kwiecień 2020

Błędna wymowa Jeśli mielibyśmy udzielić komuś wskazówki, nad czym najbardziej należy się skupić w języku norweskim, to bez wątpienia byłaby to wymowa. To właśnie ona potrafi przysporzyć najwięcej kłopotów.Dla przykładu:du = ty (czytamy du, robiąc okrągłe usta, tzw. dzióbek)Link do wymowy: https://no.forvo.com/search/du/no/ en do = toaleta, ubikacja (czytamy przez zwykłe u, jak w języku polskim)Link do wymowy: https://no.forvo.com/search/do/no/ Trzeba zatem uważać, aby nie zwrócić się do kogoś per „toaleta”. Stolica Norwegii też nie brzmi, jak po polsku, Oslo wymawiamy w języku norweskim następująco: UszluLink do wymowy: https://no.forvo.com/search/Oslo/ Ćwiczcie przed lustrem, nagrywajcie się i jak najwięcej słuchajcie, a te błędy wam się nie przydarzą. Kalki językowe Często próbujemy tłumaczyć coś dosłownie, co potrafi zapędzić w kozi róg. Dla przykładu: norweskie słowo en kujon wcale nie oznacza, że ktoś dużo się uczy, a że jest zwykłym tchórzem. Z kolei spotykać się z przyjaciółmi, to wcale nie å møte seg med venner, a å møte venner. Jeśli chcesz okazać komuś, jak bardzo jesteś wdzięczny za pomoc, nie używaj wyrażenia Takk for alt. Wcale nie oznacza ono Dziękuję za wszystko, a jest podziękowaniem umieszczanym na nagrobkach oraz szarfach pogrzebowych, będącym wyrazem tego, jak wiele zmarły dla nas znaczył. Nie zakładaj zatem, że język norweski

Duński humor bez wątpienia należy uznać za specyficzny, a często też i będący na granicy smaku. Delikatna złośliwość i sarkazm to właśnie to, co charakteryzuje duńskie żarty niemal od zawsze. Z czego więc śmieją się Duńczycy? Bez wątpienia ze swoich sąsiadów: Hvad kan danskere – som svenskere ikke kan?Dyrke radiser i nationalfarver. Co potrafi Duńczyk, czego nie potrafi Szwed?Uprawiać rzodkiewki w narodowych kolorach. Tarzan er flyttet til Sverige. Hvorfor?Fordi han er abernes konge. Tarzan przeprowadził się do Szwecji. Dlaczego?Bo jest żoną małpy. Hvorfor har svenskerne tomme flasker i køleskabet?I tilfælde af at de får besøg af nogen, som ikke er tørstige. Dlaczego Szwed trzyma w lodówce puste butelki?Na wypadek, gdyby miał gościa, któremu nie chce się pić. Duńczycy równie bardzo lubią się śmiać nie tylko ze swoich bliskich sąsiadów, ale i z samych mieszkańców Jutlandii, którzy w owych żartach uznawani są za powolnych i niezbyt inteligentnych. W przykładzie kilka żartów z serii aarhusianer jokes: Hvorfor har Århusianerne altid runde haver?Så kan deres katte ikke skide i hjørnerne. Dlaczego mieszkańcy Aarhus mają zawsze okrągłe ogrody?Żeby ich koty nie mogły s*ać po kątach. Hvorfor er børnesengene så høje i Århus?Så kan de bedre høre når børnene falder ud. Dlaczego łóżka dziecięce w

