Blog

Co warto przeczytać duńskiego/po duńsku? Jest tego bez wątpienia masa, ale dziś z mojej strony jedna polecajka. Nie jest to może „top of the top”, ale bez wątpienia warte przeczytania. 🙂 Ode mnie wcale niełatwa, ale ogromnie wciągająca powieść autorstwa Jakoba Ejersbo Nordkraft (2002). Jest to realistyczna opowieść o grupie młodych ludzi, których dotykają problemy współczesnego świata, takie jak narkomania, nieszczęśliwa miłość czy pogoń za marzeniami. Akcja toczy się w pierwszej połowie lat 90., gdzie tłem do wydarzeń jest Ålborg, północne miasto w Danii. Powieść dzieli się wewnętrznie na trzy części, w których poznajemy bohaterów żyjących na marginesie społecznym. Ogromne uznanie należy się sposobie narracji, gdzie trzy różne opowiadania przedstawiają różne punkty widzenia, podczas gdy cała powieść rozpoczyna się in medias res. Tym sposobem zgłębiamy się między innymi w historię Marii – młodej kobiety, dziewczyny miastowego dilera i córki. W tle z udziałem bohaterów drugiego planu pojawiają się epizody przyjaźni, narkomanii i nadużyć. W drugiej części powieści poznajemy Allana, młodego mężczyznę, który wracając do Ålborg chce rozpocząć nowy rozdział w życiu. Trzecia i ostatnia już część jest opowiadana z perspektywy nieznanej osoby. Tutaj wszyscy bohaterowie, już jako dojrzałe osoby z trudnymi doświadczeniami z młodości, spotykają się na pogrzebie. Powieść została

„Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął” (szw. „Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann”) to książka napisana przez Jonasa Jonassona i wydana w 2009 roku, będąca jego debiutem. Książka opowiada historię Allana Karlssona, który mieszka w domu spokojnej starości i to właśnie tam ma się odbyć przyjęcia z okazji jego setnych urodzin. Ponieważ Allan nie jest zainteresowany przyjęciem, postanawia wyskoczyć przez okno i uciec z ośrodka. Wywołuje to lawinę zaskakujących i zabawnych zdarzeń. Równocześnie z przygodami Allana i jego nowo poznanych przyjaciół po ucieczce z ośrodka, poznajemy historię jego życia. Allan jadł obiad z przyszłym prezydentem Trumanem i zawarł znajomość z premierem Churchillem czy Michaiłem Gorbaczowem. Z książki dowiadujemy się jak to się właściwe stało, że Allan nie tylko był naocznym świadkiem wielkich wydarzeń XX wieku, ale również wydaje się, że miał na nie wpływ. „Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął” to najlepiej sprzedająca się książka w Szwecji w 2010 roku. Otrzymała bardzo dobre recenzje i była określona między innymi mianem historii, która wprowadza w dobry humor. Na podstawie książki powstał w film w reżyserii Felixa Herngrena. W rolę Allana wcielił się Robert Gustafsson. Film miał premierę w Boże Narodzenie 2013 roku. Asia Kozik

Tym razem postanowiłam polecić wam jedną z moich ulubionych norweskich powieści. Bez wątpienia jest nią „Herman” Larsa Saabye Christiansena. Ksiązka ukazała się w Norwegii w 1988 roku, szybko została okrzyknięta bestsellerem i w tym samym roku uhonorowana została Nagrodą Norweskich Krytyków. W Polsce pojawiła się w przekładzie Iwony Zimnickiej w 2000 roku. „Herman” to zaledwie 183 strony, które zapewne przeczytacie w jeden dzień, a które pozostaną z wami na zawsze. Zachęcam, abyście spróbowali przeczytać ją w oryginale, gdyż jak wiadomo, to doskonała okazja do tego, aby nauczyć się nowego słownictwa i poznać różne konstrukcje gramatyczne. Jeśli jednak nie jesteście amatorami czytania, spróbujcie chociaż obejrzeć ekranizację tej powieści. Głównym bohaterem powieści jest tytułowy Herman – dziesięciolatek niezbyt lubiany przez nauczycieli, którego prześladują koledzy z klasy. Trzyma się na uboczu, a jego bronią jest cięta riposta, która często wprawia innych w zakłopotanie. Chłopiec mierzy się z krępującą chorobą – z powodu stresu zaczyna łysieć i w krótkim czasie traci wszystkie włosy. Herman naturalnie cierpi z tego powodu, jednak to reakcje otoczenia na chorobę chłopca są najciekawsze. Bezradni rodzice dodają mu otuchy i pomagają odnaleźć się w nowej rzeczywistości, co niestety nie wychodzi im najlepiej. Szkolni koledzy z kolei nie rozumieją, dlaczego chłopiec

