tekst

Cześć i czołem! Tym razem na warsztat weźmiemy trzy konstrukcje, które z pewnością ułatwią wam komunikację w języku norweskim i wzbogacą wasz język. Często występują one również na egzaminach tj. norskprøve lub Bergenstest, więc warto je znać, aby otrzymać kilka dodatkowych punktów. Pierwszą z nich jest både…og, które przetłumaczyć można jako zarówno…, jak i. Tego wyrażenia użyjemy rzecz jasna, gdy mowa o co najmniej dwóch rzeczach. Jeg snakker både norsk og svensk. Mówię po norwesku i po szwedzku.Man kan ikke få både i pose og sekk (dosł. nie można dostać do torebki i do worka). Nie można mieć wszystkiego. Uwaga! Nie tłumacz słowa både jako oba, obie. Od tego są begge, begge to lub begge deler, o czym pisaliśmy tutaj: https://www.mester.pl/jezyk-norweski-begge-to-czy-begge-deler/ Kolejną ciekawą konstrukcją jest verken…eller, co oznacza ani…,ani. Jeg er verken for eller imot. Nie jestem ani za, ani przeciw.Verken fugl eller fisk (dosł. Ani ptak, ani ryba)! Ni pies, ni wydra! Uwaga! W powyższej konstrukcji nie występuje przeczenie ikke. I ostatnią konstrukcją służącą do przedstawienia dwóch alternatyw jest enten…eller, czyli albo…,albo. Enten går det, eller så går det ikke. Uda się, albo się nie uda.Enten ja eller nei. Tak lub nie. Albo weźmiecie się do nauki, albo nie

Dzisiaj sięgamy do samego początku i przyglądamy się formie określonej rzeczownika w liczbie pojedynczej. Zagadnienie niełatwe, ponieważ zupełnie nieznane w języku polskim, ale jakże niezbędne w duńskim! Tworzenie jej nie powinno jednak stanowić problemu, a poniższe reguły na pewno Wam to ułatwią. Formę określoną w liczbie pojedynczej tworzymy poprzez dodanie rodzajnika rzeczownika -en bądź -et do końca wyrazu: en lejlighed – lejlighedenet hus – huset Warto jednak zwrócić uwagę na rzeczowniki, które kończą się na samogłoskę nieakcentowaną -e. W tym przypadku rzeczowniki przyjmą końcówkę –n bądź -t: en kage – kagenet vidne – vidnet Wyjątkiem są jednak rzeczowniki jednosylabowe kończące się na -e oraz wielosylabowe kończące się na -e albo -er, które akcentowane są na ostatniej sylabie. Wówczas przyjmują one pełną końcówkę -en lub -et: en café – cafeenet resumé – resumeet Sporą grupę stanowią rzeczowniki, kończące się na -el, -en oraz -er, które przy tworzeniu formy określonej tracą -e, a niektóre także podwójne -d czy -m: en cykel – cyklenet eksempel – eksempletet middel – midlet Od tej zasady znajdziemy jednak sporo wyjątków jak na przykład w słowie kuchnia czy siostra: en søster – søsterenet køkken – køkkenet Wyróżnić należy także tę grupę rzeczowników, które podwajają swoje spółgłoski. Warto

