maj 2020

Dzień Matki w Danii jest świętem ruchomym, ponieważ przypada zawsze w drugą sobotę maja, w tym roku obchodzono je 10. maja. Pierwszy Dzień Matki był obchodzony 12. Maja 1929 w Kopenhadze podczas wystawy kompozycji kwiatowych. Dzień ten został zainicjowany przez Christiana Svenningsena, który zainspirował się tym pomysłem podczas pobytu w USA. Dzisiaj jest to oczywiście świetna okazja by podziękować swojej mamie i docenić jej trud. Najbardziej popularnym prezentem w tym dniu jest bez wątpienia bukiet kwiatów, dlatego też w całym kraju kwiaciarnie otwarte są przez cały dzień. Coraz bardziej popularne okazuje się być poczta kwiatowa, szczególnie w przypadku tych, którzy nie mogą odwiedzić swoich matek. Innymi dość popularnymi prezentami są spersonalizowane plakaty czy po prostu czekoladki. Martyna Kaczmarska

Podobnie jak w Polsce Dzień Matki jest w Szwecji bardzo ważnym świętem. Jest to dzień, w którym dzieci zasypują swoje mamy prezentami, kupują piękne kwiaty i kartki z życzeniami. Te nieco starsze dzieci często pieką także smakowite ciasta i torty. W Szwecji pierwszy raz dzień matki świętowano w 1919 z inicjatywy Cecilii Bååth-Holmberg. Warto pamiętać, że Dzień Matki jest w Szwecji ruchomym świętem. Przypada zawsze w ostatnią niedzielę maja. Szwedzi świętować będą w najbliższą niedzielę 31 maja. Z okazji dnia matki mamy dla Was kilka słówek związanych z tym wyjątkowym świętem: en moder/en mor – matkaen mamma – mamaatt uppfostra – wychowywaćatt älska – kochaćatt stödja – wspieraćatt trösta – pocieszaćatt krama – przytulaćatt kyssa – całowaćen barndom – dzieciństwoen uppfostran – wychowanieatt vara som en mor för någon – być komuś ( dla kogoś) matkąatt fira – świętowaćett kort – kartkaen blomma – kwiat

Wczoraj świętowaliśmy w Polsce Dzień Matki. Zarówno dla nas, jak i Norwegów, to święto jest niezwykle ważne. To czas, w którym możemy okazać naszym mamom, jak wiele dla nas znaczą oraz podziękować za trud włożony w nasze wychowanie. Chciałabym opowiedzieć wam nieco o tym, jak to święto obchodzone jest w krainie fiordów. Tradycja ta, jak zresztą większość, przywędrowała do Norwegii ze Stanów Zjednoczonych i na stałe wpisała się w kalendarz dzięki kampanii zorganizowanej przez dwie norweskie aktywistki – Dorotheę Schjoldager oraz Karen Patou. Norwegowie pierwszy raz obchodzili Dzień Matki w Bergen 09 lutego 1919 roku. Musicie wiedzieć, że w Norwegii Dzień Matki jest świętem ruchomym i przypada na drugą niedzielę lutego, czyli w tym roku 09 lutego 2020 roku, a w przyszłym 14 lutego 2021 roku (w Walentynki!). Tego właśnie dnia dzieci obdarowują mamy kwiatami, laurkami oraz słodkościami lub przygotowują dla mam śniadanie do łóżka. Mam dla was również kilka słów/wyrażeń związanych z tym wyjątkowym świętem: en morsdag – Dzień Matki ei mor – matka ei adoptivmor – matka adoptycja ei stemor – macocha ei svigermor – teściowa et morsinstinkt – instynkt macierzyński ei mamma – mama ei alenemamma – samotna matka ei dagmamma – opiekunka en mammadalt – maminsynek