Czy już wszędzie jest tak cudownie wiosenna pogoda czy tylko tutaj w Poznaniu? Jeśli nie, to na rozgrzanie umysłu zestaw wiosennego słownictwa. A przy okazji posłuchaj Małgorzaty II i „bliv hjemme”, wykorzystując wolny czas np. na naukę duńskiego! Martyna Kaczmarska

Wiosna za oknem towarzyszy nam już od kilku dni i dlatego w tym tygodniu słownictwo związane z tą piękną, radosną porą roku. Oto nasze pomysły: en vår – wiosnaen årstid – pora rokumars – marzecapril– kwiecieńmaj – majett vackert väder – piękna pogodaen solig dag – słoneczny dzieńen rimfrost – przymrozeken molnfri dag – bezchmurny dzieńen molnfri himmel – bezchmurne nieboatt blomstra – kwitnąćen snödroppe – przebiśniegen tusensköna – stokrotkaen tulpan – tulipanen fågel – ptaken stork – bocianen svala – jaskółkaen grönska – zieleńatt grönska – zielenić sięgrön – zielonyatt promenera – spacerowaćatt ta en promenad – spacerowaćatt cykla – jeździć na rowerzeen vårrengöring – wiosenne porządkiatt rengöra – sprzątaćatt städa – sprzątaćen påsk – Wielkanocen lycka – szczęścieen glädje – radość Asia Kozik

21 marca rozpoczyna się kalendarzowa wiosna. Ta pora roku kojarzy nam się z nadzieją, która niewątpliwie przyda nam się w tych trudnych czasach. Dlatego teraz przyszła kolej na kilka wiosennych słów. å blomstre frem/opp – rozkwitać å dyrke jorda – uprawiać ziemię å gjødsle – nawozić å grave – kopać (w ziemi) å gro, å vokse – rosnąć å knoppe seg/knoppes, å sette/å skyte knopper – wypuszczać pąki å luke et bed – pielić grządkę å luke ugress/ugras – wyrywać chwasty å plante blomster – sadzić kwiaty å rake – grabić å så – siać å slå plenen – kosić trawnik å vanne – podlewać bed (et) – grządka, rabata blad, løv (et) – liść blomsterløk (en) – cebulka frø (et) – ziarno frodig – bujny, urodzajny, żyzny gjødsel (en) – nawóz gras, gress (et) – trawa hagearbeid (et) – prace w ogrodzie karse (en) – rzeżucha knopp (en) – pąk plante (en) – roślina spade (en) – łopata ugras, ugress (et) – chwast å klekke – wykluwać się, wylęgać się å kvitre – ćwierkać å ruge (ut) egg – wysiadywać jaja å våkne til liv – budzić się do życia å verpe – znosić jaja orm (en) – robak

Tym razem mamy dla Was prawdziwą bombę! W dzisiejszym wpisie chcemy zbliżyć Was nieco do duńskiej kultury i dlatego przedstawimy sylwetkę i twórczość duńskiego pisarza. Jeśli jednak spodziewacie się sztandarowego H.C. Andersena, to musimy Was zawieść. Przed Wami współczesny literacki fenomen – autorka Helle Helle! Mamy nadzieję, że ten tekst spodoba się nie tylko fanom literatury. Helle Helle jako jeden z największych prozaistów wskazuje w swoich tekstach na wielkie dramaty poprzez chłodny ton życia codziennego. Wprawdzie to studia zainspirowały ją do napisania swoich pierwszych nowel, jednak jej największy rozkwit dostrzegamy po pobycie w słynnej forfatterskolen Poula Boruma. To właśnie wtedy inspiruje się Ernestem Hemingwayem zaczynając pisać swoje teksty zgodnie z minimalistyczną tendencją. Poprzez krótkie nowelistyczne formy w lakoniczny i chłodny sposób opisuje prozaiczne życie swoich bohaterów. Pozostawiając niedopowiedziane kwestie daje czytelnikowi niezwykłą możliwość zaangażowania się w tekst. Helle Helle ukazuje tylko czubek góry lodowej, podczas gdy istota kryje się pod powierzchnią. Autorka debiutuje w 1993 roku z Eksempler på liv – zestawem krótkich tekstów prozatorskich, które łączą się ze sobą tylko aluzyjnie. Porusza tutaj tematy egzystencji, tęsknoty i poszukiwania swojej własnej tożsamości. W 2008 wydając książkę Ned til hundene po raz kolejny w mistrzowski sposób tworzy prozę codzienności przenosząc się

