marzec 2020

Czy już wszędzie jest tak cudownie wiosenna pogoda czy tylko tutaj w Poznaniu? Jeśli nie, to na rozgrzanie umysłu zestaw wiosennego słownictwa. A przy okazji posłuchaj Małgorzaty II i „bliv hjemme”, wykorzystując wolny czas np. na naukę duńskiego! Martyna Kaczmarska

Wiosna za oknem towarzyszy nam już od kilku dni i dlatego w tym tygodniu słownictwo związane z tą piękną, radosną porą roku. Oto nasze pomysły: en vår – wiosnaen årstid – pora rokumars – marzecapril– kwiecieńmaj – majett vackert väder – piękna pogodaen solig dag – słoneczny dzieńen rimfrost – przymrozeken molnfri dag – bezchmurny dzieńen molnfri himmel – bezchmurne nieboatt blomstra – kwitnąćen snödroppe – przebiśniegen tusensköna – stokrotkaen tulpan – tulipanen fågel – ptaken stork – bocianen svala – jaskółkaen grönska – zieleńatt grönska – zielenić sięgrön – zielonyatt promenera – spacerowaćatt ta en promenad – spacerowaćatt cykla – jeździć na rowerzeen vårrengöring – wiosenne porządkiatt rengöra – sprzątaćatt städa – sprzątaćen påsk – Wielkanocen lycka – szczęścieen glädje – radość Asia Kozik

21 marca rozpoczyna się kalendarzowa wiosna. Ta pora roku kojarzy nam się z nadzieją, która niewątpliwie przyda nam się w tych trudnych czasach. Dlatego teraz przyszła kolej na kilka wiosennych słów. å blomstre frem/opp – rozkwitać å dyrke jorda – uprawiać ziemię å gjødsle – nawozić å grave – kopać (w ziemi) å gro, å vokse – rosnąć å knoppe seg/knoppes, å sette/å skyte knopper – wypuszczać pąki å luke et bed – pielić grządkę å luke ugress/ugras – wyrywać chwasty å plante blomster – sadzić kwiaty å rake – grabić å så – siać å slå plenen – kosić trawnik å vanne – podlewać bed (et) – grządka, rabata blad, løv (et) – liść blomsterløk (en) – cebulka frø (et) – ziarno frodig – bujny, urodzajny, żyzny gjødsel (en) – nawóz gras, gress (et) – trawa hagearbeid (et) – prace w ogrodzie karse (en) – rzeżucha knopp (en) – pąk plante (en) – roślina spade (en) – łopata ugras, ugress (et) – chwast å klekke – wykluwać się, wylęgać się å kvitre – ćwierkać å ruge (ut) egg – wysiadywać jaja å våkne til liv – budzić się do życia å verpe – znosić jaja orm (en) – robak

Tym razem mamy dla Was prawdziwą bombę! W dzisiejszym wpisie chcemy zbliżyć Was nieco do duńskiej kultury i dlatego przedstawimy sylwetkę i twórczość duńskiego pisarza. Jeśli jednak spodziewacie się sztandarowego H.C. Andersena, to musimy Was zawieść. Przed Wami współczesny literacki fenomen – autorka Helle Helle! Mamy nadzieję, że ten tekst spodoba się nie tylko fanom literatury. Helle Helle jako jeden z największych prozaistów wskazuje w swoich tekstach na wielkie dramaty poprzez chłodny ton życia codziennego. Wprawdzie to studia zainspirowały ją do napisania swoich pierwszych nowel, jednak jej największy rozkwit dostrzegamy po pobycie w słynnej forfatterskolen Poula Boruma. To właśnie wtedy inspiruje się Ernestem Hemingwayem zaczynając pisać swoje teksty zgodnie z minimalistyczną tendencją. Poprzez krótkie nowelistyczne formy w lakoniczny i chłodny sposób opisuje prozaiczne życie swoich bohaterów. Pozostawiając niedopowiedziane kwestie daje czytelnikowi niezwykłą możliwość zaangażowania się w tekst. Helle Helle ukazuje tylko czubek góry lodowej, podczas gdy istota kryje się pod powierzchnią. Autorka debiutuje w 1993 roku z Eksempler på liv – zestawem krótkich tekstów prozatorskich, które łączą się ze sobą tylko aluzyjnie. Porusza tutaj tematy egzystencji, tęsknoty i poszukiwania swojej własnej tożsamości. W 2008 wydając książkę Ned til hundene po raz kolejny w mistrzowski sposób tworzy prozę codzienności przenosząc się