Kontynuujemy naszą przygodę z formą określoną rzeczownika. W tym tygodniu czeka nas liczba mnoga. Zanim dodamy końcówkę formy określonej musimy utworzyć liczbę mnogą danego rzeczownika. Biorąc pod uwagę końcówki liczby mnogiej rzeczowniki dzielą się w szwedzkim na pięć grup. W grupie pierwszej znajdziemy rzeczowniki rodzaju en (dwusylabowe albo dłuższe) zakończone na nieakcentowane -a. Liczbę mnogą nieokreśloną tworzymy przez dodanie końcówki -or: en skola – skolor (szkoła) en gata – gator (ulica) Formę określoną otrzymamy po dodaniu do formy liczby mnogiej końcówki -na: skolor – skolorna gata – gatorna Wyjątki! W grupie tej znajduje się kilka rzeczowników, które nie są zakończone na -a. Są to na przykład: en våg – vågor – vågorna (fala) en ros – rosor – rosorna ( róża) W drugiej grupie również znajdziemy rzeczowniki rodzaju en. Liczbę mnogą nieokreśloną utworzymy, dodając końcówkę -ar, a liczbę mnogą określoną poprzez dodanie końcówki –na. Tę grupę można podzielić na kilka mniejszych, aby było łatwiej zapamiętać. 🙂 a) rzeczowniki dwusylabowe kończące się na nieakcentowane -e, -el, -en, -on, -er. Po dodaniu końcówki liczby mnogiej wypada samogłoska -e, bądź z końcówki -on samogłoska -o: en pojke – pojkar – pojkarna (chłopiec) en syster – systrar – systrarna (siostra) b) rzeczowniki zakończone na

Hej! W zeszłym tygodniu poruszyliśmy jeden z gramatycznych tematów i postanowiliśmy dalej iść tym tropem. Padło na formę określoną liczby pojedynczej. Dla wielu z was jej tworzenie stanowi nie lada wyzwanie, więc ruszamy na pomoc. Liczba pojedyncza 1) Sprawa jest bardzo prosta, jeśli rzeczownik jest rodzaju męskiego, dodajemy do niego końcówkę –en, żeńskiego -ei i nijakiego -et, jak na przykładach poniżej: en far – farenei mor – moraet barn – barnet 2) Jeżeli jednak dany rzeczownik kończy się na -e, to w rodzaju męskim i nijakim dopisujemy jedynie brakującą literę, a w rodzaju żeńskim zamieniamy -e na -a: en kaffe – kaffenei kvinne – kvinnaet teppe – teppet Uwaga! Należy jednak pamiętać, że dopisujemy końcówki, jak w punkcie pierwszym, jeśli mamy do czynienia z -e akcentowanym: en idé – ideenet kne – kneet 3) Jeżeli nasze słowo kończy się na samogłoskę i -m, to podwajamy -m dodając końcówkę: en drøm – drømmenet medlem – medlemmet 4) Z kolei jeśli rzeczownik kończy się na -ium lub -um, to odejmujemy od niego -um przed dodaniem końcówki: et jubileum – jubileetet studium – studiet Nie taki diabeł straszny, prawda?Sylwia Nowak

