tekst

Ostatnio zaobserwowaliśmy, że wielu naszych uczniów, pisząc jakąkolwiek dłuższą formę pisemną, powtarza w kółko te same słowa i wyrażenia. Jak temu zapobiec? Na tę dolegliwość zalecamy S Y N O N I M Y. Tym razem mamy dla was kilka słów jakimi można zastąpić między innymi przymiotniki: god, trist czy sint. GLAD – szczęśliwy, wesoły begeistret – zachwycony, entuzjastycznyfornøyd – zadowolonyhenrykt – zachwyconyi godt humør – w dobrym nastrojulykkelig – szczęśliwylystig – wesołymunter – wesoły, zabawnytilfreds – usatysfakcjonowany, zadowolony TRIST – smutny deprimert – zdeprymowanygretten – marudnylei seg – smutnymelankolsk – melancholijnymismodig – przygnębiony, zniechęconynedstemt – przygnębionynostalgisk – nostalgicznypå gråten – bliski płaczuute av humør – bez humoru, w złym nastroju SINT – rozgniewany, zły ergerlig – poirytowany, zdenerwowanyforbannet – wkurzonyforbitret – rozdrażniony, wściekłyi krigshumør – w wojowniczym nastrojuirritert – poirytowanyopprørt – poruszony, roztrzęsionyrasende – wściekłysur – złyute av seg – wytrącony z równowagi, zdenerwowany KILKA INNYCH PROPOZYCJI: doven – leniwylat – leniwy intelligent – inteligentnysnartenkt – bystry likeglad – obojętnyuinteressert – niezainteresowany sliten – zmęczonyutkjørt – wyczerpany Sylwia Nowak

Przed nami wyrażenia z czasownikiem „at holde”. Trzymamy kciuki za tych, co zdołają je wszystkie rozróżnić i przyswoić. at holde fast – trzymać at holde for – uważać, uznać za at holde for – być wystawionym na kytykę, nieprzyjmności at holde for sig selv – zachować dla siebie at holde fra – trzymać się z dala od kogoś at holde igen – powstrzymywać, wstrzymywać at holde med – sympatyzować, preferować którąś ze stron at holde op – przestawać at holde på – zachować, utrzymać at holde sammen – być ze sobą powiązanym, stanowić całość at holde sig – trzymać się dobrze (zachować witalność i młody wygląd) at holde sig for god til – czuć się zbyt dobrym do czegoś, nie upokarzać się at holde sig for sig selv – unikać towarzystwa at holde sig for ørerne, øjnene, næsen – zakrywać uszy, oczy, noc at holde sig til – mieć w czymś punkt wyjścia i odnosić się do tego at holde sig tilbage – ustępować at holde ud – znosić coś (nieprzyjemności) at holde ude fra hinanden – rozróżniać at holde ved lige – zachować, utrzymać w dobrym stanie at holde øje med – kontrolować coś, uważać na coś Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu przed nami czasownik att hålla – trzymać. Jest on pierwszym elementem wielu czasowników z partykułą i podobnie jak znany nam już czasownik att göra, występuje w wielu przydatnych frazach i wyrażeniach. A oto nasza lista: att hålla av – lubić, darzyć sympatiąatt hålla någon i handen – trzymać kogoś za rękęatt hålla tal – przemawiaćatt hålla på – właśnie się czymś zajmować, być w trakcie robienia czegośatt hålla med någon – zgadzać się kimśatt hålla sig undan – trzymać się na uboczuatt hålla upp dörren för någon – przytrzymać, otworzyć komuś drzwiatt hålla till – przebywaćatt hålla ut – wytrzymać, znieśćatt hålla efter – mieć kontrolęatt hålla löftet – dotrzymać obietnicyatt hålla tand för tunga – trzymać język za zębamiatt hålla tummarna för någon – trzymać za kogoś kciukiatt hålla tyst – milczećatt hålla någon under armarna – wspierać kogoś bezwarunkowoatt hålla någon räkning för något – być komuś za coś wdzięcznymatt hålla någon på halster – trzymać kogoś w niepewności albo w napięciuatt hålla någon om ryggen – wspierać albo chronić kogośatt hålla fast vid något – być czemuś wiernymatt hålla modet uppe – nie upadać na duchu Asia Kozik