Nasz nowy cykl, w którym prezentujemy ważnych pisarzy i twórców literackich rozpoczynamy od Astrid Lindgren, szwedzkiej autorki literatury dziecięcej. Urodziła się 14 listopada 1907 roku w Vimmerby, a zmarła 28 stycznia 2002 w Sztokholmie. Jej najbardziej znane książki dla dzieci to oczywiście Pippi Pończoszanka (pierwszy tytuł Fizia Pończoszanka) (szw. Pippi Långstrump), Dzieci z Bullerbyn (szw. Alla vi barn i Bullerbyn), Bracia Lwie Serce (szw. Bröderna Lejonhjärta) czy Emil ze Smalandii (szw. Emil i Lönneberga). Książki Astrid Lindgren zostały przetłumaczone na 104 języki, wiele z nich zostało także sfilmowanych. Za swoją twórczość została nagrodzona wieloma nagrodami zarówno w Szwecji, jak i poza jej granicami, a uniwersytet w Linköping, Leicester oraz w Warszawie przyznał jej tytuł doctor honoris causa. W 2002 roku szwedzki rząd ustanowił nagrodę na cześć Astrid Lindgren – szw. Litteraturpriset till Astrid Lindgrens minne. Nagroda przyznawana jest co roku i wynosi 5 milionów szwedzkich koron. Oprócz literatury dziecięcej pisała także teksty piosnek i scenariusze, a także zabierała głos w różnych debatach, dotyczących ważnych spraw społecznych. Zawsze stała po stronie dzieci i sprzeciwiała się kategorycznie jakiejkolwiek przemocy w domu i aktywnie działała na rzecz poprawy sytuacji dzieci w społeczeństwie. Bardzo krytycznie odnosiła się także do elektrowni atomowej widząc w niej

Z początku niemałą trudnością może się okazać czasownik „robić” w języku duńskim. Kiedy należy więc użyć at gøre, a w jakim przypadku at lave? Istnieją wprawdzie sytuacje, gdzie tych czasowników możemy używać naprzemiennie. Są też i takie, gdzie „robić” po duńsku ma ogromne znaczenie. Warto zatem zapamiętać dość ogólną zasadę: at lave używamy w przypadku, gdy mamy do czynienia z jakimś produktem, efektem, at gøre podczas gdy tego produktu nie mamy, jak na przykład: Han laver en stol. Hun ved ikke, hvad hun skal gøre. Tymczasem poniżej krótka lista gotowych wyrażeń z czasownikiem at gøre, które na pewno ułatwią naukę! Na zakończenie krótkie ćwiczenie. Wpisz odpowiedni czasownik: Fabrikken _________ møbler. De _________ deres arbejde godt. Mette er sulten. Hun _________ mad. Hvad _________ Anders? Han arbejder som journalist. Martyna Kaczmarska