W dzisiejszym poście zwrócimy uwagę na określenie begge to oraz begge dele, które na język polski tłumaczymy najprościej jako i to, i to czy oba. Kiedy jednak należy użyć begge to a kiedy begge dele? Zasada jest dość prosta, choć na początku nauki może nie być to jednak tak oczywiste. Begge to używamy do konkretnych, znanych i określonych rzeczy/osób np. Hvad for en af bøgerne har du læst? Jeg har læst begge to. Begge dele odnosi się do bardziej ogólnych, abstrakcyjnych, niepoliczalnych i nieokreślonych rzeczowników, przymiotników czy czasowników różnej kategorii, np. Er filmen sjov eller alvorlig? Begge dele, synes jeg. Mówiąć o begge to i begge dele nie możemy zapomnieć o zaimku begge, co oznacza oba/oboje/obie. Begge stoi najczęściej przed rzeczownikiem, np. Begge drengene var i jakkesæt. Gotowi na mały test? Spróbujcie się sprawdzić w poniższym ćwiczeniu! Min far har et stort hul i ……………… lommer. Vi du have kaffe eller te? – Jeg kan lide ……………… Kan du tage enten kagen eller isen? Jeg kan ikke have dem ……………… Bruger du sukker eller fløde? Jeg bruger ……………… ……………… børnene går i skole. Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu opowiemy co nieco o tworzeniu formy określonej. Zaczynamy od liczby pojedynczej, w kolejnym poście pokażemy jak stworzyć formę określoną w liczbie mnogiej, a na koniec skąd wiedzieć jakiej formy użyć. W liczbie pojedynczej formę określoną tworzymy poprzez dodanie en lub ett do końca wyrazu. en bil – bilen (samochód)en tidning – tidningen (gazeta) ett hus – huset (dom)ett bord – bordet (stół) Ważne! W przypadku rzeczowników rodzaju ett dodajemy zawsze tylko jedno t. Przy rzeczownikach rodzaju en należy pamiętać o kilku rzeczach: a) Jeśli rzeczownik kończy się na samogłoskę, to dokładamy tylko n: en pojke – pojken (chłopiec)en kvinna – kvinnan (kobieta) b) Jeśli rzeczownik kończy się na –er, -el, -or, to również dołączamy samo n: en cykel – cykeln (rower) en moder – modern (matka) c) Jeśli rzeczownik kończy się na akcentowane -n lub -m, to gdy tworzymy formę określoną -n lub -m zostają podwojone: en man – mannen (mężczyzna) en kam – kammen (grzebień) d) Niektóre rzeczowniki takie jak na przykład: en fröken (panna), a więc takie, które już kończą się na -en zachowują taką samą formę: en fröken – fröken Przy rzeczownikach rodzaju ett ważne jest kilka kwestii: a) Jeśli rzeczownik kończy się na

Dzisiaj rozprawimy się ze słowem begge, które odnosi się do dwóch sztuk. Najczęściej występuje jednak w wyrażeniach begge to lub begge deler, które można przetłumaczyć jako: oba/obie lub to i to. Jaka jest jednak między nimi różnica? Begge oraz begge to użyjemy, kiedy mowa o: nazwach własnych: Kjenner du Emma og Olivia? Ja, jeg kjenner begge to.Znasz Emmę i Olivię? Tak, znam obie. określonych rzeczownikach, które są policzalneLiker du best jakken eller kåpen? Begge to.Co Ci się bardziej podoba kurtka czy płaszcz (damski)? To i to.Mamy na myśli konkretną kurtkę lub płaszcz. Begge/begge to użyjemy zawsze, jeśli w pytaniu pojawia się forma określona rzeczownika lub zaimek wskazujący denne/dette/disse. Har du lyst på denne kaka eller denne kaka? Jeg vil ha begge to!Masz ochotę na to czy na to ciasto? Na oba! Begge deler z kolei użyjemy, kiedy mowa o: nieokreślonych rzeczownikach, które są policzalne:Har du hund eller katt? Begge deler. Masz psa albo kota? To i to. rzeczownikach niepoliczalnychVil du ha kaffe eller te? Begge deler. Kawa czy herbata? To i to. czynnościach Jogger eller sykler du? Begge deler. Biegasz lub jeździsz na rowerze? To i to. Mam nadzieję, że co nieco wam rozjaśniłam.Sylwia Nowak

Czy znacie ten moment, gdy pomimo wieloletniej nauki macie wrażenie, że w ogóle nie idziecie do przodu i zatrzymaliście się na jakimś poziomie? Mam nadzieję, że nie, jednak takie odczucie często przytrafia się w trakcie nauki języka obecnego. Z czego ono wynika? Najczęściej jest ono spowodowane notorycznym błędami, które popełniamy od początku naszej nauki. Co mam więc dokładnie na myśli? Odpuszczanie jednego z elementów nauki Nie ma co się łudzić, żeby swobodnie posługiwać się językiem obcym musimy opanowywać wszystkie moduły: czytanie, słuchanie, mówienie, pisanie. Często jednak zwyczajnie odpuszczamy sobie jeden z tych tematów. Wynika to z reguły z przekonania, że albo nie zamierzamy rozmawiać z Duńczykiem, albo nie mamy w planach pisać do nikogo listów. Z drugiej zaś strony często porzucamy ten element, z którym mamy najwięcej problemów. Rozgrzeszamy się przy tym myślą, że przecież z innych modułów idzie nam świetnie, a nie we wszystkim trzeba być dobrym. To jest jednak trochę droga na skróty, i trzeba pamiętać, że wszystkie te elementy wzajemnie się uzupełniają. A gdy któryś z tematów sprawia nam więcej trudności, oznacza to tylko tyle, że musimy poświęcić mu nieco więcej czasu i energii. Uczenie się przypadkowego słownictwa Wiadomo, bez pewnego zasobu słów ani się nie dogadamy,