Nic tak nie wzbogaci naszej wypowiedzi jak rozbudowane zdanie. Co prawda w języku duńskim trudno doszukać się zdań wielokrotnie złożonych, to jednak warto postarać się o zdanie nieco dłuższe niż te ograniczające się do podmiotu i orzeczenie. Dlatego dzisiaj skupimy się na trzech spójnikach: ani…, ani…, albo…, albo…, zarówno…, jak i…. Spójnik „ani…, ani…” użyjemy łącząc zaprzeczone zdania. W języku duńskim wyrazimy to za pomocą „hverken…eller…”, co możemy zrozumieć jako „ikke … og heller ikke…”. Chcąc wyrazić możliwą wymienność albo wzajemne wyłączanie się zdań użyjemy spójnika „albo…, albo…”, czyli po duński „enten…eller…”. Gdy natomiast chcemy przyrównać przedstawione w nich sytuacje, wówczas łączymy zdania lub równorzędne składniki zdań za pomocą „både…og…”, co na w języku polskim będzie oznaczało „zarówno…, jak i…”. Za pomocą tych spójników możemy połączyć praktycznie wszystkie części zdania: Martyna Kaczmarska

Tym razem przyjrzymy się trzem bardzo często używanym konstrukcjom – zarówno…, jak i, ani…, ani, oraz albo…, albo. Mamy nadzieję, że nie będą już one dłużej tajemnicą i że się z nimi zaprzyjaźnicie 🙂 1. Konstrukcja både…och – zarówno…, jak i. Jag gillar både norska och svenska. – Lubię zarówno norweski, jak i szwedzki.Han bodde både i Sverige och i Polen. – Mieszkał zarówno w Szwecji, jak i w Polsce. Ważne! To samo znaczenie, a więc zarówno…, jak i ma także konstrukcja såväl…som. 2. Konstrukcja varken…eller – ani…, ani Jag gillar varken dig eller henne. – Nie lubię ani Ciebie, ani jej.Han talar varken svenska eller norska. – Nie mówi ani po szwedzku, ani po norwesku. Ważne! Używając tej konstrukcji nie stosujemy już przeczenia inte! Zamiast konstrukcji varken…eller można też użyć vare sig…eller. Musimy wtedy jednak dodać w zdaniu przeczenie! Jag gillar inte vare sig dig eller henne.Han talar inte vare sig svenska eller norska. 3. Konstrukcja antingen…eller – albo…, albo Jag ska antingen gå på bio eller stanna hemma. – Albo pójdę do kina, albo zostanę w domu.Jag ska antingen plugga vidare eller åka till Sverige. Albo będę się dalej uczyć, albo pojadę do Szwecji. Joanna Kozik

Cześć i czołem! Tym razem na warsztat weźmiemy trzy konstrukcje, które z pewnością ułatwią wam komunikację w języku norweskim i wzbogacą wasz język. Często występują one również na egzaminach tj. norskprøve lub Bergenstest, więc warto je znać, aby otrzymać kilka dodatkowych punktów. Pierwszą z nich jest både…og, które przetłumaczyć można jako zarówno…, jak i. Tego wyrażenia użyjemy rzecz jasna, gdy mowa o co najmniej dwóch rzeczach. Jeg snakker både norsk og svensk. Mówię po norwesku i po szwedzku.Man kan ikke få både i pose og sekk (dosł. nie można dostać do torebki i do worka). Nie można mieć wszystkiego. Uwaga! Nie tłumacz słowa både jako oba, obie. Od tego są begge, begge to lub begge deler, o czym pisaliśmy tutaj: https://www.mester.pl/jezyk-norweski-begge-to-czy-begge-deler/ Kolejną ciekawą konstrukcją jest verken…eller, co oznacza ani…,ani. Jeg er verken for eller imot. Nie jestem ani za, ani przeciw.Verken fugl eller fisk (dosł. Ani ptak, ani ryba)! Ni pies, ni wydra! Uwaga! W powyższej konstrukcji nie występuje przeczenie ikke. I ostatnią konstrukcją służącą do przedstawienia dwóch alternatyw jest enten…eller, czyli albo…,albo. Enten går det, eller så går det ikke. Uda się, albo się nie uda.Enten ja eller nei. Tak lub nie. Albo weźmiecie się do nauki, albo nie