Post w tym tygodniu poświęcamy jednemu z najczęściej występujących czasowników w języku szwedzkim. Jest to czasowniki robić – att göra, który oprócz swojego pierwszego i najważniejszego znaczenia występuje w wielu różnych frazach i wyrażeniach. Oto nasza lista:gjort är gjort – dosł. co jest zrobione to jest zrobione (co się stało, to się nie odstanie)att göra affärer – robić interesyatt göra någon en tjänst – wyświadczyć, oddać komuś przysługęatt göra någon orätt – wyrządzić komuś krzywdęatt göra sin plikt – spełnić swój obowiązekatt göra heder åt maten – zachwalać jedzenie, zajadać z apetytematt göra en tavla – dać plamę, popełnić gafęatt göra någon sin kur – zalecać się, starać się o czyjeś względyatt göra något som de blinda slåss – nie być w czymś dobrymatt göra slut – zakończyć związekatt göra slut på något – całkowicie zużyć albo zniszczyć cośatt göra en pudel – prosić o wybaczenieatt göra någon det nöjet – zrobić komuś przyjemnośćatt göra reda för något – przedstawić, opisaćatt göra susen – przynosić dobry rezultatatt göra sina (första) lärospån – nabywać swoich pierwszych doświadczeńatt göra sig av med något – pozbyć się czegośatt göra undan – skończyć coś, mieć coś z głowydet gör ont – to bolidetta gör

Żeby umieć, trzeba działać. Zatem dziś o działaniu (a dokładniej o robieniu) słów kilka. Przygotowaliśmy dla was wyrażenia z czasownikiem „å gjøre”. å gjøre bruk av – robić użytek z å gjøre en forskjell – robić różnicę å gjøre en tjeneste – wyświadczyć przysługę å gjøre et inntrykk – robić wrażenie å gjøre et unntak – robić wyjątek å gjøre forsøk på – próbować, podejmować próbę å gjøre krav på – domagać się å gjøre lekser – odrabiać lekcje å gjøre motstand – sprzeciwić się å gjøre nytte – przynieść korzyść å gjøre oppmerksom på – zwrócić uwagę na å gjøre rent – sprzątać å gjøre seg kjent med – zaznajomić się z å gjøre sitt beste – robić co w swojej mocy å gjøre skade – wyrządzić szkodę å gjøre store øyne – dosł. robić wielkie oczy, zdziwić/zdumieć się å gjøre vondt – boleć Det er lettere sagt enn gjort. – Łatwiej powiedzieć niż zrobić. Det gjør ingenting. – Nic nie szkodzi. Øvelse gjør mester. – Praktyka czyni mistrza. A teraz do działania, znaczy się do nauki! 🙂 Sylwia Nowak

A tym razem przybliżymy najsmaczniejszą tematykę związaną z Danią. Poniżej kilka ciekawostek dotyczących kultury kulinarnej w Danii wraz z najbardziej tradycjonalnymi duńskimi potrawami. Czy mieliście okazję spróbować czegoś z tej listy? Jak wrażenia? Pod kątem profilu kulinarnego około 42% Duńczyków preferuje kuchnię tradycyjną. Najczęstszymi daniami, które Duńczycy spożywają na kolację jest tzw. rugbrød med pålæg, czyli kanapka z chleba żytniego, kurczak oraz pizza. Większość, bo trochę ponad 50% jada jedzenie domowej roboty. To w większości kobiety (ok. 74%) przygotowują jedzenie. Jedynie 4% duńskich dzieci bierze udział w codziennym pomaganiu w kuchni. Połowa Duńczyków poświęca około 15-30 minut na zjedzenie kolacji. Zaledwie około 20% robi to w ciągu 30-45 min. Niegdyś w Danii ogromną popularnością cieszyły się tzw. pølsevogn (dzisiejsze food tracki), w których sprzedaje się parówki z pieczywem. W latach 70-tych było ich około 700 w całej Danii. Dania słynie z dobrego jedzenia. o czym świadczy aż 24 restauracji z gwiazdkami Michelin. Biorąc pod uwagę ilość zebranych głosów na narodowe danie duńskie w 2014 w TOP 5 widnieje: 1. Stegt flæsk, 27.893 (smażona wieprzowina)2. Smørrebrød, 17.041 (kanapka)3. Hakkebøf, 7.625 (stek) 4. Karbonader, 3.406 („kotlety mielone”)5. Brændende kærlighed, 423 (puree ziemniaczane z boczkiem i cebulą) A na deser: Życzymy smacznego!Martyna Kaczmarska