Szwedzki humor – czyli z czego śmieją się Szwedzi? Odpowiedź może zaskoczyć. Śmieją się w dużej mierze z tego, co my. Wśród klasyków znajdziemy żarty o blondynkach (szw. blondin skämt, ett skämt – żart, dowcip), żarty o czyjejś mamie (szw. din mamma skämt), czy niezwykle popularne również u nas żarty o Chucku Norrisie (szw. Chuck Norris skämt). Szwedzi bardzo lubią też tak nazwane krótkie żarty (szw. korta skämt). Dzięki temu, że są krótkie, łatwo je zapamiętać, a potem zabłysnąć żartem wśród znajomych. 🙂 Oto przykład takiego żartu: Vakna pappa! Du har glömt att ta dina sömntabletter!Obudź się tato ! Zapomniałeś wziąć swoich tabletek nasennych! Podobnie jak my, Szwedzi śmieją się ze swoich sąsiadów. Żarty z Norwegów i Duńczyków to jeden z najpopularniejszych typów dowcipów opowiadanych przez Szwedów. Działa to w obie w strony, a więc żarty o Szwedach są równie popularne zarówno w Danii jak i w Norwegii. Sąsiedzi są zazwyczaj przedstawiani jako mało inteligentni i nie zbyt szybko myślący. Wszystko oczywiście zawsze z przymrużeniem oka i dużym dystansem. 🙂 Kilka przykładów szwedzkich żartów o Norwegach (szw. Norgeskämt albo Norgehistorier): Varför stänger inte Norrmännen dörren efter sig när dom går på toaletten?För att ingen ska kunna titta igenom nyckelhålet!Dlaczego Norwegowie

Czy zastanawialiście się kiedyś jakie poczucie humoru mają Norwegowie? W końcu reprezentują jedną z najbardziej zadowolonych z życia społeczności na świecie, to i pewnie z czegoś się śmieją. Tu może Was zaskoczę, gdyż Norwegów śmieszy w dużej mierze to, co Polaków. Są blondynki, lekarze, teściowe, żony i mężowie, emeryci oraz sportowcy. Na wzór naszych żartów „Polak, Niemiec i Rusek” w Norwegii pośmiejemy się najczęściej ze Szwedów, ale także z Duńczyków. Co ciekawe, obie te nacje opowiadają takie same lub podobne żarty o Norwegach. Zazwyczaj przedstawiają siebie nawzajem jako idiotów lub prostaków (oczywiście z dużą dozą humoru i dystansem). Jedyną zaletą, jaką zauważają u siebie nawzajem są mili sąsiedzi. 🙂 Norweskie kawały mają jednak swoją specjalność. Wszyscy, którzy mieli już jakiś kontakt z norweskim zauważyli z pewnością, jak ogromnie dumni są Norwegowie ze swojego języka, a szczególnie z dialektów. Może właśnie dlatego usłyszeć możemy tak dużo żartów związanych z językiem, opartych na grze słów. Specjalnością Norwegów są bardzo krótkie, jednozdaniowe kawały, których zabawność opiera się w dużej mierze na rymie. Wszystkie zaczynają się od słów alle barna, czyli wszystkie dzieci. Poniżej kilka norweskich przykładów. Może znacie jakieś krótkie rymowane kawały w języku polskim? Mester z takimi się póki co nie spotkał.