Dzisiaj sięgamy do samego początku i przyglądamy się formie określonej rzeczownika w liczbie pojedynczej. Zagadnienie niełatwe, ponieważ zupełnie nieznane w języku polskim, ale jakże niezbędne w duńskim! Tworzenie jej nie powinno jednak stanowić problemu, a poniższe reguły na pewno Wam to ułatwią. Formę określoną w liczbie pojedynczej tworzymy poprzez dodanie rodzajnika rzeczownika -en bądź -et do końca wyrazu: en lejlighed – lejlighedenet hus – huset Warto jednak zwrócić uwagę na rzeczowniki, które kończą się na samogłoskę nieakcentowaną -e. W tym przypadku rzeczowniki przyjmą końcówkę –n bądź -t: en kage – kagenet vidne – vidnet Wyjątkiem są jednak rzeczowniki jednosylabowe kończące się na -e oraz wielosylabowe kończące się na -e albo -er, które akcentowane są na ostatniej sylabie. Wówczas przyjmują one pełną końcówkę -en lub -et: en café – cafeenet resumé – resumeet Sporą grupę stanowią rzeczowniki, kończące się na -el, -en oraz -er, które przy tworzeniu formy określonej tracą -e, a niektóre także podwójne -d czy -m: en cykel – cyklenet eksempel – eksempletet middel – midlet Od tej zasady znajdziemy jednak sporo wyjątków jak na przykład w słowie kuchnia czy siostra: en søster – søsterenet køkken – køkkenet Wyróżnić należy także tę grupę rzeczowników, które podwajają swoje spółgłoski. Warto

Kontynuujemy naszą przygodę z formą określoną rzeczownika. W tym tygodniu czeka nas liczba mnoga. Zanim dodamy końcówkę formy określonej musimy utworzyć liczbę mnogą danego rzeczownika. Biorąc pod uwagę końcówki liczby mnogiej rzeczowniki dzielą się w szwedzkim na pięć grup. W grupie pierwszej znajdziemy rzeczowniki rodzaju en (dwusylabowe albo dłuższe) zakończone na nieakcentowane -a. Liczbę mnogą nieokreśloną tworzymy przez dodanie końcówki -or: en skola – skolor (szkoła) en gata – gator (ulica) Formę określoną otrzymamy po dodaniu do formy liczby mnogiej końcówki -na: skolor – skolorna gata – gatorna Wyjątki! W grupie tej znajduje się kilka rzeczowników, które nie są zakończone na -a. Są to na przykład: en våg – vågor – vågorna (fala) en ros – rosor – rosorna ( róża) W drugiej grupie również znajdziemy rzeczowniki rodzaju en. Liczbę mnogą nieokreśloną utworzymy, dodając końcówkę -ar, a liczbę mnogą określoną poprzez dodanie końcówki –na. Tę grupę można podzielić na kilka mniejszych, aby było łatwiej zapamiętać. 🙂 a) rzeczowniki dwusylabowe kończące się na nieakcentowane -e, -el, -en, -on, -er. Po dodaniu końcówki liczby mnogiej wypada samogłoska -e, bądź z końcówki -on samogłoska -o: en pojke – pojkar – pojkarna (chłopiec) en syster – systrar – systrarna (siostra) b) rzeczowniki zakończone na

Hej! W zeszłym tygodniu poruszyliśmy jeden z gramatycznych tematów i postanowiliśmy dalej iść tym tropem. Padło na formę określoną liczby pojedynczej. Dla wielu z was jej tworzenie stanowi nie lada wyzwanie, więc ruszamy na pomoc. Liczba pojedyncza 1) Sprawa jest bardzo prosta, jeśli rzeczownik jest rodzaju męskiego, dodajemy do niego końcówkę –en, żeńskiego -ei i nijakiego -et, jak na przykładach poniżej: en far – farenei mor – moraet barn – barnet 2) Jeżeli jednak dany rzeczownik kończy się na -e, to w rodzaju męskim i nijakim dopisujemy jedynie brakującą literę, a w rodzaju żeńskim zamieniamy -e na -a: en kaffe – kaffenei kvinne – kvinnaet teppe – teppet Uwaga! Należy jednak pamiętać, że dopisujemy końcówki, jak w punkcie pierwszym, jeśli mamy do czynienia z -e akcentowanym: en idé – ideenet kne – kneet 3) Jeżeli nasze słowo kończy się na samogłoskę i -m, to podwajamy -m dodając końcówkę: en drøm – drømmenet medlem – medlemmet 4) Z kolei jeśli rzeczownik kończy się na -ium lub -um, to odejmujemy od niego -um przed dodaniem końcówki: et jubileum – jubileetet studium – studiet Nie taki diabeł straszny, prawda?Sylwia Nowak