Błędna wymowaBłędna wymowa jest jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez osoby uczące się szwedzkiego. To właśnie na nią należy zwrócić największą uwagę, zarówno w początkowym etapie nauki, jak i później. Błędna wymowa może doprowadzić do tego, że w ogóle nie zostaniemy zrozumiani lub do tego, że zostaniemy zrozumiani błędnie. Bardzo często błędna wymowa dotyczy samogłosek, nie rozróżniamy długich i krótkich samogłosek, nie słyszymy różnicy między nimi i tym samym błędnie je wymawiamy. Dla przykładu spójrzmy na dwa na pozór podobne wyrazy:en glass (lody) oraz ett glas (szkło)W pierwszym wyrazie samogłoska a jest krótka, ponieważ następują po niej dwie spółgłoski. Oznacza to, że a wymawiamy w taki sam sposób jak polskie a. Natomiast w drugim wyrazie samogłoska a jest długa, bo za nią znajduje się tylko jedna spółgłoska. Długa samogłoska a będzie przypominać w wymowie polskie o. Warto więc poświęcić trochę czasu na przyswojenie samogłosek, żeby w kawiarni nie zamówić szkła zamiast lodów. 🙂 Uczenie się rzeczowników bez rodzajnika.Ucząc się nowych rzeczowników bardzo często zapominamy o rodzajnikach i uczymy się samego rzeczownika. To duży błąd, gdyż rodzajnik jest nam potrzebny do stworzenia formy określonejtego rzeczownika np. en bil – bilen (samochód). Bez znajomości rodzajnika nie utworzymy formy określonej,więc RODZAJNIK MA ZNACZENIE.

Błędna wymowa Jeśli mielibyśmy udzielić komuś wskazówki, nad czym najbardziej należy się skupić w języku norweskim, to bez wątpienia byłaby to wymowa. To właśnie ona potrafi przysporzyć najwięcej kłopotów.Dla przykładu:du = ty (czytamy du, robiąc okrągłe usta, tzw. dzióbek)Link do wymowy: https://no.forvo.com/search/du/no/ en do = toaleta, ubikacja (czytamy przez zwykłe u, jak w języku polskim)Link do wymowy: https://no.forvo.com/search/do/no/ Trzeba zatem uważać, aby nie zwrócić się do kogoś per „toaleta”. Stolica Norwegii też nie brzmi, jak po polsku, Oslo wymawiamy w języku norweskim następująco: UszluLink do wymowy: https://no.forvo.com/search/Oslo/ Ćwiczcie przed lustrem, nagrywajcie się i jak najwięcej słuchajcie, a te błędy wam się nie przydarzą. Kalki językowe Często próbujemy tłumaczyć coś dosłownie, co potrafi zapędzić w kozi róg. Dla przykładu: norweskie słowo en kujon wcale nie oznacza, że ktoś dużo się uczy, a że jest zwykłym tchórzem. Z kolei spotykać się z przyjaciółmi, to wcale nie å møte seg med venner, a å møte venner. Jeśli chcesz okazać komuś, jak bardzo jesteś wdzięczny za pomoc, nie używaj wyrażenia Takk for alt. Wcale nie oznacza ono Dziękuję za wszystko, a jest podziękowaniem umieszczanym na nagrobkach oraz szarfach pogrzebowych, będącym wyrazem tego, jak wiele zmarły dla nas znaczył. Nie zakładaj zatem, że język norweski