Nic nie rozszerzy naszego słownictwa tak, jak właśnie synonimy. Warto poznać kilka z nich, żeby nie być monotonnym. GLAD – szczęśliwy, wesoły fornøjet – wesoły radosny tilfreds – zadowolony lykkelig – szczęśliwy i godt humør – w dobrym humorze TRIST – smutny nedtrykt – posępny, ponury bedrøvet – zmartwiony, smutny ked af det – zmartwiony, przygnębiony nedbøjet – przytłoczony trist til mode – smutny i przygnębiony SUR – zły i dårligt humør – w złym humorze vranten – markotny, ponury pirrelig – gniewny, rozdrażniony gnaven – zrzędliwy, kłótliwy vred – wściekły rasende – wściekły, gniewny ærgerlig – zezłoszczony iritteret – zirytowany I przy okazji jeszcze kilka opozycji: stor – lille / duży – mały tyk – tynd / gruby – chudy klog – dum / mądry – głupi kort – lang / krótki – długi Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu zapraszamy na przygodę z przymiotnikami. Czas poszerzyć nasze słownictwo i zabrać się za synonimy. Wystarczy poświęcić kilka chwil, a szybko rozbudujemy nasz zasób słownictwa. 🙂 GLAD – zadowolony, wesoły, szczęśliwylycklig – szczęśliwypå gott humör – w dobrym humorzebelåten– zadowolonynöjd – zadowolonymunter – wesołysorglös – beztroskiförtjust – zachwycony, bardzo zadowolony SORLIG – smutnyledsen – smutny o człowiekudeprimerad – przygnębiony, zdeprymowanyvemodig – smutny, melancholijnymelankolisk – melancholijnymissmodig – przygnębionynedstämd – przygnębiony, przybitynostalgisk – nostalgicznygråtfärdig – bliski płaczubedrövad – smutny ARG – zły, wściekły, rozgniewanyförbannad – wkurzonyilsken – zły, wściekłyvred – rozgniewanyirriterad – poirytowanyrasande – wściekłyupprörd – zdenerwowany, poruszonypå dåligt humör – w złym humorzesur – zirytowany, w złym humorze KILKA INNYCH PRZYDATNYCH PRZYMIOTNIKÓWintelligent – inteligentnyduktig – zdolny, uzdolniony, bystrybegåvad – utalentowany, zdolny trött – zmęczonyutmattad – wyczerpany, wykończony ointressant – nieciekawytråkig – nudny ointresserad – niezainteresowanylikgiltig – obojętny, zdystansowany Asia Kozik

Ostatnio zaobserwowaliśmy, że wielu naszych uczniów, pisząc jakąkolwiek dłuższą formę pisemną, powtarza w kółko te same słowa i wyrażenia. Jak temu zapobiec? Na tę dolegliwość zalecamy S Y N O N I M Y. Tym razem mamy dla was kilka słów jakimi można zastąpić między innymi przymiotniki: god, trist czy sint. GLAD – szczęśliwy, wesoły begeistret – zachwycony, entuzjastycznyfornøyd – zadowolonyhenrykt – zachwyconyi godt humør – w dobrym nastrojulykkelig – szczęśliwylystig – wesołymunter – wesoły, zabawnytilfreds – usatysfakcjonowany, zadowolony TRIST – smutny deprimert – zdeprymowanygretten – marudnylei seg – smutnymelankolsk – melancholijnymismodig – przygnębiony, zniechęconynedstemt – przygnębionynostalgisk – nostalgicznypå gråten – bliski płaczuute av humør – bez humoru, w złym nastroju SINT – rozgniewany, zły ergerlig – poirytowany, zdenerwowanyforbannet – wkurzonyforbitret – rozdrażniony, wściekłyi krigshumør – w wojowniczym nastrojuirritert – poirytowanyopprørt – poruszony, roztrzęsionyrasende – wściekłysur – złyute av seg – wytrącony z równowagi, zdenerwowany KILKA INNYCH PROPOZYCJI: doven – leniwylat – leniwy intelligent – inteligentnysnartenkt – bystry likeglad – obojętnyuinteressert – niezainteresowany sliten – zmęczonyutkjørt – wyczerpany Sylwia Nowak