W dzisiejszym poście zwrócimy uwagę na określenie begge to oraz begge dele, które na język polski tłumaczymy najprościej jako i to, i to czy oba. Kiedy jednak należy użyć begge to a kiedy begge dele? Zasada jest dość prosta, choć na początku nauki może nie być to jednak tak oczywiste. Begge to używamy do konkretnych, znanych i określonych rzeczy/osób np. Hvad for en af bøgerne har du læst? Jeg har læst begge to. Begge dele odnosi się do bardziej ogólnych, abstrakcyjnych, niepoliczalnych i nieokreślonych rzeczowników, przymiotników czy czasowników różnej kategorii, np. Er filmen sjov eller alvorlig? Begge dele, synes jeg. Mówiąć o begge to i begge dele nie możemy zapomnieć o zaimku begge, co oznacza oba/oboje/obie. Begge stoi najczęściej przed rzeczownikiem, np. Begge drengene var i jakkesæt. Gotowi na mały test? Spróbujcie się sprawdzić w poniższym ćwiczeniu! Min far har et stort hul i ……………… lommer. Vi du have kaffe eller te? – Jeg kan lide ……………… Kan du tage enten kagen eller isen? Jeg kan ikke have dem ……………… Bruger du sukker eller fløde? Jeg bruger ……………… ……………… børnene går i skole. Martyna Kaczmarska

W tym tygodniu opowiemy co nieco o tworzeniu formy określonej. Zaczynamy od liczby pojedynczej, w kolejnym poście pokażemy jak stworzyć formę określoną w liczbie mnogiej, a na koniec skąd wiedzieć jakiej formy użyć. W liczbie pojedynczej formę określoną tworzymy poprzez dodanie en lub ett do końca wyrazu. en bil – bilen (samochód)en tidning – tidningen (gazeta) ett hus – huset (dom)ett bord – bordet (stół) Ważne! W przypadku rzeczowników rodzaju ett dodajemy zawsze tylko jedno t. Przy rzeczownikach rodzaju en należy pamiętać o kilku rzeczach: a) Jeśli rzeczownik kończy się na samogłoskę, to dokładamy tylko n: en pojke – pojken (chłopiec)en kvinna – kvinnan (kobieta) b) Jeśli rzeczownik kończy się na –er, -el, -or, to również dołączamy samo n: en cykel – cykeln (rower) en moder – modern (matka) c) Jeśli rzeczownik kończy się na akcentowane -n lub -m, to gdy tworzymy formę określoną -n lub -m zostają podwojone: en man – mannen (mężczyzna) en kam – kammen (grzebień) d) Niektóre rzeczowniki takie jak na przykład: en fröken (panna), a więc takie, które już kończą się na -en zachowują taką samą formę: en fröken – fröken Przy rzeczownikach rodzaju ett ważne jest kilka kwestii: a) Jeśli rzeczownik kończy się na