Duński humor bez wątpienia należy uznać za specyficzny, a często też i będący na granicy smaku. Delikatna złośliwość i sarkazm to właśnie to, co charakteryzuje duńskie żarty niemal od zawsze. Z czego więc śmieją się Duńczycy? Bez wątpienia ze swoich sąsiadów: Hvad kan danskere – som svenskere ikke kan?Dyrke radiser i nationalfarver. Co potrafi Duńczyk, czego nie potrafi Szwed?Uprawiać rzodkiewki w narodowych kolorach. Tarzan er flyttet til Sverige. Hvorfor?Fordi han er abernes konge. Tarzan przeprowadził się do Szwecji. Dlaczego?Bo jest żoną małpy. Hvorfor har svenskerne tomme flasker i køleskabet?I tilfælde af at de får besøg af nogen, som ikke er tørstige. Dlaczego Szwed trzyma w lodówce puste butelki?Na wypadek, gdyby miał gościa, któremu nie chce się pić. Duńczycy równie bardzo lubią się śmiać nie tylko ze swoich bliskich sąsiadów, ale i z samych mieszkańców Jutlandii, którzy w owych żartach uznawani są za powolnych i niezbyt inteligentnych. W przykładzie kilka żartów z serii aarhusianer jokes: Hvorfor har Århusianerne altid runde haver?Så kan deres katte ikke skide i hjørnerne. Dlaczego mieszkańcy Aarhus mają zawsze okrągłe ogrody?Żeby ich koty nie mogły s*ać po kątach. Hvorfor er børnesengene så høje i Århus?Så kan de bedre høre når børnene falder ud. Dlaczego łóżka dziecięce w

Szwedzki humor – czyli z czego śmieją się Szwedzi? Odpowiedź może zaskoczyć. Śmieją się w dużej mierze z tego, co my. Wśród klasyków znajdziemy żarty o blondynkach (szw. blondin skämt, ett skämt – żart, dowcip), żarty o czyjejś mamie (szw. din mamma skämt), czy niezwykle popularne również u nas żarty o Chucku Norrisie (szw. Chuck Norris skämt). Szwedzi bardzo lubią też tak nazwane krótkie żarty (szw. korta skämt). Dzięki temu, że są krótkie, łatwo je zapamiętać, a potem zabłysnąć żartem wśród znajomych. 🙂 Oto przykład takiego żartu: Vakna pappa! Du har glömt att ta dina sömntabletter!Obudź się tato ! Zapomniałeś wziąć swoich tabletek nasennych! Podobnie jak my, Szwedzi śmieją się ze swoich sąsiadów. Żarty z Norwegów i Duńczyków to jeden z najpopularniejszych typów dowcipów opowiadanych przez Szwedów. Działa to w obie w strony, a więc żarty o Szwedach są równie popularne zarówno w Danii jak i w Norwegii. Sąsiedzi są zazwyczaj przedstawiani jako mało inteligentni i nie zbyt szybko myślący. Wszystko oczywiście zawsze z przymrużeniem oka i dużym dystansem. 🙂 Kilka przykładów szwedzkich żartów o Norwegach (szw. Norgeskämt albo Norgehistorier): Varför stänger inte Norrmännen dörren efter sig när dom går på toaletten?För att ingen ska kunna titta igenom nyckelhålet!Dlaczego Norwegowie