Przed nami wyrażenia z czasownikiem „at holde”. Trzymamy kciuki za tych, co zdołają je wszystkie rozróżnić i przyswoić. at holde fast – trzymać at holde for – uważać, uznać za at holde for – być wystawionym na kytykę, nieprzyjmności at holde for sig selv – zachować dla siebie at holde fra – trzymać się z dala od kogoś at holde igen – powstrzymywać, wstrzymywać at holde med – sympatyzować, preferować którąś ze stron at holde op – przestawać at holde på – zachować, utrzymać at holde sammen – być ze sobą powiązanym, stanowić całość at holde sig – trzymać się dobrze (zachować witalność i młody wygląd) at holde sig for god til – czuć się zbyt dobrym do czegoś, nie upokarzać się at holde sig for sig selv – unikać towarzystwa at holde sig for ørerne, øjnene, næsen – zakrywać uszy, oczy, noc at holde sig til – mieć w czymś punkt wyjścia i odnosić się do tego at holde sig tilbage – ustępować at holde ud – znosić coś (nieprzyjemności) at holde ude fra hinanden – rozróżniać at holde ved lige – zachować, utrzymać w dobrym stanie at holde øje med – kontrolować coś, uważać na coś Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu przed nami czasownik att hålla – trzymać. Jest on pierwszym elementem wielu czasowników z partykułą i podobnie jak znany nam już czasownik att göra, występuje w wielu przydatnych frazach i wyrażeniach. A oto nasza lista: att hålla av – lubić, darzyć sympatiąatt hålla någon i handen – trzymać kogoś za rękęatt hålla tal – przemawiaćatt hålla på – właśnie się czymś zajmować, być w trakcie robienia czegośatt hålla med någon – zgadzać się kimśatt hålla sig undan – trzymać się na uboczuatt hålla upp dörren för någon – przytrzymać, otworzyć komuś drzwiatt hålla till – przebywaćatt hålla ut – wytrzymać, znieśćatt hålla efter – mieć kontrolęatt hålla löftet – dotrzymać obietnicyatt hålla tand för tunga – trzymać język za zębamiatt hålla tummarna för någon – trzymać za kogoś kciukiatt hålla tyst – milczećatt hålla någon under armarna – wspierać kogoś bezwarunkowoatt hålla någon räkning för något – być komuś za coś wdzięcznymatt hålla någon på halster – trzymać kogoś w niepewności albo w napięciuatt hålla någon om ryggen – wspierać albo chronić kogośatt hålla fast vid något – być czemuś wiernymatt hålla modet uppe – nie upadać na duchu Asia Kozik

Z pewnością nie raz przyszło wam się zmierzyć z tak zwanymi partikkelverb w języku norweskim. Co to takiego? Czasowniki, które zmieniają swoje znaczenie, gdy dodamy do nich odpowiedni przyimek. Wiemy, że potrafią być bardzo uciążliwe, więc aby ułatwić wam zadanie dziś skupimy się na jednym z nich – czasowniku å holde. Pamiętajcie, że ten czasownik odmienia się dość nietypowo: å holde – holder – holdt – har holdt Bierzcie kartkę, długopis i zapiszcie uważnie wszystkie znaczenia. Pomoże wam to w ich zapamiętaniu. Det holder. Wystarczy.Hold an litt! Wstrzymaj się na moment! Zaczekaj!Hold deg i meg. Trzymaj się mnie.Hold kjeft! Zamknij się!å holde (seg til) loven – przestrzegać prawaå holde en tale – przemawiaćå holde avstand til – traktować z rezerwą/zachować dystanså holde fest – wyprawiać imprezęå holde fra – rozróżnićå holde fram – kontynuowaćå holde inne – zachować dla siebie/w sekrecieå holde med noen – być po czyjejś stronie, popierać kogośå holde munn – zamknąć sięå holde noe for seg selv – zachować/zatrzymać coś dla siebieå holde noen i hånden – trzymać kogoś za rękęå holde opp – przestaćå holde ord – dotrzymywać słowaå holde øye med – pilnowaćå holde på avstand – trzymać na dystanså holde på med –