Z pewnością nie raz przyszło wam się zmierzyć z tak zwanymi partikkelverb w języku norweskim. Co to takiego? Czasowniki, które zmieniają swoje znaczenie, gdy dodamy do nich odpowiedni przyimek. Wiemy, że potrafią być bardzo uciążliwe, więc aby ułatwić wam zadanie dziś skupimy się na jednym z nich – czasowniku å holde. Pamiętajcie, że ten czasownik odmienia się dość nietypowo: å holde – holder – holdt – har holdt Bierzcie kartkę, długopis i zapiszcie uważnie wszystkie znaczenia. Pomoże wam to w ich zapamiętaniu. Det holder. Wystarczy.Hold an litt! Wstrzymaj się na moment! Zaczekaj!Hold deg i meg. Trzymaj się mnie.Hold kjeft! Zamknij się!å holde (seg til) loven – przestrzegać prawaå holde en tale – przemawiaćå holde avstand til – traktować z rezerwą/zachować dystanså holde fest – wyprawiać imprezęå holde fra – rozróżnićå holde fram – kontynuowaćå holde inne – zachować dla siebie/w sekrecieå holde med noen – być po czyjejś stronie, popierać kogośå holde munn – zamknąć sięå holde noe for seg selv – zachować/zatrzymać coś dla siebieå holde noen i hånden – trzymać kogoś za rękęå holde opp – przestaćå holde ord – dotrzymywać słowaå holde øye med – pilnowaćå holde på avstand – trzymać na dystanså holde på med –

Co warto przeczytać duńskiego/po duńsku? Jest tego bez wątpienia masa, ale dziś z mojej strony jedna polecajka. Nie jest to może „top of the top”, ale bez wątpienia warte przeczytania. 🙂 Ode mnie wcale niełatwa, ale ogromnie wciągająca powieść autorstwa Jakoba Ejersbo Nordkraft (2002). Jest to realistyczna opowieść o grupie młodych ludzi, których dotykają problemy współczesnego świata, takie jak narkomania, nieszczęśliwa miłość czy pogoń za marzeniami. Akcja toczy się w pierwszej połowie lat 90., gdzie tłem do wydarzeń jest Ålborg, północne miasto w Danii. Powieść dzieli się wewnętrznie na trzy części, w których poznajemy bohaterów żyjących na marginesie społecznym. Ogromne uznanie należy się sposobie narracji, gdzie trzy różne opowiadania przedstawiają różne punkty widzenia, podczas gdy cała powieść rozpoczyna się in medias res. Tym sposobem zgłębiamy się między innymi w historię Marii – młodej kobiety, dziewczyny miastowego dilera i córki. W tle z udziałem bohaterów drugiego planu pojawiają się epizody przyjaźni, narkomanii i nadużyć. W drugiej części powieści poznajemy Allana, młodego mężczyznę, który wracając do Ålborg chce rozpocząć nowy rozdział w życiu. Trzecia i ostatnia już część jest opowiadana z perspektywy nieznanej osoby. Tutaj wszyscy bohaterowie, już jako dojrzałe osoby z trudnymi doświadczeniami z młodości, spotykają się na pogrzebie. Powieść została

„Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął” (szw. „Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann”) to książka napisana przez Jonasa Jonassona i wydana w 2009 roku, będąca jego debiutem. Książka opowiada historię Allana Karlssona, który mieszka w domu spokojnej starości i to właśnie tam ma się odbyć przyjęcia z okazji jego setnych urodzin. Ponieważ Allan nie jest zainteresowany przyjęciem, postanawia wyskoczyć przez okno i uciec z ośrodka. Wywołuje to lawinę zaskakujących i zabawnych zdarzeń. Równocześnie z przygodami Allana i jego nowo poznanych przyjaciół po ucieczce z ośrodka, poznajemy historię jego życia. Allan jadł obiad z przyszłym prezydentem Trumanem i zawarł znajomość z premierem Churchillem czy Michaiłem Gorbaczowem. Z książki dowiadujemy się jak to się właściwe stało, że Allan nie tylko był naocznym świadkiem wielkich wydarzeń XX wieku, ale również wydaje się, że miał na nie wpływ. „Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął” to najlepiej sprzedająca się książka w Szwecji w 2010 roku. Otrzymała bardzo dobre recenzje i była określona między innymi mianem historii, która wprowadza w dobry humor. Na podstawie książki powstał w film w reżyserii Felixa Herngrena. W rolę Allana wcielił się Robert Gustafsson. Film miał premierę w Boże Narodzenie 2013 roku. Asia Kozik