Czy zastanawialiście się kiedyś jakie poczucie humoru mają Norwegowie? W końcu reprezentują jedną z najbardziej zadowolonych z życia społeczności na świecie, to i pewnie z czegoś się śmieją. Tu może Was zaskoczę, gdyż Norwegów śmieszy w dużej mierze to, co Polaków. Są blondynki, lekarze, teściowe, żony i mężowie, emeryci oraz sportowcy. Na wzór naszych żartów „Polak, Niemiec i Rusek” w Norwegii pośmiejemy się najczęściej ze Szwedów, ale także z Duńczyków. Co ciekawe, obie te nacje opowiadają takie same lub podobne żarty o Norwegach. Zazwyczaj przedstawiają siebie nawzajem jako idiotów lub prostaków (oczywiście z dużą dozą humoru i dystansem). Jedyną zaletą, jaką zauważają u siebie nawzajem są mili sąsiedzi. 🙂 Norweskie kawały mają jednak swoją specjalność. Wszyscy, którzy mieli już jakiś kontakt z norweskim zauważyli z pewnością, jak ogromnie dumni są Norwegowie ze swojego języka, a szczególnie z dialektów. Może właśnie dlatego usłyszeć możemy tak dużo żartów związanych z językiem, opartych na grze słów. Specjalnością Norwegów są bardzo krótkie, jednozdaniowe kawały, których zabawność opiera się w dużej mierze na rymie. Wszystkie zaczynają się od słów alle barna, czyli wszystkie dzieci. Poniżej kilka norweskich przykładów. Może znacie jakieś krótkie rymowane kawały w języku polskim? Mester z takimi się póki co nie spotkał.

Nic nie rozszerzy naszego słownictwa tak, jak właśnie synonimy. Warto poznać kilka z nich, żeby nie być monotonnym. GLAD – szczęśliwy, wesoły fornøjet – wesoły radosny tilfreds – zadowolony lykkelig – szczęśliwy i godt humør – w dobrym humorze TRIST – smutny nedtrykt – posępny, ponury bedrøvet – zmartwiony, smutny ked af det – zmartwiony, przygnębiony nedbøjet – przytłoczony trist til mode – smutny i przygnębiony SUR – zły i dårligt humør – w złym humorze vranten – markotny, ponury pirrelig – gniewny, rozdrażniony gnaven – zrzędliwy, kłótliwy vred – wściekły rasende – wściekły, gniewny ærgerlig – zezłoszczony iritteret – zirytowany I przy okazji jeszcze kilka opozycji: stor – lille / duży – mały tyk – tynd / gruby – chudy klog – dum / mądry – głupi kort – lang / krótki – długi Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu zapraszamy na przygodę z przymiotnikami. Czas poszerzyć nasze słownictwo i zabrać się za synonimy. Wystarczy poświęcić kilka chwil, a szybko rozbudujemy nasz zasób słownictwa. 🙂 GLAD – zadowolony, wesoły, szczęśliwylycklig – szczęśliwypå gott humör – w dobrym humorzebelåten– zadowolonynöjd – zadowolonymunter – wesołysorglös – beztroskiförtjust – zachwycony, bardzo zadowolony SORLIG – smutnyledsen – smutny o człowiekudeprimerad – przygnębiony, zdeprymowanyvemodig – smutny, melancholijnymelankolisk – melancholijnymissmodig – przygnębionynedstämd – przygnębiony, przybitynostalgisk – nostalgicznygråtfärdig – bliski płaczubedrövad – smutny ARG – zły, wściekły, rozgniewanyförbannad – wkurzonyilsken – zły, wściekłyvred – rozgniewanyirriterad – poirytowanyrasande – wściekłyupprörd – zdenerwowany, poruszonypå dåligt humör – w złym humorzesur – zirytowany, w złym humorze KILKA INNYCH PRZYDATNYCH PRZYMIOTNIKÓWintelligent – inteligentnyduktig – zdolny, uzdolniony, bystrybegåvad – utalentowany, zdolny trött – zmęczonyutmattad – wyczerpany, wykończony ointressant – nieciekawytråkig – nudny ointresserad – niezainteresowanylikgiltig – obojętny, zdystansowany Asia Kozik