Dzisiaj rozprawimy się ze słowem begge, które odnosi się do dwóch sztuk. Najczęściej występuje jednak w wyrażeniach begge to lub begge deler, które można przetłumaczyć jako: oba/obie lub to i to. Jaka jest jednak między nimi różnica? Begge oraz begge to użyjemy, kiedy mowa o: nazwach własnych: Kjenner du Emma og Olivia? Ja, jeg kjenner begge to.Znasz Emmę i Olivię? Tak, znam obie. określonych rzeczownikach, które są policzalneLiker du best jakken eller kåpen? Begge to.Co Ci się bardziej podoba kurtka czy płaszcz (damski)? To i to.Mamy na myśli konkretną kurtkę lub płaszcz. Begge/begge to użyjemy zawsze, jeśli w pytaniu pojawia się forma określona rzeczownika lub zaimek wskazujący denne/dette/disse. Har du lyst på denne kaka eller denne kaka? Jeg vil ha begge to!Masz ochotę na to czy na to ciasto? Na oba! Begge deler z kolei użyjemy, kiedy mowa o: nieokreślonych rzeczownikach, które są policzalne:Har du hund eller katt? Begge deler. Masz psa albo kota? To i to. rzeczownikach niepoliczalnychVil du ha kaffe eller te? Begge deler. Kawa czy herbata? To i to. czynnościach Jogger eller sykler du? Begge deler. Biegasz lub jeździsz na rowerze? To i to. Mam nadzieję, że co nieco wam rozjaśniłam.Sylwia Nowak

Czy znacie ten moment, gdy pomimo wieloletniej nauki macie wrażenie, że w ogóle nie idziecie do przodu i zatrzymaliście się na jakimś poziomie? Mam nadzieję, że nie, jednak takie odczucie często przytrafia się w trakcie nauki języka obecnego. Z czego ono wynika? Najczęściej jest ono spowodowane notorycznym błędami, które popełniamy od początku naszej nauki. Co mam więc dokładnie na myśli? Odpuszczanie jednego z elementów nauki Nie ma co się łudzić, żeby swobodnie posługiwać się językiem obcym musimy opanowywać wszystkie moduły: czytanie, słuchanie, mówienie, pisanie. Często jednak zwyczajnie odpuszczamy sobie jeden z tych tematów. Wynika to z reguły z przekonania, że albo nie zamierzamy rozmawiać z Duńczykiem, albo nie mamy w planach pisać do nikogo listów. Z drugiej zaś strony często porzucamy ten element, z którym mamy najwięcej problemów. Rozgrzeszamy się przy tym myślą, że przecież z innych modułów idzie nam świetnie, a nie we wszystkim trzeba być dobrym. To jest jednak trochę droga na skróty, i trzeba pamiętać, że wszystkie te elementy wzajemnie się uzupełniają. A gdy któryś z tematów sprawia nam więcej trudności, oznacza to tylko tyle, że musimy poświęcić mu nieco więcej czasu i energii. Uczenie się przypadkowego słownictwa Wiadomo, bez pewnego zasobu słów ani się nie dogadamy,

Błędna wymowaBłędna wymowa jest jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez osoby uczące się szwedzkiego. To właśnie na nią należy zwrócić największą uwagę, zarówno w początkowym etapie nauki, jak i później. Błędna wymowa może doprowadzić do tego, że w ogóle nie zostaniemy zrozumiani lub do tego, że zostaniemy zrozumiani błędnie. Bardzo często błędna wymowa dotyczy samogłosek, nie rozróżniamy długich i krótkich samogłosek, nie słyszymy różnicy między nimi i tym samym błędnie je wymawiamy. Dla przykładu spójrzmy na dwa na pozór podobne wyrazy:en glass (lody) oraz ett glas (szkło)W pierwszym wyrazie samogłoska a jest krótka, ponieważ następują po niej dwie spółgłoski. Oznacza to, że a wymawiamy w taki sam sposób jak polskie a. Natomiast w drugim wyrazie samogłoska a jest długa, bo za nią znajduje się tylko jedna spółgłoska. Długa samogłoska a będzie przypominać w wymowie polskie o. Warto więc poświęcić trochę czasu na przyswojenie samogłosek, żeby w kawiarni nie zamówić szkła zamiast lodów. 🙂 Uczenie się rzeczowników bez rodzajnika.Ucząc się nowych rzeczowników bardzo często zapominamy o rodzajnikach i uczymy się samego rzeczownika. To duży błąd, gdyż rodzajnik jest nam potrzebny do stworzenia formy określonejtego rzeczownika np. en bil – bilen (samochód). Bez znajomości rodzajnika nie utworzymy formy określonej,więc RODZAJNIK MA ZNACZENIE.