Tym razem postanowiłam polecić wam jedną z moich ulubionych norweskich powieści. Bez wątpienia jest nią „Herman” Larsa Saabye Christiansena. Ksiązka ukazała się w Norwegii w 1988 roku, szybko została okrzyknięta bestsellerem i w tym samym roku uhonorowana została Nagrodą Norweskich Krytyków. W Polsce pojawiła się w przekładzie Iwony Zimnickiej w 2000 roku. „Herman” to zaledwie 183 strony, które zapewne przeczytacie w jeden dzień, a które pozostaną z wami na zawsze. Zachęcam, abyście spróbowali przeczytać ją w oryginale, gdyż jak wiadomo, to doskonała okazja do tego, aby nauczyć się nowego słownictwa i poznać różne konstrukcje gramatyczne. Jeśli jednak nie jesteście amatorami czytania, spróbujcie chociaż obejrzeć ekranizację tej powieści. Głównym bohaterem powieści jest tytułowy Herman – dziesięciolatek niezbyt lubiany przez nauczycieli, którego prześladują koledzy z klasy. Trzyma się na uboczu, a jego bronią jest cięta riposta, która często wprawia innych w zakłopotanie. Chłopiec mierzy się z krępującą chorobą – z powodu stresu zaczyna łysieć i w krótkim czasie traci wszystkie włosy. Herman naturalnie cierpi z tego powodu, jednak to reakcje otoczenia na chorobę chłopca są najciekawsze. Bezradni rodzice dodają mu otuchy i pomagają odnaleźć się w nowej rzeczywistości, co niestety nie wychodzi im najlepiej. Szkolni koledzy z kolei nie rozumieją, dlaczego chłopiec

Czy już wszędzie jest tak cudownie wiosenna pogoda czy tylko tutaj w Poznaniu? Jeśli nie, to na rozgrzanie umysłu zestaw wiosennego słownictwa. A przy okazji posłuchaj Małgorzaty II i „bliv hjemme”, wykorzystując wolny czas np. na naukę duńskiego! Martyna Kaczmarska

Wiosna za oknem towarzyszy nam już od kilku dni i dlatego w tym tygodniu słownictwo związane z tą piękną, radosną porą roku. Oto nasze pomysły: en vår – wiosnaen årstid – pora rokumars – marzecapril– kwiecieńmaj – majett vackert väder – piękna pogodaen solig dag – słoneczny dzieńen rimfrost – przymrozeken molnfri dag – bezchmurny dzieńen molnfri himmel – bezchmurne nieboatt blomstra – kwitnąćen snödroppe – przebiśniegen tusensköna – stokrotkaen tulpan – tulipanen fågel – ptaken stork – bocianen svala – jaskółkaen grönska – zieleńatt grönska – zielenić sięgrön – zielonyatt promenera – spacerowaćatt ta en promenad – spacerowaćatt cykla – jeździć na rowerzeen vårrengöring – wiosenne porządkiatt rengöra – sprzątaćatt städa – sprzątaćen påsk – Wielkanocen lycka – szczęścieen glädje – radość Asia Kozik

21 marca rozpoczyna się kalendarzowa wiosna. Ta pora roku kojarzy nam się z nadzieją, która niewątpliwie przyda nam się w tych trudnych czasach. Dlatego teraz przyszła kolej na kilka wiosennych słów. å blomstre frem/opp – rozkwitać å dyrke jorda – uprawiać ziemię å gjødsle – nawozić å grave – kopać (w ziemi) å gro, å vokse – rosnąć å knoppe seg/knoppes, å sette/å skyte knopper – wypuszczać pąki å luke et bed – pielić grządkę å luke ugress/ugras – wyrywać chwasty å plante blomster – sadzić kwiaty å rake – grabić å så – siać å slå plenen – kosić trawnik å vanne – podlewać bed (et) – grządka, rabata blad, løv (et) – liść blomsterløk (en) – cebulka frø (et) – ziarno frodig – bujny, urodzajny, żyzny gjødsel (en) – nawóz gras, gress (et) – trawa hagearbeid (et) – prace w ogrodzie karse (en) – rzeżucha knopp (en) – pąk plante (en) – roślina spade (en) – łopata ugras, ugress (et) – chwast å klekke – wykluwać się, wylęgać się å kvitre – ćwierkać å ruge (ut) egg – wysiadywać jaja å våkne til liv – budzić się do życia å verpe – znosić jaja orm (en) – robak