Nasz nowy cykl, w którym prezentujemy ważnych pisarzy i twórców literackich rozpoczynamy od Astrid Lindgren, szwedzkiej autorki literatury dziecięcej. Urodziła się 14 listopada 1907 roku w Vimmerby, a zmarła 28 stycznia 2002 w Sztokholmie. Jej najbardziej znane książki dla dzieci to oczywiście Pippi Pończoszanka (pierwszy tytuł Fizia Pończoszanka) (szw. Pippi Långstrump), Dzieci z Bullerbyn (szw. Alla vi barn i Bullerbyn), Bracia Lwie Serce (szw. Bröderna Lejonhjärta) czy Emil ze Smalandii (szw. Emil i Lönneberga). Książki Astrid Lindgren zostały przetłumaczone na 104 języki, wiele z nich zostało także sfilmowanych. Za swoją twórczość została nagrodzona wieloma nagrodami zarówno w Szwecji, jak i poza jej granicami, a uniwersytet w Linköping, Leicester oraz w Warszawie przyznał jej tytuł doctor honoris causa. W 2002 roku szwedzki rząd ustanowił nagrodę na cześć Astrid Lindgren – szw. Litteraturpriset till Astrid Lindgrens minne. Nagroda przyznawana jest co roku i wynosi 5 milionów szwedzkich koron. Oprócz literatury dziecięcej pisała także teksty piosnek i scenariusze, a także zabierała głos w różnych debatach, dotyczących ważnych spraw społecznych. Zawsze stała po stronie dzieci i sprzeciwiała się kategorycznie jakiejkolwiek przemocy w domu i aktywnie działała na rzecz poprawy sytuacji dzieci w społeczeństwie. Bardzo krytycznie odnosiła się także do elektrowni atomowej widząc w niej

Z początku niemałą trudnością może się okazać czasownik „robić” w języku duńskim. Kiedy należy więc użyć at gøre, a w jakim przypadku at lave? Istnieją wprawdzie sytuacje, gdzie tych czasowników możemy używać naprzemiennie. Są też i takie, gdzie „robić” po duńsku ma ogromne znaczenie. Warto zatem zapamiętać dość ogólną zasadę: at lave używamy w przypadku, gdy mamy do czynienia z jakimś produktem, efektem, at gøre podczas gdy tego produktu nie mamy, jak na przykład: Han laver en stol. Hun ved ikke, hvad hun skal gøre. Tymczasem poniżej krótka lista gotowych wyrażeń z czasownikiem at gøre, które na pewno ułatwią naukę! Na zakończenie krótkie ćwiczenie. Wpisz odpowiedni czasownik: Fabrikken _________ møbler. De _________ deres arbejde godt. Mette er sulten. Hun _________ mad. Hvad _________ Anders? Han arbejder som journalist. Martyna Kaczmarska

Post w tym tygodniu poświęcamy jednemu z najczęściej występujących czasowników w języku szwedzkim. Jest to czasowniki robić – att göra, który oprócz swojego pierwszego i najważniejszego znaczenia występuje w wielu różnych frazach i wyrażeniach. Oto nasza lista:gjort är gjort – dosł. co jest zrobione to jest zrobione (co się stało, to się nie odstanie)att göra affärer – robić interesyatt göra någon en tjänst – wyświadczyć, oddać komuś przysługęatt göra någon orätt – wyrządzić komuś krzywdęatt göra sin plikt – spełnić swój obowiązekatt göra heder åt maten – zachwalać jedzenie, zajadać z apetytematt göra en tavla – dać plamę, popełnić gafęatt göra någon sin kur – zalecać się, starać się o czyjeś względyatt göra något som de blinda slåss – nie być w czymś dobrymatt göra slut – zakończyć związekatt göra slut på något – całkowicie zużyć albo zniszczyć cośatt göra en pudel – prosić o wybaczenieatt göra någon det nöjet – zrobić komuś przyjemnośćatt göra reda för något – przedstawić, opisaćatt göra susen – przynosić dobry rezultatatt göra sina (första) lärospån – nabywać swoich pierwszych doświadczeńatt göra sig av med något – pozbyć się czegośatt göra undan – skończyć coś, mieć coś z głowydet gör ont – to bolidetta gör

Żeby umieć, trzeba działać. Zatem dziś o działaniu (a dokładniej o robieniu) słów kilka. Przygotowaliśmy dla was wyrażenia z czasownikiem „å gjøre”. å gjøre bruk av – robić użytek z å gjøre en forskjell – robić różnicę å gjøre en tjeneste – wyświadczyć przysługę å gjøre et inntrykk – robić wrażenie å gjøre et unntak – robić wyjątek å gjøre forsøk på – próbować, podejmować próbę å gjøre krav på – domagać się å gjøre lekser – odrabiać lekcje å gjøre motstand – sprzeciwić się å gjøre nytte – przynieść korzyść å gjøre oppmerksom på – zwrócić uwagę na å gjøre rent – sprzątać å gjøre seg kjent med – zaznajomić się z å gjøre sitt beste – robić co w swojej mocy å gjøre skade – wyrządzić szkodę å gjøre store øyne – dosł. robić wielkie oczy, zdziwić/zdumieć się å gjøre vondt – boleć Det er lettere sagt enn gjort. – Łatwiej powiedzieć niż zrobić. Det gjør ingenting. – Nic nie szkodzi. Øvelse gjør mester. – Praktyka czyni mistrza. A teraz do działania, znaczy się do nauki! 🙂 Sylwia Nowak