Co warto przeczytać duńskiego/po duńsku? Jest tego bez wątpienia masa, ale dziś z mojej strony jedna polecajka. Nie jest to może „top of the top”, ale bez wątpienia warte przeczytania. 🙂 Ode mnie wcale niełatwa, ale ogromnie wciągająca powieść autorstwa Jakoba Ejersbo Nordkraft (2002). Jest to realistyczna opowieść o grupie młodych ludzi, których dotykają problemy współczesnego świata, takie jak narkomania, nieszczęśliwa miłość czy pogoń za marzeniami. Akcja toczy się w pierwszej połowie lat 90., gdzie tłem do wydarzeń jest Ålborg, północne miasto w Danii. Powieść dzieli się wewnętrznie na trzy części, w których poznajemy bohaterów żyjących na marginesie społecznym. Ogromne uznanie należy się sposobie narracji, gdzie trzy różne opowiadania przedstawiają różne punkty widzenia, podczas gdy cała powieść rozpoczyna się in medias res. Tym sposobem zgłębiamy się między innymi w historię Marii – młodej kobiety, dziewczyny miastowego dilera i córki. W tle z udziałem bohaterów drugiego planu pojawiają się epizody przyjaźni, narkomanii i nadużyć. W drugiej części powieści poznajemy Allana, młodego mężczyznę, który wracając do Ålborg chce rozpocząć nowy rozdział w życiu. Trzecia i ostatnia już część jest opowiadana z perspektywy nieznanej osoby. Tutaj wszyscy bohaterowie, już jako dojrzałe osoby z trudnymi doświadczeniami z młodości, spotykają się na pogrzebie. Powieść została

„Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął” (szw. „Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann”) to książka napisana przez Jonasa Jonassona i wydana w 2009 roku, będąca jego debiutem. Książka opowiada historię Allana Karlssona, który mieszka w domu spokojnej starości i to właśnie tam ma się odbyć przyjęcia z okazji jego setnych urodzin. Ponieważ Allan nie jest zainteresowany przyjęciem, postanawia wyskoczyć przez okno i uciec z ośrodka. Wywołuje to lawinę zaskakujących i zabawnych zdarzeń. Równocześnie z przygodami Allana i jego nowo poznanych przyjaciół po ucieczce z ośrodka, poznajemy historię jego życia. Allan jadł obiad z przyszłym prezydentem Trumanem i zawarł znajomość z premierem Churchillem czy Michaiłem Gorbaczowem. Z książki dowiadujemy się jak to się właściwe stało, że Allan nie tylko był naocznym świadkiem wielkich wydarzeń XX wieku, ale również wydaje się, że miał na nie wpływ. „Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął” to najlepiej sprzedająca się książka w Szwecji w 2010 roku. Otrzymała bardzo dobre recenzje i była określona między innymi mianem historii, która wprowadza w dobry humor. Na podstawie książki powstał w film w reżyserii Felixa Herngrena. W rolę Allana wcielił się Robert Gustafsson. Film miał premierę w Boże Narodzenie 2013 roku. Asia Kozik

Tym razem postanowiłam polecić wam jedną z moich ulubionych norweskich powieści. Bez wątpienia jest nią „Herman” Larsa Saabye Christiansena. Ksiązka ukazała się w Norwegii w 1988 roku, szybko została okrzyknięta bestsellerem i w tym samym roku uhonorowana została Nagrodą Norweskich Krytyków. W Polsce pojawiła się w przekładzie Iwony Zimnickiej w 2000 roku. „Herman” to zaledwie 183 strony, które zapewne przeczytacie w jeden dzień, a które pozostaną z wami na zawsze. Zachęcam, abyście spróbowali przeczytać ją w oryginale, gdyż jak wiadomo, to doskonała okazja do tego, aby nauczyć się nowego słownictwa i poznać różne konstrukcje gramatyczne. Jeśli jednak nie jesteście amatorami czytania, spróbujcie chociaż obejrzeć ekranizację tej powieści. Głównym bohaterem powieści jest tytułowy Herman – dziesięciolatek niezbyt lubiany przez nauczycieli, którego prześladują koledzy z klasy. Trzyma się na uboczu, a jego bronią jest cięta riposta, która często wprawia innych w zakłopotanie. Chłopiec mierzy się z krępującą chorobą – z powodu stresu zaczyna łysieć i w krótkim czasie traci wszystkie włosy. Herman naturalnie cierpi z tego powodu, jednak to reakcje otoczenia na chorobę chłopca są najciekawsze. Bezradni rodzice dodają mu otuchy i pomagają odnaleźć się w nowej rzeczywistości, co niestety nie wychodzi im najlepiej. Szkolni koledzy z kolei nie rozumieją, dlaczego chłopiec