Tym razem mamy dla Was prawdziwą bombę! W dzisiejszym wpisie chcemy zbliżyć Was nieco do duńskiej kultury i dlatego przedstawimy sylwetkę i twórczość duńskiego pisarza. Jeśli jednak spodziewacie się sztandarowego H.C. Andersena, to musimy Was zawieść. Przed Wami współczesny literacki fenomen – autorka Helle Helle! Mamy nadzieję, że ten tekst spodoba się nie tylko fanom literatury. Helle Helle jako jeden z największych prozaistów wskazuje w swoich tekstach na wielkie dramaty poprzez chłodny ton życia codziennego. Wprawdzie to studia zainspirowały ją do napisania swoich pierwszych nowel, jednak jej największy rozkwit dostrzegamy po pobycie w słynnej forfatterskolen Poula Boruma. To właśnie wtedy inspiruje się Ernestem Hemingwayem zaczynając pisać swoje teksty zgodnie z minimalistyczną tendencją. Poprzez krótkie nowelistyczne formy w lakoniczny i chłodny sposób opisuje prozaiczne życie swoich bohaterów. Pozostawiając niedopowiedziane kwestie daje czytelnikowi niezwykłą możliwość zaangażowania się w tekst. Helle Helle ukazuje tylko czubek góry lodowej, podczas gdy istota kryje się pod powierzchnią. Autorka debiutuje w 1993 roku z Eksempler på liv – zestawem krótkich tekstów prozatorskich, które łączą się ze sobą tylko aluzyjnie. Porusza tutaj tematy egzystencji, tęsknoty i poszukiwania swojej własnej tożsamości. W 2008 wydając książkę Ned til hundene po raz kolejny w mistrzowski sposób tworzy prozę codzienności przenosząc się

Nasz nowy cykl, w którym prezentujemy ważnych pisarzy i twórców literackich rozpoczynamy od Astrid Lindgren, szwedzkiej autorki literatury dziecięcej. Urodziła się 14 listopada 1907 roku w Vimmerby, a zmarła 28 stycznia 2002 w Sztokholmie. Jej najbardziej znane książki dla dzieci to oczywiście Pippi Pończoszanka (pierwszy tytuł Fizia Pończoszanka) (szw. Pippi Långstrump), Dzieci z Bullerbyn (szw. Alla vi barn i Bullerbyn), Bracia Lwie Serce (szw. Bröderna Lejonhjärta) czy Emil ze Smalandii (szw. Emil i Lönneberga). Książki Astrid Lindgren zostały przetłumaczone na 104 języki, wiele z nich zostało także sfilmowanych. Za swoją twórczość została nagrodzona wieloma nagrodami zarówno w Szwecji, jak i poza jej granicami, a uniwersytet w Linköping, Leicester oraz w Warszawie przyznał jej tytuł doctor honoris causa. W 2002 roku szwedzki rząd ustanowił nagrodę na cześć Astrid Lindgren – szw. Litteraturpriset till Astrid Lindgrens minne. Nagroda przyznawana jest co roku i wynosi 5 milionów szwedzkich koron. Oprócz literatury dziecięcej pisała także teksty piosnek i scenariusze, a także zabierała głos w różnych debatach, dotyczących ważnych spraw społecznych. Zawsze stała po stronie dzieci i sprzeciwiała się kategorycznie jakiejkolwiek przemocy w domu i aktywnie działała na rzecz poprawy sytuacji dzieci w społeczeństwie. Bardzo krytycznie odnosiła się także do elektrowni atomowej widząc w niej