1. Na pierwszy ogień kontrowersyjny i zdumiewający film Thomasa Vinterberga Festen. Utworzony zgodnie z zasadami manifestu Dogma 95, który protestował wobec efektów specjalnych i innych dodatków, które odciągają uwagę odbiorcy od samej istoty dzieła. Festen to dramat przedstawiający spotkanie rodzinne, podczas którego dochodzi do wyjawienia rodzinnych tragedii, a przy okazji daje doskonały obraz duńskiego społeczeństwa. 2. Biorąc pod uwagę nieco bardziej współczesne kino, nie należy zapomnieć o adaptacji filmowej Jakoba Ejersbo – Nordkraft. Historia opowiada o trójce młodych bohaterów – Steso, Marii i Allanie – którzy mimo wielu różnic i trudnych doświadczeń, dążą w życiu do tego samego. Tłem do wydarzeń staje się środowisko narkotykowe w duńskim mieście Aalborg. 3. Na deser polecamy wam melodramat z 2012 En kongelig affære w reżyserii Nikolaja Arcela. Jest to historia oparta na faktach, mówiąca o słynnym duńskim romansie żony króla Chrystiana VII z nadwornym

Skandynawskie kino w ostatnich latach niewątpliwie jest na topie. Dlatego mamy dla was krótką listę szwedzkich filmów, które naprawdę są warte obejrzenia. Coś w sam raz dla kino-maniaków i wielbicieli Szwecji w jednym. 1. Na początek klasyka – Ingmar Bergman to nazwisko, które każdy miłośnik kina i Szwecji musi znać. To reżyser znany na całym świecie, jego filmy uchodzą za trudne i wymagające skupienia, pobudzają do refleksji i indywidualnych przemyśleń. Proponujemy zacząć od filmu z 1957 roku filmu ”Tam, gdzie rosną poziomki” (szw. „Smultronstället”). Film opowiada historię profesora Isaka Borga oraz jego pełnej przemyśleń, trwającej tylko jeden dzień podróży do Lund. Inny film Bergmana godny polecenia to ”Siódma pieczęć” (szw. „Det sjunde inseglet”). Akcja tego filmu rozgrywa się w średniowieczu, główny bohater, rycerz wracający z wyprawy krzyżowej staje do pojedynku szachowego ze śmiercią. Główną rolę gra w nim bardzo znany szwedzki aktor Max von Sydow. 2. Kolejnym bardzo znanym szwedzkim filmem jest komediodramat z 2015 roku ”Mężczyzna imieniem Ove” (szw. „En man som heter Ove”) w reżyserii Hannesa Holma. Film był dwukrotnie nominowany do Oscara. To historia sześćdziesięcioletniego wdowca, którego życia zmienia się w chwili pojawienia się nowych sąsiadów. 3. Teraz coś dla miłośników szwedzkich kryminałów, mianowicie trylogia Millennium Stiega

Ten wpis dedykuję wszystkim moim przyjaciołom, którzy regularnie proszą mnie o polecenie „czegoś skandynawskiego” na wieczór. Oto moje top 3 propozycji, które z całego serca polecam! Elling reż. Petter Næss (2001) trailer: https://www.youtube.com/watch?v=btjxo-JbqOU „Elling” to adaptacja powieści Ingvara Ambjørnsena „Brødre i blodet”, opowiadająca historię dwóch przyjaciół – tytułowego Ellinga oraz Kjella Bjarne, którzy po wyjściu z zakładu psychiatrycznego na nowo uczą się żyć w społeczeństwie. W ramach ponownej socjalizacji otrzymują finansowane przez państwo mieszkanie na Majorstuen w Oslo i we dwójkę zmagają się ze swoimi lękami, stawiając czoła rzeczywistości. Dla Ellinga – neurotyka z duszą poety o bardzo wyrazistych poglądach politycznych oraz jego obsesyjnie myślącego o seksie przyjaciela Kjella Bjarne czynności takie jak rozmowa telefoniczna, zrobienie zakupów, czy obiad w restauracji okazują się być nie lada wyzwaniem. To ucząca wrażliwości historia o inności, nauce samodzielności oraz szansie na normalne życie. Ciekawostki: film był norweskim kandydatem do Oscara w 2002 roku, nakręcony został prequel („Matka Ellinga” (2003)) oraz sequel (Elsk meg i morgen (2005)) „Ellinga”, odgrywający rolę Kjella Bjarne Sven Nordin przytył 11 kilo do swojej roli, zarówno sklep, jak i bar w przyjaciele jedzą obiad są autentyczne. Historie kuchenne (Salmer fra kjøkkenet) reż. Bent Hamer (2003) trailer: https://www.youtube.com/watch?v=UMh5teoUADM Macie ochotę

Siemankooooo, lecimy, nie śpimy! Pozostajemy w klimacie wiosny i podrzucamy wam tym razem nazwy ptaków. Jeszcze dziś wydrukujcie nasze listy i wkuwajcie w myśl powiedzienia co masz zrobić jutro, zrób dziś. Przyjemności!